بخشی از مقاله
چکیده
پژوهش حاضر به بررسی نقش فرهنگ سازمانی کوئین در توسعه خلاقیت می پردازد. در این تحقیق برای شناخت فرهنگ موجود و مطلوب از چارچوب ارزش های رقابتی استفاده شده است که چهار گونه فرهنگ را از هم متمایز می سازد ادراک وارزیابی فرهنگ سازمان می تواند به معنای تفاوت بین موفقیت و شکست در محیط به سرعت در حال تغییر امروز باشد.در واقع آنچه مدیریت به آن توجه می کند وبرای آن پاداش می دهد،اغلب قوی ترین شاخص فرهنگ سازمانی است .
با توجه به تغییرات سریع تکنولوژی و رقابت روزافزون،تنها سازمان هایی امکان بقا خواهند داشت که استفاده از خلاقیت کارکنان را در دستور کارخود قرار دهند. نتایج به دست آمده از تحقیق بدین صورت است که در آن بین فرهنگ سازمانی و خلاقیت کارکنان رابطه معنادار وجود دارد و بین فرهنگ تیم گرا و خلاقیت کارکنان رابطه معنادار وجود دارد بین فرهنگ توسعه گرا و خلاقیت کارکنان رابطه معنادار وجود دارد و بین فرهنگ عقلایی و خلاقیت کارکنان رابطه معنادار وجود ندارد بین فرهنگ سلسله مراتبی و خلاقیت کارکنان رابطه معنادار وجود ندارد تجزیه تحلیل نتایج موجود موید این نکته است که بعضی از نتایج تحقیقات پیشین اثبات شده است و بعضی از نتایج تحقیقات بدست نیامده است
مقدمه
امروزه افراد وسازمانها در جهانی به سر می برند که سراسر پیچیدگی وتنوع میباشدهر سازمانی نیازمند نیروی انسانی خلاق است زیرا فقط چنین نیرویی می تواند موجبات اثربخشی و پیشرفت سازمان را فراهم کند که خود شاخص عمده ای جهت موفقیت سازمان است. در این موفقیت فرهنگ سازمانی باعث می شود که خلاقیت کارکنان در سازمان از طریق هنجارها و ارزشهای مورد قبول کارکنان افزایش می یابد فرهنگ سازمانی موجب بالارفتن خلاقیت فرد نسبت به سازمان و تداوم رویه در رفتار او می شود و بر تمامی جنبه های سازمانی تاثیر می گزارد. مطالعات و تحقیقات نشان می دهد که فرهنگ به تدوین اهداف و استراتژیها، رفتار فردی و عملکرد سازمانی، خلاقیت و نوآوری ،نحوه تصمیم گیری و مشارکت کارکنان و مانند ان تاثیر می گذارد.
به وجودآوردن ارزشهای مشترک باورهای عمیق و محکم و همسوکردن باورهای مهم واستراتژیک باباورهای مهم سازمان میتواند عاملی برای کاهش کمبودهای موجود و اقدامی آهسته ولی قاطع برای کاهش مشکلات موجود باشد. سازمانهای خلاق خصوصیات ویژه ای را دارا هستند. مهمترین ویژگی این سازمانها انعطاف پذیری آنها در رویارویی با بحرانهایی است که غالباً ناشی از رقابتهای اقتصادی است.
اهمیت و ضرورت مسئله
برخی صاحبنظران مدیریت را به عنوان شاخه ای ازعلوم انسانی یک مقوله ارزشی میدانند ضرورت توجه به فرهنگ تا جایی است که صاحبنظران براین باورند که اگر قرار است دریک سازمان تغییرات جدی بوجودآید فرهنگ سازمانی است که باید دستخوش تغییر شود نادیده گرفتن فرهنگ سازمانی در جامعه باعث عدم انسجام داخلی و عدم انطباق بیرونی خواهد شد.
در رابطه با فرهنگ سازمانی چیز فریبنده ای وجود ندارد باید رفتارهای مورد نظر ومعیارهای مطلوب را شناخت و نسبت به نهادینه کردن آنها اقدام نمود این پدیده است که میتواند موفقیت سازمان را تضمین کند بی شک یکی از زیباترین ویژگیهای انسان قدرت آفرینندگی و یا خلاقیت اوست به واسطه همین ویژگی است که انسان میتواند اهداف آرمان گرایانه خود را پدیدآوردوتواناییهای خود راشکوفا سازد.
آنچه پیش ازاین در مورد خلاقیت تصور می شد براساس نگرش نبوغ آمیز بنا شده بودوطبق این نگرش ،خلاقیت به افراد خاصی تعلق داشت بنابراین خلاقیت موهبت آسمانی پنداشته میشود که صرفآ در اختیار تعدادمحدودی از افراد قرار گرفته است در صورتی که خلاقیت به افراد محدودی تعلق نداشته و تمامی افراد می توانند خلاقانه فکرکنند تنها چیزی که در آینده موجب تمایز سازمانها از یکدیگر می شوند خلاقیت است بنابراین این مقاله به بررسی رابطه مابین فرهنگ سازمانی و خلاقیت کارکنان می پردازد.
بیان مسئله
جمعیتشناسان، جامعهشناسان واخیراً روانشناسان و حتی اقتصاددانان توجه خاصی به نقش فرهنگ سازمانی در مدیریت مبذول داشته و در شناسایی نقش و اهمیت آن نظریهها و تحقیقات زیادی را بهوجود آورده و در حل مسائل و مشکلات مدیریت به کار گرفتهاند. با بررسی که توسط گروهی از اندیشمندان علم مدیریت به عمل آمده فرهنگ سازمانی بهعنوان یکی از مؤثرترین عوامل پیشرفت و توسعه کشورها شناخته شده است. بهطوریکه بسیاری از پژوهشگران معتقدند که موفقیت کشور ژاپن در صنعت و مدیریت یکی از علل مهم توجه آنها به فرهنگ سازمانی است.
فرهنگ عبارت است از مجموعه ای از ارزشها، باورها، درک، استنباط و شیوه های تفکر یا اندیشیدن که اعضای سازمان در آنها وجوه مشترک دارند و همان چیزی است که به عنوان یک پدیده درست به اعضای تازه وارد آموزش داده می شود آن نشاندهنده بخش نانوشته و محسوس سازمان است. هدف فرهنگ این است که به اعضای سازمان احساس هویت بدهد و در آنان نسبت به باورها و ارزشهای باور نکردنی تعهد ایجاد کند.
فرهنگ سازمانی پدیده ای ملموس نیست و به راحتی قابل شناسایی نمی شود کوه یخی است که قله آن آشکار است و بخش عمده آن پنهان و ناپیدا است که در واقع نمایانگر »شیوه زندگی« واقعی اعضای سازمان است. با مطالعه فرهنگ سازمانی می توان به علل کامیابی و یا شکست سازمان پی برد و از سوی دیگر چون فرهنگ سازمانی اثر مهمی بر روی رفتار افراد سازمان دارد و نیز به علت اینکه بخش پیچیده ای از ارزشها را شامل می شود و این ارزشها بر نحوه نگرش و نمایشهای رفتار افراد در محیط کاری برتر خواهد بود می تواند عامل مهمی در کنترل سازمانی به شمار آید فرهنگ سازمانی تیمی از مبانی مشترک یا مجموعه ای است از اجزای کلیدی که ارزشهای سازمانی را مشخص می کند.
زندگی پیچیده امروزه ما هر لحظه در حال نوشدن است و خلاقیت و نوآوری ضرورت استمرار زندگی فعال است انسان برای خلق و نشاط در زندگی نیازمند ابتکار است امروزه شعار »نابودی در انتظار شما است مگر اینکه خلاق و نوآور باشید - در پیش روی همه سازمانها است افزایش خلاقیت در سازمانها می تواند به ارتقای کمیت و کیفیت خدمات، کاهش هزینه ها، جلوگیری از اتلاف منابع، کاهش بوروکراسی، افزایش رقابت، افزایش کارایی و بهره وری، ایجاد انگیزش و رضایت شغلی در کارکنان می گردد از عوامل موثر در بروز خلاقیت در یک جامعه زمینه سازی و بسترسازی در بین انسانها جهت ایجاد فرهنگی است که در آن همگان در تلاش برای رشد همدیگر باشند و با تاثیر بر روی یکدیگر به پیشرفت جامعه کمک کنند.
خلاقیت کارکنان بدین صورت به تعالی سازمان کمک می کند که وقتی کارکنان در کارشان خلاق باشند قادر خواهند بود ایده های تازه و مفیدی در مورد محصولات عملکرد و خدمات یا رویه های سازمان ارائه دذهند و بکار گیرند. تنها چیزی که در آینده موجب تمایز سازمانها از یکدیگر می شوند خلاقیت است زیرا خلاقیت برای سازمانهایی که در پی بقای موفقیت آمیز در تحصیلشان هستند بسیار مهم است خصوصا این که کارکنان در بیشتر مشاغل مواجهه با مسائل تازه نیم ساختار یافته و یافتن راه حلهایی برای این مسائل می باشد.
فرهنگ سازمانی
فرهنگ سازمانی عبارت است از ارزشهای اصلی، مفروضات، تفسیرات در رویکردهایی که ویژگیهای یک سازمان را مشخص میکند که در 4 گونه فرهنگ سازمانی نمایان میشود. این چهار گونه شامل قومی، ویژه سالاری و بازار، سلسله مراتب میباشند. انواع فرهنگ سازمانی بر اساس مدل کوئین به شرح زیر است:
فرهنگ تیم گرا - گروهی - : بر انعطاف پذیری تاکید داشته و تمرکز زیادی بر داخل سازمان دارد ارتباط عمده ای بابحث ارتباطات انسانی دارد. تعلق، اعتماد و مشارکت از ارزشهای محوری این نوع فرهنگ بوده و عوامل انگیزشی عمده آن شامل وابستگی، تعلق و عضویت است .
فرهنگ توسعه گرا : بر انعطاف پذیری و تغییر تمرکز دارد. تمرکز عمده آن بر محیط بیرونی سازمان است این سازمان بر محور رشد، دستیابی به منابع، خلاقیت و تطابق با محیط بیرونی تاکید دارد در این نوع فرهنگ عوامل محیطی انگیزشی شامل رشد، انگیزش، خلاقیت و تنوع می باشد.
