بخشی از مقاله
چکیده:
نوشتهي حاضر در رابطه با - لا اقسم - یکی از صورتهاي قسم -که از اسلوبهاي بیانی قرآن مجید میباشد- است. این نوشته دیدگاه علما و مفسرین را بیان می کند؛ که آیا - لا اقسم - در آیات قرآن، قسم مثبت، منفی یا نفی قسم است، و اینکه هر یکی از علما و مفسرین براي دیدگاه خویش چه دلیل و توجیهی ذکر کرده اند، نمونهها و مثالهایی از تفاسیر مفسرین و علما ، ذیل این آیاتی که با - لا اقسم - وارد شده اند، بیان کرده و دیدگاهشان را مورد نقد و بررسی قرار داده است.
اشاره دارد که نادیده گرفتن حرف - لا - در ترجمه و تفسیر این آیات صحیح به نظر نمی رسد، بلکه باید به آن توجه نمود و معناي آنرا رعایت کرد و ورود اینگونه تاکید بطریق نفی در لغت عرب مرسوم بوده است و هدف آن تأکید وکمال توجه و عنایت به مطلب وارده با حرف - لا - است و تأکیدي که در این نوع نفی احساس میشود، در نبودن نفی احساس نمیشود، بلکه این نوع تأکید، موکدتر و بلیغتر است.
مقدمه
قرآن مجید کتاب هدایت بشر میباشد، براي هدایت و تربیت انسانها روشها و اسلوبهاي بیانی گوناگونی را در نظر گرفته است؛ زیرا ذوق و استعداد انسانها در پذیرش مطالب مختلف، و با هم تفاوت دارد، مخاطب گاهی ابتدائی و خالی الذهن است، مطالب و دعاوي را به مجرد بیان میپذیرد، نیاز به دلیل و برهان ندارد، گاهی در رابطه با مطلبی مشکوك و متردد است، نیاز به دلیل و برهان دارد، که شایسته است در کلام نوعی تاکید آورده شود تا شک و تردیدش برطرف گردد و مطلب را بپذیرد و گاهی مخاطب، منکر ومعاند سرسخت قضیه یا حکمی است که این نوع مخاطب، نیاز به تاکید قوي و محکم دارد.
از اینروي باید بعضی ادعاها با دلیل و تأکید محکم و قوي همراه باشند و درحقیقت یکی از قویترین و بالاترین مراتب نوع تأکید، قسم است. خداوند متعال هم در قرآن مجید براي تاکید مطالب، از این اسلوب بیانی استفاده نموده است و این اسلوب را بصورتهاي مختلفی در کلام وحی بکار برده است. که در رابطه با بعضی از صورتهایش؛ خصوصا ورود آن با - لا - که در هشت مورد از موارد قرآن کریم وارد شده است، و مورد بحث این نوشته میباشد، نظرات مختلفی ارائه شده است. در همه این آیات - لا - با لفظ - اقسم - آمده است.
