بخشی از مقاله

چکیده

سویا با دارا بودن توان سازگاری بالا، به دلیل وجود ژنوتیپ های گوناگون، و مهمتر از آن ارزش بالای این گیاه در راستای اهداف کشاورزی نوین، با تکیه بر توانایی همزیستی با باکتریهای تثبیت کننده نیتروژن، سهم ارزنده ای از تولیدات جهانی را به خود اختصاص داده است. این تحقیق تاثیر برهمکنش عوامل مختلف بر عملکرد دانه سویا مورد بررسی قرار میدهد. به همین منظور آزمایشی به صورت کرتهای خرد شده در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد.

سه سطح روشهای خاک ورزی شامل: -1کشت به روش بی خاکورزی بر روی بقایای گندم توسط دستگاه کاشت مستقیم -2کشت به روش خاکورزی مرسوم شامل گاوآهن و دو دیسک عمود بر هم و کاشت با دستگاه خطی کار -3کشت به روش کم خاک ورزی شامل دو دیسک و کاشت با دستگاه خطی کار به عنوان تیمار اصلی و تراکم در سه سطح 20 - ، 30 و 40 بوته در مترمربع - به عنوان تیمار فرعی منظور شد. صفات مورد بررسی شامل اندازه گیری عملکرد و اجزاء عملکرد بود. برهمکنش خاکورزی و تراکم بر تعداد گره در ساقه اصلی، تعداد غلاف در بوته، عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه در سطح احتمال یک درصد و بر تعداد شاخه در سطح احتمال پنج درصد معنی دار بود.

-1 مقدمه

دانههای روغنی بعد از غلات دومین منبع مهم تأمین انرژی مورد نیاز جوامع انسانی به شمار میروند. کنجاله حاصل از فرآیند صنعتی تولید روغن نیز به لحاظ سرشار بودن از پروتیین یکی از اقلام مهم تعذیه دام، طیور و آبزیان محسوب میگردد.

سویا به عنوان یکی از مهمترین دانههای روغنی محسوب میشود که به تنهایی حدود 60 درصد تولید دانههای روغنی را به خود اختصاص داده است - . - 1 یکی از مشکلات کاهش تولیدات کشاورزی در مناطق خشک و نیمه خشک پایین بودن میزان مواد آلی خاک است. عدم مدیریت صحیح در استفاده از ماشین - استفاده بی رویه و ترافیک سنگین ماشین آلات و ادوات - ، سوزاندن بقایای گیاهی، بارندگی های شدید، عدم تناوب مناسب زراعی، استفاده بی رویه از کودهای شیمیایی و عوامل دیگر باعث شده تا خاکهای اراضی این مناطق در معرض فرسایش شدید آبی و بادی قرار گرفته و هر ساله حجم زیادی از خاک در اثر بارندگی های شدید و آبیاری های بی رویه از مزرعه خارج و وارد رودخانه ها می گردد.

کاربرد فن آوری های مطلوبی همانند سیستم های خاکورزی حفاظتی به عنوان یکی از روش های کاربردی در کشاورزی پایدار، می تواند سبب کند کردن روند تخریب زمین ها و افزایش پایداری در کشاورزی باشد. از این رو تحقیقی جهت افزایش عملکرد دانه و کاهش هزینه ها استفاده از سموم قبل از کشت باعث کنترل علفهای هرز شده و باعث کاهش هزینه های داشت می گردد و انتخاب تراکم مناسب و در نهایت افزایش درآمد اقتصادی با تاثیر روش خاک ورزی و رقم بر سویا اجرا گردید

-2 مواد و روشها

این آزمایش در سال 1395 در منطقه شمس آباد شهرستان دزفول اجرا گردید. این منطقه با طول جغرافیایی 48 درجه و 32 دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی 32 درجه و 22 دقیقه شمالی و ارتفاع 82 متر از سطح دریا در فاصله 120 کیلومتری از مرکز استان، در شمال غرب خوزستان واقع شده است.

با توجه به اهمیت و شرایط اجرای تحقیق جهت تعیین خصوصیات فیزیکی و شیمیایی، از خاک مزرعه - از تکرار جداگانه - نمونه گیری به عمل آمده و مورد تجزیه قرار گرفته است تا شرایط کاملاً یکسان برای هر کرت اطمینان حاصل شود. در این بررسی خاک ورزی به عنوان تیمار اصلی در نظر گرفته شده است.

روشهای خاک ورزی شامل: -1 کشت به روش بی خاکورزی بر روی بقایای گندم با دستگاه کاشت مستقیم -2 - a1 - کشت به روش خاکورزی مرسوم شامل گاوآهن و دو دیسک عمود بر هم و کاشت با دستگاه خطی کار - -3 - a2کشت به روش کم خاک ورزی شامل دو دیسک و کاشت با دستگاه خطی کار - a3 - به عنوان تیمار اصلی منظور شد. در این بررسی تراکم شامل 20 - ، 30 و 40 بوته در مترمربع - به عنوان تیمار فرعی منظور شد.

آزمایش به صورت طرح کرتهای خرد شده در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در 3 تکرار اجرا گردید. خاک ورزی در سه سطح به عنوان تیمار اصلی در کرتهای اصلی و تراکم در سه سطح به عنوان تیمار فرعی در کرتهای فرعی منظور گردید. آزمایش در سه تکرارمجموعاً شامل 27 کرت آزمایشی و هر کرت آزمایشی و هر کرت شامل 15 متر عرض به طول 30 متر، فاصله ردیف های کاشت 60 سانتیمتر در نظر گرفته شد. سطح برداشت هر کرت جهت عملکرد، تمام کرت می باشد.

کود مورد نیاز:کود نیتروژن در این آزمایش از منبع اوره تأمین و براساس نیتروژن خالص محاسبه گردید که 1/2 میزان کود قبل از کاشت به صورت پایه و 1/2 به عنوان کود سرک مصرف گردید. کود فسفر، از منبع سوپر فسفات تریپل تهیه و به میزان 100 کیلوگرم P2O5 در هکتار طبق آزمون خاک، محاسبه، توزین و در کرتها به صورت پایه، قبل از کاشت مصرف گردید. کود پتاس از منبع سولفات پتاس تهیه و به میزان 110 کیلوگرم K2O در هکتار طبق آزمون خاک، محاسبه، توزین و در کرت ها به صورت پایه، قبل از کاشت مصرف گردید.

اندازه گیریها
تعداد غلاف در بوته: در این قسمت از همان 30 سانتی متر طولی که جهت اندازه گیریهای ارتفاع بوته و طول سنبله کف برشده استفاده گشت و تعداد غلاف در بوته شمارش شد.عملکرد بیولوژیک:برای تعیین عملکرد بیوماس در هنگام رسیدگی کامل، 30 سانتیمتر طولی از خط 6 کف برشده و توزین گردید.عملکرد دانه:عملکرد دانه با برداشت کل کرت برداشت و توزین آن برای هر کرت آزمایشی به طور جداگانه تعیین گردید .

تعداد شاخه های فرعی:برای تعیین تعداد شاخه های فرعی در تیمارهای مختلف از همان 30 سانتیمتر که برداشت شده بود، تعداد شاخه های فرعی شمارش شد.تعداد گره در ساقه اصلی: برای تعیین تعداد گره در ساقه اصلی در تیمارهای مختلف از همان 30 سانتیمتر که برداشت شده بود، تعداد گره در ساقه اصلی شمارش شد.

-3 نتایج و بحث

نتایج تجزیه واریانس نشان داد برهمکنش خاکورزی و تراکم بر تعداد گره در ساقه اصلی، تعداد غلاف در بوته، عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه در سطح احتمال یک درصد و بر تعداد شاخه در سطح احتمال پنج درصد معنی دار بود - جدول . - 1

-1تعداد شاخه های فرعی نتایج تجزیه واریانس نشان داد برهمکنش خاکورزی و تراکم بوته بر تعداد شاخه های فرعی در سطح احتمال یک درصد معنیدار بود. در برهمکنش بیشترین تعداد شاخه های فرعی با 4 شاخه به روش مرسوم در هر سه تراکم و کمترین با 3 شاخه در کم خاکورزی و بی خاکورزی در هر سه تراکم تعلق داشتند - شکل . - 1

جدول -1نتایج تجزیه واریانس برهمکنش خاکورزی و تراکم                
شکل -1مقایسه میانگین تعداد شاخه های فرعی بر برهمکنش خاکورزی و تراکم بوته

-2تعداد گره در ساقه اصلی

نتایج تجزیه واریانس نشان داد برهمکنش خاکورزی و تراکم بوته بر تعداد گره در ساقه اصلی در سطح احتمال یک درصد معنیدار بود. در برهمکنش بیشترین تعداد گره در ساقه اصلی با 16 گره به روش مرسوم در هر 40 بوته در مترمربع و کمترین با 9 گره به تیمار بی خاکورزی در 20 بوته در مترمربع تعلق داشتند

در متن اصلی مقاله به هم ریختگی وجود ندارد. برای مطالعه بیشتر مقاله آن را خریداری کنید