مقاله کارایی بیرونی آموزشکده ها و رویکرد کارآفرینی آنها

بخشی از مقاله

چکیده

از آنجایی که آموزشکده ها به عنوان یکی از منابع تامین نیروي انسانی ماهر - سطح - 4 براي توسعه فرهنگی ، اقتصادي و اجتماعی کشور ایجاد شده اند، لذا محاسبه کارآیی بیرونی آنها2 براي مسئولان و متصدیان حائز اهمیت میباشد.

هدف ایننوشتار، تعیین کارایی بیرونی آموزشکده شهید خدادادي انزلی ، طی سالهاي1379–83در چهار رشته ناوبري، الکترونیک ومخابرات دریایی، مکانیک وساخت وتولید، بانمونه آماري 302 نفر از فارغ التحصیلان و کارایی بیرونی رشته هاي حسابداري وکامپیوتر، درآموزشکده عالی سما رشت نیز با نمونه آماري 312نفره طی سالهاي 86- 1382 است که محقق به آن پرداخته است، نمونه هاي هردو تحقیق به صورت سیستماتیک - منظم - گزینش شدند و به سوالات پرسشنامه که مشمل بر 31 پرسش بسته پاسخ ودو سوال باز پاسخ بود وبه صورت پستی به آدرس آنان ارسال گردید پاسخ گفتند.

با استفاده از آمار توصیفی واستنباطی - خی دو - تحلیل لازم صورت پذیرفت. مهمترین نتیجه اینکه در مجموع، میزان کارایی آموزشکده انزلی عدد58 / 5 درصد - فردي 58/15 ، اجتماعی 58/95و اقتصادي - 52/5 و میزان کارایی آموزشکده سما رشت عدد 58درصد حاصل شد. - فردي. 60 اجتماعی 66 واقتصادي 77 . - 49 درصد فارغ التحصیلان خدادادي انزلی و 37 درصد سما رشت شاغل بودند که کارایی در بعد اجتماعی از ابعاد فردي واقتصادي بیشتر بود.اکثر شاغلین به موسسات خصوصی جذب شده بودند.

بهبود تجهیزات و وسطح آموزش عملی وکار گاهی وارتباط آموزشکده ها با مراکز فنی وحرفاي در حین تحصیل از جمله درخواستها وپیشنهادات فارغ التحصیلان بود .در این نوشتار، ضمن توجه به کارایی بیرونی در ابعاد فردي، اجتماعی واقتصادي که با بهره گیري از آموختهها و مهارتهاي آنان ، حصول شده است، محقق باارائه راهکارهاي پیشنهادي با عنایت به نتایج تحقیق در تحقق علم نافع، به منظور ایجاد کارآفرینی و اشتغال بیشتر، امید دارد بتواند بخشی از مشکلات بیکاري فارغ-التحصیلان را مرتفع ساخته، تا زمینه سازمشارکت فعال آنان در عرصههاي مختلف فنی وصنعتی باشیم، تاسهم تکنیسین ماهر - سطح - 4 از 4/64 درصد به حوزه یورو نزدیک شود. واین باجهش وجهادي اقتصادي وخودباوري دربازه زمانی تعریف شده سندچشم اندازتحقق پذیر است.

-1مقدمه

تربیت تکنیسینهاي با مهارت - سطح - 4 در قالب آموزشکدهها ،یکی از هدفهاي دولت جمهوري اسلامی است که در در دهههاي اخیر شتاب فزایندهاي از نظر کمی وکیفی داشته است،تاجایی که، رشد وگسترش آنها، در برخی قوانین، مانند قانون برنامه سوم - ماده - 151 ،قانون برنامه چهارم - ماده [12] - 55 وقانون برنامه پنجم - ماده - 21 به خوبیدیده شده است.

انتزاع آموزشکده ها از آموزش وپرورش والحاق آنها به وزارت علوم وتشکیل دانشگاه فنی وحرفه اي، مطابق ماده 110 بودجه ]14[ 1390،نشان از توجه جدي دولت ومجلس به تامین نیروي انسانی کار آفرین است.ازنظر کمی،کشور ما با توجه به تعداد هنرجویان و دانشجویان فنی و حرفهاي، داراي آمار مطلوبی است. - اگرچه با معیار بین المللی فاصله دارد - . زیرا تعداد آموزشکدهها ي دولتی، بالغ بر 160 مرکز میباشد که در این راستا دانشگاه آزاد اسلامی هم با ایجاد حدود 130آموزشکده، ضمن جذب قشر عظیمی از فارغالتحصیلان هنرستانها، زمینه رقابت سالمی را با آموزشکدههاي دولتی بوجود آورده است

در مقابل هزینه هاي سنگینی کهبراي آموزش و تربیت دانشجویان فنی وحرفه اي پرداخت میشود [8].معلوم نیست که فارغالتحصیلان آموزشکدهها چه کار میکنند؟ آیا شاغل هستند آیا به ادامه تحصیل روي آوردهاند؟ آیا بیکارند؟ به طور کلی اطلاعاتی از آنها در دسترس نیست.

درپاسخ به این مجهولات، با حمایت مسئوولین ،کارآییاین دو آموزشکده، در ابعاد فردي، اجتماعی و اقتصادي توسط نگارنده، مورد بررسی قرار گرفت، تا با استفاده از نتایج حاصله بتوان نسبت به تقویت یا تغییر محتواي رشتههاي تخصصی و در ارتباط آنها با بازار کار ،صنایع و تاثیرات آموزشهاي مهارتی و کارروزي، قدمهاي موثرترو جهادگونه اي برداشت

زیرا همانطور که مقام رهبري در پیام 13890/1/1 فرمودند ، در عرصه اقتصادي ،حرکت طبیعی کافی نیست ،باید در این میدان حرکت جهشی و مجاهدانه داشته باشیم [15].تا براي نقش مطلوبترفارغ التحصیلان در جامعه و بخش صنعت ،براي درك وفهم مسائل اقتصادي، ساختارو برنامهریزي مدرنتري را خواستار شد. وجهاد گونه عمل نمود.

بیان مساله

انباشت سرمایه ، نیروي انسانی مولد وتکنولوژي از عوامل به وجود آورنده رشد اقتصادي هر جامعه است، به عقیده آدام اسمیت انسانها با آموزش به سرمایه مبدل می شوند وجامعه می تواند از توان تولید آنها به صورت بهتري بهره مند گردد.

بر اساس آماریونسکو - Isced - حداقل 80درصد مردم دنیا نیازمند آموزش فنی وحرفه اي هستند.درسال 2005 در اروپا 69 درصد ،اقیانوسیه 62درصد ،آمریکاي جنوبی 14درصد وآسیا 11درصد براي آموزش فنی وحرفه اي ثبت نام کردند.

آموزش فنی-حرفهاي براساس تعاریف ارائه شده شامل مجموع فعالیتها و تلاشهایی است که فرد را براي احراز شغل و حرفه و کسب و کار آماده میکند و یا کارآیی و توانایی وي را در انجام آنها افزایش میدهد. در این ارتباط مهمترین هدف ایجاد مراکز آموزش فنی و حرفهاي، این بوده است تا بتواند فاصله موجود بین دو گروه از عمدهترین نیروهاي فعال بخشهاي فنی کشور، مانند کارگران و مهندسین را پر کرده و در واقع نیروي تکنیسینی تربیت نماید، تا بتواند علاوه بر کارآیی یک کارگر، از دانش مهارت یک مهندس نیز برخوردار باشد.زیرا حدود80درصدبازارکار دراکثر جوامع به سطح 1و2 و3 و - 4تکنیسین - ماهرمربوط می شود .

وسهم کاردانی یا سطح4 مهارت براساس آمار سال2007 سازمان جهانی کار - - ilo به شرح ذیل است: بالاترین نرخ تعدادتکنیسین مربوط به کشورنروژ با 25/ 31 دزصد وکمترین مربوط به اندونزي با 1/71 درصد ومتوسط در حوزه یور - GDP - با 20 درصد وسهم ایران 4 /64 درصداست. سهم برخی کشورهاي دیگر مانند: روسیه14/92 ، عربستان 11/39، سنگاپور 18/99 ،سویس 21/28، سوریه 8/57 ،تایلند 4/23، اوکراین11/44، انگلستان 13/39، ایتالیا 21/98، آلمان 20/20 ، مصر 9/08 ، کانادا15/19و قطر 3/87 درصد است.

مراکز آموزش فنی و حرفهاي ، اصولا سعی بر این دارند تا نیروهاي آموزش دیده خود را متناسب با آنچه جامعه نیاز دارد تربیت نمایند.درواقع نوعی کار آفرینی استکه مستلزم فرایند تاسیس سازمانها وکسب وکارهاي جدید می باشد. 

براي محاسبه کارآیی درونی معمولا دادههاي دانشجوي در سال را محاسبه میکنند، اما براي محاسبه کارآیی بیرونی، به فارغ التحصیلان به صورت کیفی توجه میشودو میزان پاسخگویی نظام آموزشی به نیازهاي جامعه و بازارکار - اشتغال - مورد بررسی قرار میگیرد - لوي، ترجمه مشایخ - 1379،.[8]البته این تنها بعد اقتصادي مساله است . بایستی به ابعاد فردي و اجتماعی و همچنین کاربرد در زندگی شخصی یا بکارگیري در جامعه نیز پرداخته شود

دفتر تحقیقات و برنامهریزي معاونت آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش، تخقیقی را که در سال 1371 درباره »بررسی مسائل اشتغال فارغالتحصیلان هنرستانها و آموزشکده-هاي فنی و حرفهاي نواحی تهران« طی سالهاي 1363 تا 1368انجام داد.نشان متفاوتی از نظر میزان اشتغال، مرتبط بودن شغل و... دربین فارغ التحصیلان وجود داشت

همچنین تحقیقی که میرهادي در سال1380 با عنوان »بررسی میزان اشتغال فارغ التحصیلان با مهارتهاي کار دانش در مشاغل مرتبط استان اصفهان طی سالهاي 1377 تا «1379 انجام داد بیانگر نتایج عدم ارتباط میان داشتن دیپلم کار و دانش، و بدست آوردن شغل مرتبط و نیز عدم ارتباط میان آموزشهاي کار و دانش و نوع شغل فارغالتحصیلان بود

تحقیقی که عبدالحمید کرمانی در سال 1376 با عنوان »بررسی میزان اثربخشی شاخه کارو دانش در ارتباط با اشتغال فارغالتحصیلان طی سالهاي 13 71– 75 در استان کرمان« انجام داد نتیجه گرفت که 55/65 فارغالتحصیلان رضایت خود را از شغلشان ابراز نمودهاند و 22/23 درصد ناراضی بودند.و 50 درصد از فارغ التحصیلان جذب مشاغل مربوط به رشته خود شدهاند. علت عدم اشتغال در بعضی از رشتهها، کم درآمد بودن و نبودن شغل مربوط به رشته در محل سکونت میباشد. یا عدم تناسب برنامه درسی هنرستانها با نیاز بازار کار بود. 

تحقیقی که با عنوان " بررسی میزان کارآیی بیرونی هنرستانهاي فنی و حرفهاي و دبیرستانهاي کار و دانش استان گلستان براي فارغالتحصیلان 1367 – 78 "توسط حمید اکرامی در سال 1380 انجام شده نتیجه گرفت شده که:21/2 درصد از فارغ-التحصیلان هنرستانها و مراکز کار و دانش شاغل و 64/4 درصد بیکار بودهاند. .[ 1 ] همچنین در تحقیقی که توسط فتح آبادي در استان مرکزي انجام شد ، 24 درصد فارغ التحصیلان شاخه کارودانش شاغل بودند و46 درصد بیکار بودند و بقیه درسربازي بوده یا تحصیل می کردند

باعنایت به یافته هاي تحقیقت براي نیل به اهداف وتربیت نیروي انسانی ماهر، مسئوولان توانسته اند کارگاه ها ي مطلوبی آماده ساخته و تجهیزات آموزشی مناسبی براي آموزش وتربیت تکنیسینها فراهم نمایند.

تافارغ التخصیلان از آموختهها و مهارتهایشان در ایجاد کارآفرینی یا اشتغال استفاده نمایند. اما بازهم سؤال دراین است که نتیجه برونداد چیست؟ دراین نوشتار به بررسی وضعیت اشتغال فارغالتحصیلان - برونداد - دومرکز، که هرکدام بالاي 10 سال قدمت دارند پرداخته شده است .

اهداف تحقیق

الف - کلی

بررسی کارآیی بیرونی آموزشکده هاي شهید خدادادي انزلی و سما رشت

ب - جزئی

– 1 تعیین کارآیی بیرونی آموزشکده شهید خدادادي درا بعاد فردي،اجتماعی واقتصادي در رشتههاي ناوبري ، الکترونیک ومخابرات دریایی ، مکانیک وساخت وتولید

–-2 تعیین کارآیی بیرونی آموزشکده عالی سما رشت دردرا بعاد فردي،اجتماعی واقتصادي فردي در رشتههاي حسابداري وکامپیوتر

-3 ارائه راهکارهاي پیشنهادي به منظور اشتغال بیشتر فارغ التخصیلان در راستاي جهش اقتصادي

سوال هاي - فرضیه - تحقیق

– 1 میزان کارآیی آموزشکده هاي رشت وانزلی چگونه است؟

–2 چند درصد از فارغالتحصیلان آموزشکده هاي رشت وانزلی مشغول به کارند؟

– 3 چه عواملی باعث گردیده تا عدهاي از فارغالتحصیلان آموزشکده هاي رشت وانزلی بیکارباشند؟

– 4 آیا بین شغل فارغالتحصیلان آموزشکده هاي رشت وانزلی ر ابطه وجود دارد؟

– 5 میزان کارآیی بیرونی آموزشکده هاي رشت وانزلی درابعاد فردي،اجتماعی واقتصادي چگونه است؟

- 6 کارآیی بیرونی آموزشکده شهید خدادادي انزلی طی سالهاي1379 –83 رشته ناوبري دردرابعاد فردي،اجتماعی و اقتصادي چگونه است؟

- 7 میزان کارآیی بیرونی آموزشکده شهید خدادادي انزلی طی سالهاي1379 –83 در رشته الکترونیک ومخابرات دریاییدرابعاد فردي،اجتماعی واقتصادي چگونه است؟

- 8 کارآیی بیرونی آموزشکده شهید خدادادي انزلی طی سالهاي1379 –83 در رشته مکانیک دردرابعاد فردي،اجتماعی واقتصادي چگونه است؟

- 9 کارآیی بیرونی آموزشکده شهید خدادادي انزلی طی سالهاي1379 –83 در رشته ساخت وتولید درابعاد فردي،اجتماعی واقتصادیچگونه است؟

- 10 کارآیی بیرونی آموزشکده عالی سما رشت طی سالهاي1386 –82 در رشته حسابداري در درابعاد فردي،اجتماعی واقتصادیچگونه است؟

- 11 کارآیی بیرونی آموزشکده عالی سما رشت طی سالهاي1386 –82 در رشته کامپیوتردر درابعاد فردي،اجتماعی واقتصادیچگونه است؟