قالی بافی

word قابل ویرایش
11 صفحه
4700 تومان

قالی بافی

فهرست:
پیشینه قالیهای ایرانی
دوره ساسانیان (۲۲۶-۶۵۲م / هجری )
قالی بافی دردوران اسلامی
دوره تیموریان (۷۷۱ -۸۹۷ هجری قمری ):
دوره صفویان (۹۰۷-۱۱۳۵ هجری قمری ):
دوران قاجاریان
تبریز مهد قالی بافی ایران

پیشینه قالیهای ایرانی
دوران باستان : ( هخامنشیان ۵۵۹-۳۲۱٫ م )

همزمان با کشف قالی پا زیریک (۱۳۲۷) توسط « سرکی رودنکی » باستانشناس نامدار در دامنه های جنوبی جبال آلتای سیبری در گوریکی از پادشاهان سکایی تاریخ قالی گره خورده پرداز به ویژه , قالی ایران ورق میخورد. ب ررسیهای پژوهشگران بر روی نقوش بافته شده در این قالی نشان میدهد که تاریخ بافت قالی حدود ۲۵۰۰ سال قبل است.

رودنکو در چندین جای کتاب خود به ایرانی بودن این قالی اشاره دراد « شیوه گره خوردن دم اسبها و کاکل آنها شبیه ایرانیان است ونقش گوزنها از تیره گوزن زرد خالدار ایرانی است . صف مردانی که به همراه چارپایان از پی یکدیگر می آیند نمایانگر شیوه های هخامنشی و آشوری است .»

بدین ترتیب جای هیچ تردیدی باقی نمیماند که اگر چنین قالیی در ۲۵ قرن پیش با آن اسلوب پیشرفته و به کمال رسیده وجود داشته است ,که این اسلوب کمال یافته چند قرن سنت قالی بافی را پشت سر گذارده تا به این درجه از کمال رسیده است. بنابر این تاریخ قالی دست باف کمتر از سه هزار سال قبل نمیتواند باشد .
دوره ساسانیان (۲۲۶-۶۵۲م / هجری )

قالی بافی از دیگر جلوه های هنری مهم عهد ساسانیان است که در این دوره رواج زیادی داشته است.

قالی بهارستان در کاخ تیسفون که با نخهای ابریشمی و زرین و سیمین بافته و با هزاران قطعه جواهر مرصّع می باشد نقطه عطف هنر قالی بافی آن دوره و اوجه هنر قالی بافی در ایران باستان به شمار می رود. نقوش و قالی های این دوره مملو از تصاویر انتزاعی و هندسی از گل و گیاه و حیوانات و پرندگان است.

از مضامین عمده این بافته ها ، نقش باغ و صحنه های شکار است و ظاهراً قالی های باغ نما آنقدر محبوب و مورد علاقه شاهان بود که حتی باغ ها را به تقلید از آنها آرایش می کرده اند.

بافت پارچه های ابریشمی نیز در این دوره رواج فراوان یافت و این بیشتر از آن ناشی می شد که ایران بر سر راه چین (بزرگترین تهیه کننده ابریشم) و روم (بزرگترین مصرف کننده آن) قرار داشت و مسیر انتقال ابریشم که بعدها به جاده ابریشم معروف شد از ایران می گذشت.

هنر فلز کاری و ساخت لوازم تزئینی فلزی نیز در روزگار ساسانیان رونق داشت و در آثار فلزی این دوره همچون بشقاب، جام، گلدان و زیور آلات- نقوش مشابهی از صحنه های شکار، جلوس شاه، اعطای منصب و همچون تصاویر زیبایی از پرندگان، گلها و حیات افسانه ای مشاهده می شود.

نقاشی از دیگر هنرهای مهم این عصر است؛ به ویژه که مانی آن را توسعه فراوانی بخشید. طلا کاری، برنز کاری، شیشه سازی، حکاکی روی سنگ و نگین های نقاشی دار و سکه سازی از دیگر شاخه های مهم هنر ساسانی می باشند که جملگی اوج درخشندگی هنر ایران در این عهد را به نمایش می گذارند.

هنر ساسانی در طی ۴۰۰ سال حکومت شاهان این سلسله جلوه ای از وحدت را در عین تنوع و کثرت آن پدید آورد. در این هنر گرچه عناصر هنرهای دیگر کشورها و حتی هنر رومی به چشم می خورد اما هویت مستقل آن حفظ شده است. از این روست که می توان انسجام و همگونی آشکاری را در تمامی آثار این دوره مشاهده کرد.

در زمان ساسانیان صنایع بافندگی , بخصوص بافت پارچه های ظریف و نقش دار بسیار رایج بوده است .قالی بهارستان که در بیشتر کتابهای تاریخی به ان اشاره شده است نمونه ای از قالی یا بافته های مشابه میبا شد که هنگام جنگ ایران و اعراب به دست فاتحان افتاد ابو علی سکویه (۳۲۰ – ۴۲۱ هجری قمری ) در باره این قالی در تجارت الاهم نوشته است : « در نقش آن راهها می دیدی که از نگاره های گوناگون پدید شده بود و جویباری از گوهر ها در بافت آن به کار برده بودند و دیری که در میانه به چشم میخورد بر کناره های آن کشتزاری بود سر سبز پر گیاه زمینه قالی زربافت بود و نقش آن از گوهرها که بر آن نشانیده بودند.» قالی مذکور حدود ۴۰۰ متر مربع مساحت داشته است و فصول مختلف سال در آن بافته شده بود.

قالی بافی دردوران اسلامی :
بعد از ظهور اسلام به نظر می آید که قالیبافی رایج در شهر ها و روستاها باید رشد بیشتری یافته باشد ولی نمونهای از آن دوران در دست نیست تا بتوان درباره قالیبافی آن زمانها اظهار نظر کرد . ار آغاز اسلام در ایران و از قرن سوم هجری تا نیمه اول دهم هجری نمونه ای از قالی به جا مانده است. ولی اشارات زیادی در کتابها و سفر نامه ها به وجود قالی در خانه ها شده است .

به عنوان مثال مقدسی جهانگرد عرب به قالی های تا ئنات اشاره دارد در تاریخ بیهقی و معجم البلدان نیز به وجود قالی در نقاط مختلف ایران اشاراتی شده است .

دوره تیموریان (۷۷۱ -۸۹۷ هجری قمری ):
دوره تیموریان مهر درخشان مینیاتوریهای آن دوره , تصویرهایی از قالی دیده میشود . در یکی از نسخه های خطی کتاب نفیس خمسه نظامی (۸۱۷-۸۹۷ ) هجری قمری که در موزه کاخ گلستان نگهداری میشود , مینیاتوری هایی که تصویر قالی در آنها است مشاهده میشود .

دوره صفویان (۹۰۷-۱۱۳۵ هجری قمری ):
عصر صفویه,دوران و عظمت هنر قالیبافی بخصوص نقشه های قالی در ایران است با آغاز حکومت خاندان صفوی برخی از پادشاهان هنر دوست این خاندان نظیر شاه طهماسب و شاه عباس صفوی به تشویق و ترویج هنرهای ملی و سنتی, بخصوص قالیبافی پرداخته اند در این دوره کارگاههای بزرگ طراحی و قالی بافی سلطنتی دایر گردید و قالیهای گرانبهایی از این دوره در موزه های سراسر دنیا وجود دارد از معروفترین این قالیها, قالی معروف به شیخ منی است که ذر سال ۹۴۲ قمری و در زمان شاه طهماسب بافته شده است که به علت جهل و نادانی حاکمان وقت این اثر تاریخی بوسیله دلالان خارجی ربوده شد و اکنون در موزه ویکتوریا آ لبرت لندن نگهداری میشود قالی دیگر این دوران قالی شکارگاه است که در سال ۹۲۹ قمری در زمان شاه اسماعیل بافته شد و هم اکنون در موزه پولدی پتسومی میلان نگهداری میشود از جمله مراکز قالی بافی در این زمان اصفهان, تبریز, کاشان, همدان, شوشوتر و هرات بوده اند .

دوران قاجاریان : در دوره ی نادری و زندیه قالی بافی به سبب اقتصاد ضعیف ایران رونقی نداشت ولی پس از پایان جنگهای ایران دروس و آغاز پادشاهی ناصرالدین شاه دوباره قالی بافی رونقی گرفت .در این دوران هنر اروپایی از راههای مختلفی به ایران نفوذ کرد و هنر های تزئینی کشورمان تا حدود زیادی تحت تاثیر نقاشی اروپایی قرار گرفت و نوعی نقاشی گل و مرغ با تاثیر از رنگ آمیزی اروپایی در ایران اوج گرفت .

این نوع نقاشی به تدریج در تمام نقاشهای تزیینی از جمله نسخه های کتابها و سرانجام به هنر و سنت قالی ایران راه یافت. از اواخر دوره ی قاجار قالی ایران توسعه زیادی یافت و تولید قالی با وجود آنکه شرایط کار درآن زمان بسیار سخت بود با فشار کمپانیهای خارجی و بعدها نیز بوسیله تولید کنندگان ایرانی افزایش چشمگیری یافت بعد از جنگ جهانی اول و بر چیده شدن کمپانی های خارجی تجار ایرانی توانستند کاملا جای آن را بگیرند .

قالی ایران محصول دستها ی هنر مند و بخشاینده ای است که افتخار قوم ایرانی را برصفحه روزگار حک کرده است .
تبریز مهد قالی بافی ایران
تبریز، مرکز استان آذربایجان شرقی، طی قرنها بعنوان مرکز فرهنگ مشرق زمین از شهرت بسیاری برخوردار بوده است. تحولات تاریخی و توسعه آن از واحه های کوهپایه ای آتش فشان سهند، به مرکز تجاری امروزی و شرح حال هنرمندان و صنعتگران این ناحیه در این مختصر نمی گنجد.

مؤلف در اینجا به شرح کوتاهی از تاریخ پرحادثه این ناحیه و سهم بسزایی که در اشاعه فرهنگی قالی شرق داشته می پردازد.
چنگیزخان (۱۲۲۷ – ۱۱۶۲ میلادی)، تیمور لنگ (۱۴۰۵ – ۱۳۳۶ میلادی) و شاه اسماعیل اول (۱۵۲۴ – ۱۵۰۱ میلادی) مؤسس سلسله صفوی، این ناحیه واقع بین شرق و غرب را تسخیر کرده و آنرا یکی از شهرهای بزرگ امپراطوری خود نمودند. اما شهر تبریز در زمان شاه عباس کبیر از پشتبانی فرهنگی برخوردار شد. جنگها و فجایع ناخوشایند طبیعی، همچون ویرانی ناشی از زلزله هرگز نتوانست طی قرنها موجب درهم شکستگی شهر و مردمان این ناحیه گردد.

در قرون وسطی، تبریز شاهد شکوفایی هنرهای زیبا و تأثیر آن بر روی هنر قالی بافی بود. آثار تذهیب کاران، ابریشم بافان، هنرمندان مینیاتوریست و فلزکاران همه و همه سرچشمه الهام هنرمندان قالی باف قرار گرفت.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
wordقابل ویرایش - قیمت 4700 تومان در 11 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد