بخشی از مقاله
چکیده
روند رو به رشد تقاضا و پذیرش طبیعت گردان و گردشگران در مناطق تفریحی سمیرم و عدم وجود برنامه ریزی مدون و جامع برای گردشگری این مناطق لزوم توجه خاص به گردشگری شهرستان را تشدید کرده است. لذا در این پژوهش ابتدا لیستی از نقاط قوت، نقاط ضعف، تهدیدها و فرصت های توسعه ی گردشگری تهیه گردید سپس برای ارزش گذاری در اختیار 10 تن از کارشناسان و متخصصان امور شهری شهرستان سمیرم قرار گرفت. پس از تعیین ضریب نهایی هر عامل ماتریس ارزیابی موقعیت و اقدام استراتژیک ترسیم گردید و استراتژی مناسب برای توسعه ی گردشگری در شهرستان که استراتژی رقابت بود ارائه شد.
-1 مقدمه
از سال 1945 گردشگری دارای رشد سریعی بوده و اکنون بیشترین رشد را در بین بخش های مختلف اقتصادی داشته به گونه ای که در ردیف سه صنعت بزرگ دنیا قرار دارد
گردشگری بخش عمده اقتصاد جهانی را تشکیل می دهد و یکی از بزرگترین صنایع جهان می باشد
در واقع صنعت گردشگری را باید پدیده ای تقریبا نو دانست که آغاز ان به اوایل قرن نوزدهم میلادی برمی گردد
همانطور که گردشگری به عنوان یکی از بزرگترین صنایع جهان جایگاه خود را یافته است، اکوتوریسم به عنوان سریعترین بخش درحال رشد این صنعت پویای جهانی تشخیص داده شده است. از نیمه ی دهه ی 1980 تا اواخر دهه ی 1980 اکوتوریسم یک نیروی اقتصادی بزرگی برای ملت های توسعه یافته و درحال توسعه در سراسر جهان شده است
اکوتوریسم، فعالیت های گردشگری مبتنی بر طبیعت، حفاظت محیطی و ایجاد مزایای مرتبط با گردشگری برای جوامع محلی در مقاصد اکوتوریسم را ترفیع می دهد .
اکوتوریسم از مهمترین فعالیت های اقتصادی در نقاط مختلف جهان به شمار می آید که فرصت بسیار مناسبی را در اختیار بازدیدکنندگان قرار می دهد تا از اهمیت حفظ فرهنگ ها و چگونگی محافظت از فرهنگ های محلی و طبیعت آگاهی یابند. این شرایط می تواند درآمد خوبی را برای جوامع محلی و نواحی دوردست طبیعی به وجود آورد. شهرت اکوتوریسم در این است که ابزار مناسبی برای محافظت از نواحی به شمار می آید
برنامه ریزی صحیح توریسم و توسعه ی یکپارچه ی آن در کشور نیازمند شناخت قطب های گردشگری هر ناحیه است. چرا که اغلب طرح های توسعه ی گردشگری براساس جاذبه ها و فعالیت های مرتبط با محیط های طبیعی، میراث تاریخی و فرهنگی صورت می گیرد. شهرستان سمیرم با برخورداری از تنوع آب و هوایی، چشمه سارها، مناظر زیبای طبیعی دارای پتانسیل های زیادی در جهت جذب گردشگران است.
با توجه به معضل بیکاری در این شهرستان با بهره برداری حداکثر از توان بالای منطقه برای توسعه ی گردشگری می توان بسیاری از مشکلات در حوزه ی اقتصاد را برطرف نمود. در پژوهش حاضر ضمن بررسی نقاط قوت و ضعف درونی و فرصت و تهدیدهای بیرونی به تعیین استراتژی های توسعه گردشگری مبتنی بر توانمندی های منطقه پرداخته شده است.
بدون آگاهی و شناخت پتانسیل ها و وضعیت موجود در هر منطقه ای، امکان برنامه ریزی وجود نخواهد داشت. درواقع شناخت پتانسبل های هر منطقه به محقق این امکان را می دهد تا براساس وضع موجود و توان منطقه، توسعه و جهت آن را شناسایی کند. لذا پژوهش حاضر درصدد بررسی وضعیت اکوتوریسم در شهرستان سمیرم از طریق تحلیل SWOT می باشد.
هدف این تحقیق ارزیابی استراتژیک قابلیت های توسعه ی اکوتوریسم در سمیرم با بیان نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدهای توسعه گردشگری حوزه و ارائه ی راهبردهای توسعه گردشگری آن می باشد.
-2 مبانی نظری
گردشگری یکی از بخش هایی است که به دلیل تاثیرات مثبت اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی امروزه مورد توجه جدی کشورهای مختلف قرار گرفته است. صنعت گردشگری به لحاظ درآمدزایی و تاثیر در رشد اقتصادی کشورها در حال تبدیل شدن به صنعت اول در جهان است طوری که بسیاری از کشورها با ایجاد زمینه ها و زیرساخت های مناسب درصدد بهره برداری از مزایای این صنعت هستند. برای اغلب این کشورها گردشگری منبع مهمی برای فعالیت های تجاری، کسب درآمد، اشتغال زایی و مبادلات خارجی محسوب می شود
گردشگری یکی از قدیمی ترین فعالیت هایی است که انسان ها به انجام آن پرداخته اند و به اشکال گوناگون در زمان های مختلف وجود داشته است. هرچند سطح و حجم و دلایل انجام آن با امروزه متفاوت بوده است اما از دیرباز این فعالیت به عنوان فعالیتی انسانی و نوعی ارتباط و مراوده انسان با محیط پیرامون خود وجود داشته است. این فعالیت امروزه به عنوان یکی از مهمترین و پویاترین فعالیت ها در جهان مطرح است.
به بیانی دیگر، گردشگری یکی از پدیده های جهانی است که به خوبی ترکیب امور اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی را نشان می دهد. صنعت گردشگری اغلب به عنوان بزرگ ترین صنعت جهان، ابزاری برای دست یابی به توسعه پایدار می باشد که نتایج فرصت های اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی - فرهنگی را برای بسیاری از جوامع محلی ارایه می کند در حال حاضر شاهد تبدیل جهانگردی به یکی از اثرگذارترین صنایع جهان هستیم، این صنعت تاثیرات چشمگیری بر اقتصاد و مسائل اقتصادی شهرها، نواحی و کشورها از قبیل اشتغال، درآمد سرانه، موازنه پرداخت ها و ... دارد. توسعه گردشگری به ویژه در کشورهای کمتر توسعه یافته، عامل موثری در مقابله با فقر است و موجب افزایش درآمد قشرهای مختلف، کاهش بیکاری و رونق اقتصادی و در نتیجه بهبود کیفیت زندگی مردم و افزایش رفاه اجتماعی می شود
گردشگری از مهمترین فعالیت های انسانی معاصر است که همراه با به وجود آوردن تغییرات شگرف در سیمای زمین، اوضاع سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، منش و روش زندگی انسان ها را دگرگون می سازد. گردشگری هم مانند یک علم و صنعت برای رشد و پیشرفت خود نیاز به پژوهش دارد و نخستین گام برای ارتقای صنعت گردشگری شناخت جاذبه های توریستی است. بنابراین یکی از بخش هایی که در صنعت توریسم مورد توجه گردشگران و جهانگردان قرار گرفته است صنعت اکوتوریسم است.
اکوتوریسم بازار قدرتمندی شده است که از %5 تا %10 بازار مسافرت جهانی را دربر می گیرد . - megan epler wood, 2010 - اکوتوریسم یکی از بخش های سریعا در حال رشد در صنعت گردشگری است با نرخ رشد سالیانه %5 جهانی که %6 تولید ناخالص داخلی جهانی و %11 همه ی مخارج مصرف کننده را نشان می دهد. مطالعات نشان می دهد که ایالات متحده، انگلستان، آلمان، کانادا، فرانسه و استرالیا بزرگترین بازارهای مسافرت اکوتوریسم هستند اکوتوریسم رویکرد جدید گردشگری در طبیعت بوده که در سال های اخیر مطرح شده است.
اینگونه از گردشگری در قرن بیست و یکم از چنان اهمیتی برخوردار می شود - رخشانی نسب و ضرابی، 1388، ص - 4 که سال 2002 میلادی از طرف سازمان ملل متحد به عنوان سال بین المللی اکوتوریسم مطرح شده است
"اکوتوریسم" مخفف Ecological Tourism، نوعی از توریسم است که معنای لغوی آن در ادبیات فارسی "طبیعت گردی" می باشد و گرایشی تازه در صنعت جهانگردی و مبتنی بر مسافرت های هدفمند همراه با دیدار و برداشت های فرهنگی و معنوی از جاذبه های طبیعی و لذت جویی از پدیده های گوناگون آن است
اکوتوریسم یک واژه ی مبهم است. واژه ای است که به طور وسیعی توسط افراد حرفه ای و دانشگاهیان بحث می شود. اکوتوریسم بسته به چشم انداز و الویت های دولت و گردشگر می تواند به عنوان یک فلسفه، یک استراتژی، یک محصول، یک اقدام بازاریابی یا شکلی از مسافرت دیده شود
اکوتوریسم یک استراتژی برای حفاظت و تامین درآمد برای جوامع محلی ساکن در منطقه و پیرامون مناطق حفاظت شده می باشدکه می تواند به توسعه ی اقتصادی و حفاظت مناطق حفاظت شده کمک کند . - jalani, 2012 - اکوتوریسم درواقع ترکیبی از پیشوند اکو و توریسم و یا همان توریسم اکولوژیکی است. با وجود اینکه هنوز مفهوم دقیقی از اکوتوریسم تعریف نشده است
در زیر به برخی از تعاریف اکوتوریسم اشاره می شود:
اولین تعریف جامع، کوتاه و معتبر توسط انجمن بین المللی اکوتوریسم در سال 1990 ارائه شده، عبارت است از: " سفر مسئولانه به مناطق طبیعی، به منظور حفظ محیط زیست و بهبود اوضاع اقتصادی جوامع محلی". براساس موافقت سازمان های فعال در زمینه حفظ طبیعت و اکوتوریسم تعریف ارائه شده در سال 1996 توسط اتحادیه ی حفاظت از زمین پذیرفته شده است: "اکوتوریسم، سفری مسئولانه و بازدید از مناطق طبیعی است که به منظور برخورداری و احترام به طبیعت با هرگونه ویژگی تاریخی مربوط به آن، که به حفظ طبیعت کمک کرده و کمترین تاثیر منفی را داشته است.
