بخشی از مقاله
چکیده:
تولید نهالهای مناسب و با کیفیت در نهالستانهای جنگلی در موفقیت جنگلکاریها در عرصه مؤثر است. یکی از نکاتی که در تولید نهال استاندارد مورد توجه است توجه به تغذیه نهال در نهالستان است. از طرفی آلودگی محیطزیست و مصرف بیرویه کودهای شیمیایی این سوال را ایجاد میکند که مصرف بهینه کود در نهالستان برای گونههای مختلف جنگلی چقدر است.
آیا نهالهایی که در نهالستان به آنها کود بیشتری داده میشود پس از انتقال به عرصه نیز از رشد بهتری برخورداند؟ برای پاسخ به این سوالات آزمایشی در نهالستان کلاردشت در استان مازندران طراحی و اجرا شد. در این آزمایش نهالهای گونه ون - - Fraxinus rotundifolia در نهالستان کلاردشت تحت تیمارهای مختلف کودی قرار گرفتند و بدین منظور نهالهای دو ساله ون به عرصه جنگل منتقل و با 3 تکرار در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی کاشته شده و به مدت 4 سال میزان رشد طولی و قطری آنها اندازهگیری شد.
نهالهای ون در سالهای اول تا چهارم طول و قطر متفاوتی داشتند ولی رشد سالیانه طولی و قطری نهالهای تیمارهای مختلف و رشد مجموع چهار سال حضور آنها در عرصه تفاوت معنیداری ندارند. نهالهایی که در موقع کاشت از طول و قطر بیشتری برخوردار بودند در سالهای بعد هم برتری رشد خود را داشتند ولی در مجموع چهار سال رشد تفاوتها معنیدار نبوده است
به عبارت دیگر نهالهای کوچک ممکن است در سالهای اول رشد کمتری نسبت به نهالهای بزرگتر داشته باشند ولی در سالهای بعد این کاهش رشد جبران شده است. در مجموع به علت اینکه نهالهای قوی تر توان رقابت بهتری با علفهای هرز دارند و سالهای اول و دوم پس از کاشت رشد علفهای هرز زیاد بوده و رقابت بین نهالها و علفهای هرز اطراف آنها عامل مهمی در استقرار و رشد نهالها است بهتر است از نهالهای قویتر استفاده شود. به نظر میرسد در مورد نهالهای ون با شرایطی که در این تحقیق بررسی شد نیازی به دادن کود در نهالستان نبوده و دادن کود شیمیایی تأثیر مثبتی بر رشد نهالهای ون در عرصه نداشته است.
مقدمه:
از عواملی که در موفقیت جنگلکاریها نقش اساسی دارد تولید و کاشت نهالهای مناسب است. نهالهایی که ریشههای توسعه یافته داشته و از نسبت ریشه به ساقه مناسبی برخوردار باشند بهتر مستقر شده و رشد اولیه بیشتری خواهند داشت. کیفیت نهال تحت تأثیر خصوصیات خاک، ژنوتیپ گیاه و شرایط اکولوژیکی منطقه قرار دارد. خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک نهالستان تأثیر زیادی بر چگونگی رشد و کیفیت نهال تولیدی دارد. در نهالستان های مختلف برای بهبود خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک از کودهای مختلف مثل کود سبز، کود دامی، کودهای شیمیایی و کودهای بیولوژیکی استفاده میشود.
نهال های جنگلی در بافتهای جوان خود عناصر معدنی زیادی دارند بنابراین مقدار زیادی عناصر معدنی را جذب میکنند که با برداشت نهال و انتقال آن، عناصر غذایی زیادی از خزانه خارج میشود. در زراعت معمولاً بذر یا بخشی دیگر از قسمت هوایی برداشت می شود بنابراین ریشه و مواد آلی دیگر همه ساله به خاک اضافه شده ولی در مورد خزانه تولید نهال، برداشت همه ساله و از تمام گیاه است.
از طرفی با انجام عملیات زراعی عمل معدنی شدن در نهالستان ها سریعتر انجام می شود و با آبیاری مقدار زیادی از عناصر از خاک خارج میگردد. مقدار موادی که در نهالستان در طول یکسال خارج میشود به نوع گونه و سن نهال بستگی دارد. تفاوت جذب عناصر غذایی بین گونه های مختلف نهال ها بسیار زیاد است. مقدار جذب عناصر توسط سوزنیبرگان کمتر از پهنبرگان است Bonneau - ، . - 1995 بیشتر تحقیقات صورت گرفته بر روی تغذیه نهال در نهالستان و رشد اولیه نهال بوده است و در مورد تفاوت رشد نهالهای تغذیه شده در نهالستان پس از انتقال به عرصه تحقیقات کمتری انجام شده است.
رحمانی و همکاران - 1382 - در بررسی اثر کودهای مختلف بر رشد و جذب عناصر معدنی در نهالستانهای کلوده و شهرپشت نشان دادند که تأثیر کود بر گونه های مختلف نهال ها متفاوت بوده و همچنین در نهالستان های مختلف واکنش نهالها به کود تفاوت داشته است. رحمانی و همکاران - 1385 - در بررسی تأثیر کودهای شیمیایی و دامی بر رشد نهالهای افراپلت - Acer - velutinum در نهالستان شهرپشت در نوشهر و نهالستان کلوده در آمل اظهار نمودند که در نهالستان شهرپشت ترکیب 80 کیلوگرم در هکتار ازت و 60 کیلوگرم فسفر بیشترین رشد طولی و قطری و در نهالستان کلوده ترکیب 80 کیلوگرم در هکتار ازت و 60 کیلوگرم فسفر و 30 تن در هکتار کود دامی بیشترین رشد طولی و قطری را سبب شده است.
Valdecantos و همکاران - 2006 - در بررسی اثر مواد غذایی و سایتهای مختلف بر نهالهای Pinus halipensis و Querqus ilex در جنگلهای مدیترانهای گزارش کردند که زندهمانی و رشد نهال ها بیشتر تحت تاثیر نوع گونه و سایت بود تا نوع خاک و تغذیه.
Trubat و همکاران - 2010 - در بررسی تاثیر کود دهی گونه Quercus suber L. در خزانه و رشد بعدی آن در عرصه اظهار نمودند که تیمارهای مختلف کودی در خزانه رشد نهال را تحت تأثیر قرار داد ولی رشد در عرصه تحت تأثیر قرار نگرفت. Wightman و همکاران - 2001 - هم عکسالعمل بعضی گونههای تیمار شده در نهالستان را پس از انتقال به عرصه مثبت و برخی گونهها را منفی ذکر کرده و دلیل آن را تفاوت در زیتوده نهال های مختلف و الگوی رشد متفاوت آنها دانسته است.
