بخشی از مقاله
چکیده
کمیسازی اثرات منتسب به آلودگی هوا میزان تأثیرپذیری افراد جامعه را از آلایندههای هوا به طور مشخص تبیین مینماید و شرایط بحرانی کیفیت هوا را بهتر نشان میدهد. و میزان اثرات بهداشتی آلودگی هوا را تعیین مینماید و اولویت کنترل آلودگی هوا را در مقایسه با دیگر عوامل خطر مشخص مینماید. آگاه نمودن تصمیمگیران و عموم مردم از میزان اثرات بهداشتی آلودگی هوا اولین مرحله اساسی در توسعه برنامه-های راهبردی موفق کنترل محسوب میشود.
در این مطالعه به کمیسازی اثرات بهداشتی تنها آلاینده اندازه گیری شده در شهرستان دزفول یعنی PM10 هوای شهردزفول در سال1394 پرداخته شد. جهت دستیابی به اهداف این مطالعه دادههای کیفیت هوا در سال 1394 از سازمان محیط زیست شهردزفول اخذ گردید و براساس معیارهای WHO و اتحادیه اروپا دادههای معتبر انتخاب و مراحل مختلف پردازش بر روی آنها در نرمافزار Excel صورت گرفت و شاخصهای آماری مورد نیاز جهت کمیسازی اثرات بهداشتی محاسبه شد. همچنین جهت کمیسازی اثرات از نرمافزارAIR Q 2,2,3 که توسط WHO طراحی و ارایه شده است استفاده شد.نتایج این تحقیق بیانگر این بود که 316 - 86,5 روز - درصد از روزهای سال 94 غلظت PM10بالاتر از حد استاندارد - 606برابر - بوده است و متوسط ان - 3 m 132 - g /بوده است
مقدمه
یکی از مهمترین مسائل زیست محیطی و بهداشتیدرکشورهای پیشرفته و خصوصاً در حال توسعه، آلودگی هوا می باشد و همیشه اثر آلودگی هوا بر سلامت انسان مورد توجه بوده است. مهم ترین اثرات سوء آلودگی هوا علاوه بر اثرات حاد، اثرات درازمدت و مزمن آن - پیدایش انواع بیماری های مزمن نظیر آسم،بیماری های تنفسی و قلبی، بیمار ی های ژنتیکی و .. می باشد. شهر تهران یکی از آلوده ترین شهرهای جهان به شمارمی رود.
دوکری و همکاران ارتباط بین آلودگی هوا و بیماری های تنفسی را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده اند - - 1 در کشورهای مختلف از جمله کشور یونان شهرآتن ،قسمت های شرقی آلمان، چین و برزیل در مورد ارتباط بین آلاینده های هوا و مرگ و میرهای ناشی از بیماری های مختلف - مطالعات فراوانی انجام شده است
.بارت و همکاران ارتباط مستقیم بین مرگ و میر روزانه و ذرات معلق در دره کواچالا،بیابانی بادپناهی در شرق لوس آنجلس را گزارش کرده اند - - 3 یانگ شینگچِن اثرات وقوع طوفان گرد و خاک آسیایی برمرگ و میر روزانه در تایپی تایوان را مورد مطالعه قرار داد - - 4کون و همکاران نشان دادند که وقوع طوفان هفتگی گرد وخاک آسیایی با مرگ و میر ناشی از بیمار ی های قلبی -عروقی وتنفسی ارتباط معناداری دارد .
نامبرده میزان مرگ و میر چند روز قبل از طوفان گرد و خاک را با دوره وقوع طوفان مقایسه کرده وبه این نتیجه رسید که یک روز بعد از وقوع طوفان میزان بیمارهای تنفسی %7,2، دو روز بعد از وقو ع طوفان نرخ کل مرگ و میر بیماری های تنفسی 4,6 %و بیماری های گردش خون % 2,9 افزایش می یابد
بیشتر مطالعات اخیر درسانتیاگو، شیلی، کبک و هنگ کنگ، ارتباط معن اداری بین آلودگی هوا و بیماری های قلبی -عروقی و تنفسی گزارش - - 6 دانیل و هم کاران به منظور مطالعه ارتباط بین آلودگی هوا و مرگ و میر، الگوهای سینوپتیکی هوا را طبقه بندی و ارتباط هر کدام از تیپ های هوا را با آلودگی هوابررسی کردند - 7 - .آرین و همکاران به منظور مطالعه ارتباط بین مرگ و میر و آلودگی هوا در تورنتو از مدل های رگرسیون خطی استفاده کردند . همچنین ایشان باد و کاربری ارضی را نیزمطالعه کردند
اماندا و همکاران به تحلیل فضایی آلودگی هوا و مرگ و میر در نیوزلند پرداختند . ایشان ابتدا پراکنش آلودگی هوا و مرگ ومیر ناشی از بیماری قلبی - عروقی وتنفسی را تحلیل کردند و سپس با استفاده از روش های خطی - رگرسیون - ارتباط بین آنها را تجزیه و تحلیل کردند - - 9مسجدی و همکاران ارتباط آلودگی هوا با حملات تنفسی و قلبی را مورد مطالعه قرار دادند
محمدی ارتباط عناصر اقلیمی وآلاینده های هوای تهران با مرگ و میرهای ناشی از بیماری های قلبی را مورد بررسی قرار دادند
دکتر قلی زاده و همکاران ارتباط آلودگی هوا با مرگ ومیر جمعیت شهر تهران را مورد مطاله قرار دادند و نشان دادند بیشترین ارتباط بین آلودگی و مرگ و میر ناشی از بیماری قلبی -عروقی، تنفسی و سکته مغزی به ترتیب مربوط به ماه اکتبر، ژانویه و نوامبر است .
به طور کلی بیشترین همبستگی بین آلودگی هوا در ما ههای مختلف سال در ارتباط با مرگ و میرمربوط به فصل پاییز - اکتبر و نوامبر - می باشد و ی با ضمن اثبات ارتباط معنی دار بین آلودگی هوا و مرگ و میر ناشی از بیماریهای تنفسی و قلبی عروقی ،افراد بالای 65 سال را در گروههای حساس قرار دادند - 10 - . عزت االله قنواتی و همکارش ارزیابی الودگی هوا و اثرات آن بر روی سلامتی را بررسی کردند و به این نتیجه رسیدند که به منظور کنترل آلودگی هوا باید مقررات و تدابیری را اجرا کرد تا این معضل رفع گردد
روش کار :
منطقه ی مورد مطالعه :
دزفول شهری است در جنوب غربی ایران، سیویکمین شهر پرجمعیت کشور و مرکز شهرستان دزفول است که با مساحت نزدیک به 4762 کیلومتر مربع در کنار رودخانه دز و در بخشهای جلگهای استان خوزستان واقع شده است .
جمعیت شهر دزفول طبق سرشماری سال 1390 مرکز آمار ایران 287343 هزار نفر بوده است. شهر در ارتفاع 143 متری از سطح دریا و از شهرهای شمالی استان خوزستان است. دزفول به جهت عبور رود دز از این شهر و پیشینه تاریخیاش از اهمیت ویژهای برخوردار است. دزفول مانند بیشتر شهرهای استان خوزستان دارای آب و هوای گرم و شرجی است و تابستانی گرم و ز مستانی مدیترانه ای دارد. میانگین بارش سالانه باران 400 میلی متر و میانگین دما 3 درجه سانتیگراد در زمستان و 49 درجه سانتیگراد در تابستان است.
نوع مطالعه :
دراین مطالعه اثرات بهداشتی آلودگی هوای شهر دزفول در سال 1394 را با استفاده از نرمافزار AirQ2,2,3 مورد بررسی قرار داده است. و دادههای ایستگاه سنجش آلاینده اداره محیط زیست شهرستان دزفول استفاده شده است؛ لازم به ذکر است که در این مطالعه تنها دادههای معتبر ایستگاههای سنجش که براساس معیارهای WHO مورد تأیید بودهاند مورد بررسی قرار گرفتهاند.
دادههای معتبر انتخاب و در نهایت دادههای پردازش شده جهت کمی سازی اثرات آلایندههای هوای شهر وارد نرمافزار AirQ2,2,3 گردیده و نتایج حاصل از این نرمافزار به صورت جداول و نمودارهای مرتبط استخراج و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
مراحل کار :
-1 جمعآوری دادهها : اطلاعات مربوط به غلظتPM10 در سال 1394 به صورت گسسته از اداره محیط زیست شهرستان دزفول اخذ گردید .
-2 تهیه فایل ورودی مدل از داده های خام: بدین منظور تصحیح دما و فشار و انطباق واحدها با مدل نرم افزاری صورت می گیرد
-3 پردازش اولیه و حذف
-4 پردازش ثانویه و آنالیز آماری - براساس معیارهای - WHO
-5نوشتن کد و کمی سازی
کمیسازی آلایندههای هوا با استفاده از نرمافزار - Air Quality Health Impact Assessment - AirQ2,2,3 انجام شده است. مراحل کار با نرم افزار در این مطالعه به صورت زیر بوده است.چهار اسکرین این نرم افزار در بخش ورودی عبارتند از:
اسکرین : Supplier در اسکرین Supplier اطلاعات کاربر و سازمان متولی داده ها وارد گردید. نام دیگر این اسکرینAirQ user است همچنین اطلاعات خاص نظیر نوع آلاینده، تعداد ایستگاهها، جمعیت در معرض و طول و عرض جغرافیایی شهر دزفول نیز ثبت گردید
اسکرین :Air Quality Data اطلاعات مربوط به هر کدام از آلاینده های هوای شهر . دزفول درسال1394در اسکرین Air Quality Data وارد شد.
اسکرین :Parameters در این اسکرین پیامد بهداشتی در قسمت جلوی Health End Point انتخاب میشود. با این انتخاب نرمافزار به طور اتوماتیک شاخصهای مربوط به RR و BI را در مکانهای مختص این شاخصها ثبت میکند. در جدول 3-2 ریسکهای نسب و میزان بروزهای پایه مورد استفاده در این مطالعه همراه با مراجع آنها ارائه شده است.
خروجی مدل در دو اسکرین Table و Chart ارائه می شود.
نتایج
نتایج حاصل از این مطالعه شامل پارامترهای آماری غلظت آلایندههای, PM10 هوای شهر دزفول در سال 94 و نتایج حاصل از خروجی نرمافزار کمی سازی شامل جداول مربوط به شاخصهای بروز پایه - BI - ، خطر نسبی - RR - و جزء منتسب - AP - و موارد مرگ و میر منتسب به هر آلاینده که بستگی به پیامد بهداشتی انتخاب شده دارد، در ادامه این بخش ارائه شده است.
.1-3 غلظت PM10 شهر دزفول در سال 94
جدول .1-3 غلظت PM10 شهر دزفول در سال94 - تعداد ایستگاههای دارای دادههای معتبر1 ایستگاه بوده است. -
جدول .2-3 مقایسه متوسط غلظت سالیانه PM10 شهر دزفول در سال 94 با مقادیر رهنمودی و استانداردها
جدول .3-3 توزیع غلظتهای متوسط 24 ساعته PM10 شهر دزفول در سال - تعداد ایستگاههای دارای دادههای معتبر، 1 ایستگاه بوده است. -
