بخشی از مقاله
چکیده
کانسار سرب- روی- مس- طلا- نقره زهآباد در کوههای طارم واقع است. کانهزایی در این کانسار با ژئومتری رگهای برشی شامل کانیهای گالن و اسفالریت، کالکوپیریت، پیریت، تتراهدریت، طلای آزاد، آرسنوپیریت و یا پیریت آرسنیکدار و انواع مختلفی از کانیهای سولفوسالتی است.
این رگهها، ولکانیکهای سازند معادل کرج و استوکهای گابرویی پتاسیم بالا که در محیط کششی پس از تصادم تشکیل شدهاند را قطع میکنند. گابروی فوق حاوی انکلاوهایی از گرانیت کالکآلکالن متعلق به محیط پشت قوس میباشد. نظر به بریده شدن گابرو بوسیله رگه کانهدار و با توجه به مطالعات پیشین و بررسیهای صحرایی و آزمایشگاهی، کانسار چندفلزی زهآباد به عنوان کانسار طلای مرتبط با تودههای نفوذی پتاسیم بالا که در محیط کشش پس از تصادم تشکیل شده است، معرفی میگردد.
مقدمه
منطقه مورد مطالعه، براساس تقسیمبندی پهنههای رسوبی- ساختاری ایران، در زیرپهنه طارم از پهنه البرز غربی- آذربایجان قرار دارد. کانسار زهآباددر محدوده روستای زهآباد در بخش لوشان استان قزوین و در کوههای طارم سفلی قرار میگیرد. این کانسار در طول جغرافیایی 354383 تا 359804 شرقی و عرض جغرافیایی 4033930 تا 4038097 شمالی واقع گردیده است. کانهزایی در سنگهای توف و ولکانیکهای متعلق به سازند معادل کرج به سن ائوسن و تودههای نفوذی پتاسیم بالا با ترکیب گابرو و دیوریت به سن ائوسن بالایی تا الیگوسن به صورت رگههای سیلیسی برشی هیدروترمال رخ داده است.
روشها و مواد
در این مطالعه، جهت بررسی روابط بین زونهای کانهزایی، دگرسانیها و سنگهای میزبان، 20 روز بازدید صحرایی شامل بررسیهای سطحی و بازدید از پنج تونل مجموعا 500 متر است، انجام پذیرفت و مجموعا 300 نمونه برداشته شد. گام بعدی مطالعه 600 متر مغزه حفاری بود؛ و در نهایت جهت شناسایی کانیها، بررسی ساخت و بافت و روابط پاراژنزی آنها، تعداد 50 عدد مقطع نازک- صیقلی و 100 عدد مقطع نازک تهیه شد.
نتایج و بحث
ماگماتیسم ائوسن بالایی و الیگوسن در کوههای طارم سبب افزایش درجه زمینگرمایی و تزریق تودههای نفوذی عمق کم در کوههای طارم شده است. در اثر این فرآیند، محلولهای هیدروترمال حاوی مقادیر زیاد یون سولفات، دگرسانیهای گستردهای را ایجاد نمودهاند - پیروان، . - 1381 با توجه به موقعیت ژئودینامیک پهنه البرز- آذربایجان بهخصوص زیرپهنه طارم و قرار داشتن آن در حاشیه قارهای فعال - مؤید، 1380 ، امامی و لطفی، گفتگوی شفاهی - ، این پهنه، موقعیت مناسبی را برای تشکیل کانهزایی اپیترمال دارا میباشد.
براساس Verdel et al. - 2011 - تا زمان ائوسن پهنه البرز- آذربایجان به پهنه ارومیه- دختر متصل بوده است. پس از ائوسن، رخداد کافت درونکمانی باعث جدایش این دو پهنه از یکدیگر شده است. بنابر نظر محجل - گفتگوی شفاهی - این کافت نشانگر کشش پس از فرورانش است. در این صورت، براساس نظر Richards - 2009 - این محیط میتواند جایگاه مناسبی برای تشکیل ذخایر طلای اپیترمال آلکالن باشد. امامی - گفتگوی شفاهی - معتقد است ماگمای آلکالن شکل گرفته در این محیط، طی حرکت به سمت نواحی کمعمقتر در اثر آلودگی با سنگهای پوسته میتواند ترکیب کالکآلکالن به خود گیرد.
تودههای نفوذی ورقه طارم اغلب از نوع نیمهعمیق - و در مواردی عمیق - است. وجود بافتهای پورفیری از یک طرف و تأثیر حرارتی و دگرسانی ضعیف به سنگهای مجاور - در حد دگرسانی و یا در مواردی در حد رخساره آلبیت- اپیدوت- هورنفلس - از طرف دیگر نشانگر کمعمق بودن جایگاه اغلب تودههای نفوذی ورقه طارم است - امینی، . - 1379 در محدوده معدنی زهآباد، واحدهای میزبان کانهزایی و تودههای نفوذی تناوبی از توف با ترکیب کوارترلاتیت تا ریولیت با گدازههای دارای ترکیب آندزیت تا داسیت است
مطالعات پتروگرافی
در راستای مطالعه پتروگرافی بر روی واحدهای موجود در منطقه زهآباد 88 عدد مقطع نازک تهیه شده از نمونههای سطحی و 12 عدد مقطع نازک تهیه شده از نمونههای مغزههای حفاری برداشت شده، مورد مطالعه قرار گرفت.
شکل :1 تناوب لایههای توف و گدازه با ترکیبهای متفاوت - ر.ک متن -
با توجه به اینکه نمونههایی که مورد مطالعه پتروگرافی قرار گرفتند، درجاتی از دگرسانی گرمابی را متحمل شده و از این نظر نیز در این مرحله قابل بررسی بودند؛ لذا در کنار مطالعات پتروگرافی، دگرسانی نمونهها نیز تحت مطالعه قرار گرفت. در زیر به نتایج حاصل از مطالعه پتروگرافی و دگرسانی به شکل معرفی واحدهای سنگشناختی و انواع دگرسانیهای شناخته شده، اشاره شده است.
واحدهای سنگشناختی شناسایی شده و معرفی بافت آنها در طی مطالعات پتروگرافی:
واحدهای خروجی :
- 1 آندزیت با بافت میکرولیتیک- پورفیری
- 2 کوارتزلاتیت: فلدسپاتهای پتاسیک این سنگ سریسیتی و آرژیلیک شدهاند، همچنین پلاژیوکلازها و کانیهای مافیک کلریتی- کربناتی شدهاند. رگههای کوارتز- کربناتی حاوی پیریت که از حاشیه در حال هماتیتی شدن هستند، سنگ را قطع کردهاند
- 3 لاتیت یا تراکیلاتیت
- 4 توف ریولیتی تا داسیتی ماسهای
- 5 توف تراکیتی تا لاتیتی دارای بافت گلومروپورفیری
- 6 کریستال توف آندزیتی
