بخشی از مقاله
چکیده
ویتامین ث یک آنتی اکسیدان محلول در آب است که براي حفظ بقا و سلامت هر موجود زنده اي الزامی است زیرا مانع از بین رفتن چربی ها، اکسیداسیون پروتئین و DNA میشود. نیاز روزانه هر فرد به ویتامین ث در حدود 60 میلی گرم است که برخی از متخصصان علم تغذیه معتقد هستند براي داشتن یک زندگی سالم و شاداب مصرف روزانه 300 میلی گرم ویتامین ث ضروري است.
این آزمایش به منظور بررسی تنوع ژنتیک ارقام از نظرقدرت بیوسنتز اسکوربیک اسید به صورت فاکتوریل در قالب طرح کا ملا تصادفی با سه تکرار به اجرا درآمد. این ارقام شامل 17 رقم و ژنوتیپ از بین ارقام بومی و وارداتی موجود در کلکسیون ملی ارقام سیب کشور در ایستگاه تحقیقات کمال آباد کرج بودند. براي اندازه گیري ویتامین ث از روش شیمیایی تیتراسیون با استفاده از شناساگر 2، 6، دي کلر و فنل ایندو فنل1 استاندارد استفاده شد. نتایج نشان داد که رقم اثر معنی داري بر میزان اسکوربیک اسید دارد، به طوري که میوه ژنوتیپ امید بخش اسپارت داراي بالاترین میزان اسکوربیک اسید به مقدار 10/79 میلی گرم در 100 گرم وزن تازه میوه بود.
مقدمه
ویتامین ث یک آنتی اکسیدان محلول در آب است که براي حفظ بقا و سلامت هر موجود زنده اي الزامی است زیرا مانع از بین رفتن چربی ها، اکسیداسیون پروتئین و DNA میشود - فاطمی، - 1386 ، - Franck et al., 2003 - ، - Larrigaudiere et al., - 2001,و - ,. - Franck et al., 2007 انسان حدود %90 نیاز روزانه خود را از میوه ها تأمین کرده و مابقی از ترکیبات سنتزي آن و هم چنین باکتري هاي مفید موجود در روده ها به دست میآورد.
علاوه بر این ویتامین ث یک مشخصه کیفی در تعیین ارزش غذایی میوه ها است و به عنوان یک آنتی اکسیدان غیر آنزیمی بر رشد و نمو محصول، افزایش عمر انباري و عمر قفسه ايآن ها مؤثر است - Franck et al., 2003, - ، Davey et al., 2000 - - و . - , Asami et al., 2003 - ارقام سیب قرمز مانند جاناتان، مشهد و ارقام زرد با لکه رنگ رویی قرمز از ترکیبات آنتی اکسیدانی بیشتري نسبت به ارقام سبز گرانی اسمیت و آزایش، ارقام زرد مانند یلو اسپور و گلدن دلیشز برخوردارند.
ویتامین ث یک لاکتون است وبه راحتی و به صورت قابل برگشت اکسیده شده و به اسید دئیدرو-ال-اسید آسکوربیک تبدیل می ¬شود - فاطمی، - 1386 ، - Franck et al., . - 2007 اسید آسکوربیک حساس ترین و ناپایدارترین ویتامین است و عوامل قبل و پس از برداشت بر غلظت و میزان این متغیر مؤثر هستند. بخشی از میوه که در معرض نور مستقیم خورشید قرار دارد 4 مرتبه ویتامین ث بیشتري دارد. میوه هاي بالغ تر و میوه هاي که دیرتر برداشت میشوند، سریع تر از میوه هایی که زودتر برداشت شده اند. - . - Franck et al., 2003
مواد و روشها
مواد این آزمایش از درختان 19 ساله کلکسیون ارقام تجارتی سیب واقع در ایستگاه تحقیقات باغبانی کمال شهر متعلق به موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر برداشت شد. با بررسی اولیه از بین ارقام بومی و وارداتی موجود در کلکسیون ملی ارقام سیب کشور در ایستگاه تحقیقات باغبانی کمال شهر کرج از نظر سال آوري، زمان رسیدن با توجه به علائم ظاهري مانند تغییر رنگ زمینه، ظهور رنگ رویی، عطر، تیره شدن رنگ بذور، شروع ریزش قبل از برداشت و عدم مقاومت به چیده شدن گروهی از ارقام انتخاب و برداشت شدند.
در این پژوهش 17رقم و ژنوتیپ - ژنوتیپ هاي امید بخش اسپارت، IRI8، IRI3، IRI5 و ارقام قرمز رضاییه، تاپ رد دلیشز2، نارسیب مشهد، پاییزه مشهد، اورگون اسپور، اویل گلد، پاییزه زرد مشهد، دیررس مشهد، شیشه اي تبریز، نوردرن اسپاي، کوپر اسپور، گرانی اسمیت، اخلمد مشهد - از بین ارقام بومی و وارداتی موجود در کلکسیون ملی ارقام سیب کشور با اندازه و رسیدگی یکسانانتخاب شدند.
براي اندازه گیري ویتامین ث از روش شیمیایی تیتراسیون با استفاده از شناساگر 2، 6، دي کلرو فنل ایندو فنل1 استاندارد استفاده شد. در این روش عصاره نمونه در اسید اگزالیک با معرف رنگ سدیم 2 و 6 دي کلرو فنل استاندارد تیتر شد. تا رنگ صورتی کم رنگ که به مدت 10 تا 50 ثانیه باقی بماند، به دست آید - مستوفی و نجفی، . - 1385 نمونه 10 گرمی بافت میوه را به اضافه 25 میلی لیتر متافسفریک اسید 6 درصد داخل مخلوط کن به صورت همگن و یکنواخت درآورده و عصاره حاصله از کاغذ صافی عبور داده شد سپس 5 میلی لیتر از محلول صاف شده را در بالن ژوژه توسط متافسفریک اسید 3 درصد به حجم 50 میلی لیتر رساندیم.
در مرحله بعد 10 میلی لیتر از محلول قبل را در ارلن ریخته و با معرف رنگی 2 و 6 دي کلروفنل ایندوفنل در زیر بورت تیتراسیون تیتر شد. عمل تیتراسیون بایستی در یک دقیقه به اتمام برسد و در پایان آن محلول صورتی کم رنگ و پایدار به مدت 15 ثانیه به دست آید. آزمایش 3 بار انجام و از اعداد بدست آمده میانگین گرفته شد. مقدار ویتامین ث از رابطه زیر محاسبه شد.
T=1/5V میلی گرم اسکوربیک اسید در 100 گرم نمونه - *100T×V - /W - = =V میلی لیتر رنگ مورد استفاده در تیتراسیون حجم معینی از نمونه صاف شده = T اکی والان اسکوربیک اسید که بر حسب میلی گرم اسکوربیک اسید در میلی لیتر رنگ بیان می شود. =W گرم نمونه در حجمی از محلول تیتر شده عدد W بستگی به میزان نمونه مصرف شده دارد که در این آزمایش با استفاده از نمونه هاي 10 گرمی W برابر 0/3 بود.
کلیه داده ها و کدهاي تخصیص یافته براي صفات اندازه گیري شده از تمام نمونه هاي آزمایشی در برگه هاي جداگانه نرم افزار اکسل وارد شدند و آزمایش در قالب طرح کاملا تصادفی و با استفاده از طرح آزمایشی فاکتوریل چند عاملی صورت گرفت. آنالیز واریانس و مقایسات میانگین صفات توسط آزمون دانکن انجام شد. تجزیه و تحلیل داده ها توسط نرم افزار SAS و SPSS انجام شد.
نتایج و بحث
براساس نتایج آنالیز واریانس اثر رقم بر ویتامین ث در سطح 1 درصد معنی دار بوده و مقایسه میانگین ارقام بر نشان می دهد که رقم امید بخش اسپارت با میانگین - 10/79گروه - A و ژنوتیپ IRI5 - گروه - B با میانگین 8/82 و رقم قرمز رضائیه - گروه - K با میانگین 1/9 میلی گرم اسکوربیک اسید در 100 گرم وزن تازه میوه به ترتیب بیشترین و کمترین میزان ویتامین ث میوه را دارند - شکل شماره. - 1
شکلشماره -1نتایج مقایسه میانگین اثر رقم بر ویتامین ث در میوه سیب بر اساس تجزیه کلاستر بررسی اسید اسکوربیک در فاصله اقلیدسی 0/5 ارقام به 4 گروه تقسیم میشوند - شکل شماره : - 2 گروه اول: پاییزه زرد مشهد، اورگون اسپور، نارسیب مشهد، تاپ رد دلیشز 2، آویل گلد، قرمز رضاییه، دیررس مشهد ، پاییزه مشهد، شیشه اي تبریز، نوردرن اسپاي، .IRI8 گروه دوم: IRI3، کوپر اسپور، گرانی اسمیت. گروه سوم: IRI5 و اخلمد مشهد. گروه چهارم: اسپارت شکل شماره -2نتایج تجزیه کلاستر ارقام سیب براساس ویتامین ث درختان موجود در ایستگاه تحقیقات باغبانی کمالشهر تحت شرایط یکسان آب و هوایی و عامل هاي مدیریتی از نظر فرم تربیت و هرس، نوع پایه، سن، آبیاري، تغذیه و مبارزه باآفات و علف هاي هرز قرار داشتند.
بنا براین مقایسات سطوح محتواي ویتامین ث ارقام صرفا توسط تفاوت هاي ژنوتیک تحت تاثیر قرار گرفت. فرزانه و همکاران با بررسی محتواي ویتامین ت بر 9 رقم سیب در شرایط کرج اثر رقم را مهم ترین عامل برشمردند . - Farzaneh et al., 2009 - میزان ویتامین ث در بسیاري از محصولات می تواند با کاهش دفعات آبیاري افزایش یابد. کاهش ویتامین ث در دماي بالا و انبار مانی طولانی مدت تسریع میگردد. از عوامل دیگر که سبب کاهش محتواي ویتامین ث می شود می توان به صدمات مکانیکی و انبار کردن میوه و سبزي ها درشرایط O2 پایین و CO2 بالا اشاره کرد. . - Lee and Kader., 2000 -
