بخشی از مقاله
چکیده
علم پزشکی در حال پیشرفتهای چشمگیری است و زمان در آن تأثیر بسزایی دارد. با توجه به حل بسیاری از دردها و امراض این روشهای پیشگیری خود مسبب عوارض جانبی بعدی می شود و علت آن استفاده ازداروهای شیمیایی و در کل ساخته شده دست بشر است. اما در تحقیقات و مطالعات، امروزه به این نکته پی برده اند که درمان از راههای طبیعی مثل آبدرمانی بهتر بوده و این روش عوارض جانبی بعدی را به دنبال نخواهد داشت. این مهم بر آن داشت تا با ایجاد مجتمعی با مضمون آب درمانی برای درمان امراض جلدی ، و ارتوپدی با توجه به وجود آبشار و چشمه آب معدنی درشهرستان مهریز - منطقه کالمند - که تنها آب معدنی طبیعی استان یزد می باشد بپردازیم.
این تحقیق از نوع تحقیقات کاربردی است که از طریق مطالعات کتابخانه ای و مشاهدات میدانی انجام شده است. هدف اصلی این پژوهش معرفی فضاهای مجتمع آب درمانی به طوری که امراض جلدی و ارتوپدی را درمان کند و نیز انگیزه استفاده از پتانسیل های بالقوه منطقه و تبدیل آن به یک قطب سیاحتی،تفریحی ، در جهت ارتقاء فرهنگ گردشگری سلامت در منطقه بوده است و از اهداف فرعی دیگر می توان یافتن راه حلی برای رفع خستگی های روحی و جسمی شهروندان، تخلیه اضطراب ها و فشارهای روانی انباشته شده در درون فرد که ناشی از مشکلات زندگی روزمره شهری است، حفظ شاخصهای معماری ، محیطی و فرهنگی منطقه و ایجاد بستر مناسب جهت ارائه خدمات ویژه به گردشگران و مردم بومی باشد.
-1 مقدمه
این چشمه در فرهنگ و تاریخ و جغرافیای کشور ما دارای اهمیت فراوانی می باشد، چشمه ها به عنوان یک منبع آب برای روستاها و حتی شهرها و نیز به عنوان یک منبع شفا دهنده در فرهنگ کشور ما جایگاه خاصی دارد. آب های معدنی بیشتر در اطراف نقاط فعال زمین شناسی یافت می شوند. این آب ها از نظر درجه حرارت به پنج دسته تقسیم می شوند. که شامل آبهای سرد، معتدل، نیمه گرم، گرم و بسیار گرم می شود. از نظر ترکیبات شیمیایی آب های معدنی به بی کربناته، کلروره، سولفاته، سولفوره، آهن دار و رادیواکتیو تقسیم می شود، که هر کدام در جای خود نقشی در سلامتی و درمان انسان بازی می کند. روشهای استفاده از این آبها به صورت استحمام با استفاده از وان یا خزینه، استحمام با استفاده از دوش و آشامیدن است.
چشمه های آب معدنی از عوامل موثر جلب توریست به شمار می روند. در کشورهای پیشرفته جهان تأسیسات متعددی برای بیماران و مسافران و علاقه مندان در اطراف چشمه های معدنی ایجاد کرده اند. مثلا در کشور ژاپن در حدود 12000 چشمه معدنی موجود است، که تا سال 1980 میلادی تعداد 3200 ناحیه توریستی در اطراف این چشمه ها ایجاد شده است.
چشمه های آبگرم و معدنی مهمترین پدیده های مکانی هستند که برمناطق خاص جغرافیایی جهان بطوراعم و درایران بطور اخص ظهور یافته اند.
پیچیده شدن زندگی شهری و افزایش بیماریهای ناشی از این امر عاملی بوده است که ازدیرباز سبب گردیده که شهروندان از روشهای درمانی طبیعی جهت کاهش ناراحتی های عضلانی و مفاصل، پوستی، عصبی و خستگی های ناشی از زندگی شهرنشینی استفاده نمایند. یکی از این شیوه ها استفاده از چشمه های آب معدنی در ایران می باشد. >1@ یکی از این چشمه ها، چشمه آب معدنی چاه گله، درمنطقه کالمند در استان یزد می باشد.
امروزه تمایل مردم برای استفاده از منابع طبیعی و ویتامین ها، کاهش درد، تسلط بر استرس و افزایش سلامت روح و روان بسیار چشم گیر است. چشمه های آب معدنی در میان سایر پدیده های طبیعی علاوه بر جنبه های زیباشناختی، از خاصیت درمانی و شفابخش بودن نیز برخوردار می باشند. چنانچه بتوانیم این چشمه ها را شناسایی و احیا کنیم، سالانه شاهد حضور گردشگران داخلی و خارجی بسیاری در این مناطق خواهیم بود.
به دلیل عدم شناسایی چشمه های آب گرم و همچنین سرمایه گذاری محدود و نامناسب در این مناطق تاکنون نتوانسته ایم از خواص درمانی آب گرم برای درمان بیماری ها و ارتقاء سلامت در داخل و خارج از کشور به درستی استفاده نمائیم. بدین منظور مطالعه حاضر به معرفی و بررسی چشمه آب معدنی چاه گله در کالمند مهریز و طراحی یک مجتمع آب درمانی با رویکرد امراض جلدی و ارتوپدی پرداخته است گردد.
-2 روش تحقیق
این تحقیق از نوع تحقیقات کاربردی است که روش پژوهش آن کیفی و کمی - ترکیبی - است. در بخش مباحث مربوط به مجتمع آبدرمانی، کیفی و در بخش استفاده آب برای درمان امراض، کمی است. این تحقیق تأکید بر استفاده از آب های معدنی برای ایجاد راهکارهایی به منظور طراحی بهینه مجتمعی که بتواند نیازهای همه اقشار جامعه را در هر سنی تأمین نماید دارد.
در این تحقیق سعی شده با استفاده از منابع موجود کتابخانه ای - کتب، مجلات و... - و مقالات علمی موجود، همچنین استفاده از، مصاحبه و منابع اینترتی به منظور شناخت نیازهای امروزی انسان ها به مجتمع آب درمانی، به جمع آوری اطلاعات پرداخته و تکمیل گردد.
-3 تاریخچه درمان با آب در ایران
بررسی آبهای معدنی ایران از نیمه دوم قرن 19 میلادی آغاز شده است. برخی از سلاطین قدیم ایران علاقه مفرطی به استفاده درمانی از آبهای معدنی داشته اند که آثاری از آنهاخصوصاً در دوره صفویه و قاجار در کنار چشمه ها بر جای مانده است. از سال 1306 خورشیدی بررسی آبهای معدنی به طور علمی آغاز گردید و در سال 1307 خورشیدی اولین چشمه آب معدنی در شمال شرق تهران مورد بهره برداری قرار گرفت.
در سالهای قبل از جنگ جهانی دوم در نقاط مختلف ایران مانند رامسر و لاریجان ایستگاههای آب معدنی ساخته شد و برخی از آنها مانند سختسر خاتمه یافت کهبعداً نیز توسعه پیدا کرد.
در سال 1349 به دستور حکومت وقت یک هیئت علمی - مهندسی از کشورهای یونان و فرانسه مسئول بررسی چشمه های سرعین شد و مطالعات گسترده ای بر روی این آبها صورت داد و خواص درمانی آنها را مورد آزمایش قرار داد و باعث پایه گذاری آبدرمانی مدرن در ایران شد.
خواص درمانی آب به ویژگی های مکانیکی و دمایی آن بستگی دارد. در این روش درمانی از واکنش بدن به تحریک سرما یا گرمای آب استفاده می شود. فشار آب و تحریک حسی آب را هم باید در این بین مؤثر دانست. اعصاب بدن آنچه را که حس می شود، از طریق پوست به اندام های بدن می برند و این تحریکات با تحریک سیستم ایمنی، تولید هورمون های مربوط به استرس، بهبود گردش خون و دستگاه گوارش، کمک به گردش خون و کاهش حساسیت بدن به درد، خصوصیات درمانی خود را بروز می دهند
-4 لوازم و دستگاه های آب درمانی
برخی از وسایل و لوازمی که در سیستم آب درمانی مورد استفاده قرار میگیرند به شرح زیر میباشند.
-1-4 دوشهای آب پاش یا افقی - Column-Shower -
هر یک از این دوش ها شامل حداقل سه سردوش مخصوص است که آب را به صورت پودر میپاشند. و قابل کنترل میباشند.
