بخشی از پاورپوینت
اسلاید 1 :
آموزش شمارش جمله
اسلاید 2 :
تعریف جمله:
با قرار دادن کلمه ها در کنار هم طوری که مجموعه ای منطقی و سازمان یافته را تشکیل دهند و اندیشه ها ، خواسته ها ، عواطف و احساسات را بیان کنند، جمله به وجود می آید.
نکته 1: جمله کوچکترین واحد کلام است.
نکته 2: اصلی ترین قسمت یک جمله ، فعل آن می باشد.
نکته3 :اساس و پایه ی هر جمله فعل است، امّا امکان دارد فعل از جمله حذف شود.
اسلاید 3 :
نکته4 : باید در نوشته هایمان ترتیب دستوری را رعایت کنیم. یعنی کلمه ها را به طور منظم بنویسیم.
مثلاً نهاد در ابتدای جمله و گزاره را در آخر جمله و .
به دو مثال توجه کنید.
بهمن کتاب خود را برداشت ( ترتیب دستوری رعایت شده است)
باز آمد بوی ماه مدرسه ( ترتیب دستوری رعایت نشده است)
اگر جمله ای یک کلمه باشد،آن کلمه حتماً فعل است.
مانند:رفته ام
اسلاید 4 :
روش پیدا کردن تعداد جمله ها:
فعل های موجود + فعل های حذف شده+ شبه جمله
اسلاید 5 :
در عبارت زیر فعل ها را مشخص کنید:
می گویند: اسکندر در اثنای ( میان) سفر به شهری رسیدو از گورستان
عبور کرد. سنگ مزارها را خواند و به حیرت فرو رفت.
زیرا مدّت حیات صاحبان قبور که بر روی سنگ ها حک شده بود،هیچ کدام از ده سال بیشتر نبود. یکی از بزرگان شهر را پیش خواند.
به او گفت: « شهری با این صفاو هوای خوب و آب گوارا، چرا زندگی
مردمش چنین کوتاه است؟»
آن مرد بزرگ پاسخ داد:« ما زندگی را به نظری دیگر می نگریم، زندگی به خوردن و خفتن و راه رفتن نیست ما مقدار استفاده خوب از زندگی را محاسبه می کنیم .»
اسلاید 6 :
نکته5 :گاهی فعل ها به صورت مخفف می آیند ویا از جمله حذف
می شوندکه درشمارش جمله ها محسوب می شوند.
توخدای بی شریکی توخدای بی شریک هستی
نکته6: اگر بعد از فعل یک جمله (واو) یا (یا) قرار بگیرد و بعد از (واو) یا (یا) کلمه ای دیگر بیاید،
آن کلمه به خودی خود یک جمله به حساب می آید.
مانند:
او رفت و خواهرش = او رفت و خواهرش (نیز رفت)
او بگوید یا بهرام =او بگوید یا بهرام (بگوید؟)
اسلاید 7 :
تعریف شبه جمله: کلمه یا عبارتی که شبیه به جمله بوده و در شمارش تعداد جمله، یک جمله به حساب می آید.
نکته : شبه جمله به دو قسمت اصوات و منادا تقسیم می شود.
منادا: هر گاه بعد از حروف ندا ( ای - یا - ایا - ا - ایّها ) اسمی یا صفتی بیاید. منادا نامیده می شود ومی توان یک جمله به حساب آورد.
مانند:
حافظا = ای حافظ ( یک جمله)
ای یاران بیایید تا با هم برویم. ( سه جمله)
ای داننده ی دانا
خدایا
اسلاید 8 :
نکته 7 :گاهی منادا بدون حرف ندا می آید.
و از لحن نوشته وگوینده متوجه می شویم
نیما، غم دل گو که غریبانه بگرییم
سه جمله
اسلاید 9 :
نکته8: از میان حروف ندا ، فقط ( ای ) می تواند
به تنهایی یک شبه جمله باشد به شرطی که در اوّل عبارت باشد و بعد از آن در معنی ،کلمه های کسی یا کسی که اضافه شود.
مانند: ای نام توبهترین سر آغاز
ای کسی که نام تو بهترین سر آغاز است.
اسلاید 10 :
اصوات: به کلمه هایی می گویند که برای یکی از عواطف انسانی به کار می روند.
مثلاً وقتی بیماری می گوید:« آه » با همین یک کلمه همه ی درد و رنج خود را بیان می کند.
نکته9: مهم ترین اصوات عبارتند از :
(به به ! آه ! آفرین ! دریغا ! خوشا ! افسوس ! آخ ! وای ! مرحبا ! )
نکته10 : اصوات جانشین جمله های تعجّبی یا عاطفی هستند.
اسلاید 11 :
انواع اصوات عبارتند از :
برای آرزو و دعا : کاشکی ، کاش ، ای کاش ، آمین ، الهی
برای تشویق : به به ، آفرین ،بارک الله،مرحبا،خوشا
برای تاسف و درد: آه ، درد ، دریغا ، دریغ ، ای داد
برای تعجب: به ، عجب ، چه عجب ، عجبا ، شگفتا
برای تنبیه: امان ، الامان ، مبادا ، زنهار ، هان
برای احترام: چشم ، به چشم ، بله قربان
برای قبول و تصدیق : بله ، آری ، ای ، ای والله
برای دستور: خاموش ، ساکت ، یالله ، بسم الله
اسلاید 12 :
گاهی حذف فعل در جمله به خاطرِ جلو گیری از تکرار فعل است به این نوع از حذف فعل ، حذف به صورت لفظی گویند.
از مکا فات عمل غافل مشو / گندم از گندم بروید جو زجو ( بروید )
گاهی در ظاهرِ جمله هیچ فعلی دیده نمی شود امّا از راهِ معنا می توان به وجود فعل پی برد. به این نوع از حذفِ فعل ،
حذف به صورت معنوی گویند.
هرکه بامش بیش ، برفش بیش تر ( 2 جمله ) فعل است حذف شده است.
هرچه ارزان تر ، بهتر ( 2 جمله ) فعل است حذف شده است
اسلاید 13 :
در اطراف ما صدا هایی از موجودات زنده و غیر زنده شنیده می شود که به آن نام آوا گویند.
میو میو ، واق واق ، خِش خِش ، شُر شُر ، تیک تاک
نام آوا ها در شمارش جمله به حساب نمی آیند.
اسلاید 14 :
جمله ی دو نوع دارد:
1- جمله ی ساده 2- جمله ی مرکب
جمله ی ساده: جمله ای است که یک فعل دارد.
مانند : من روز مادر را به مادرم تبریک گفتم.
جمله ی مرکب :جمله ای است که بیش از یک فعل دارد.
مانند: وقتی به مدرسه رفتم باران می بارید
دوست بیا که یار ز رخ پرده بر گرفت
وقتی به مدرسه می رفتم مادرم را در راه دیدم
اکنون شما را با یکی از انواع کتاب های مرجع آشنا می کنیم
اسلاید 15 :
درعبارت « من با دیدن شما و پرسیدن درس از شما به هدف مهم خود » فعل وجود ندارد.
درست
درعبارت های زیر درست ونادرست بودن آنها را مشخص کنید
در مصراع « نگشت آسایشم یک لحظه دمساز» دو فعل به کار رفته است.
نادرست
در عبارت « مثل ماهی، میان آب زلال» فعل وجود دارد.
نادرست
اسلاید 16 :
اکنون به سوالات در باره ی شمارش تعدادجمله پاسخ دهید
1-این بیت از چند جمله تشکیل شده است؟
برو شیر درنده باش ای دغل
مینداز خود را چو روباه شل
توجه: برو /باش/مینداز 3 فعل
ای دغل(منادا) یک شبه جمله
پس در کل چهار جمله است.
اسلاید 17 :
2-نه در کوه سبزی نه در باغ شخ
ملخ بوستان خورد و مردم ملخ
توجه: نه در کوه سبزی (ماند) نه در باغ شاخه(ماند)
ملخ بوستان خورد و مردم ملخ (خوردند)
این 3 فعل حذف شده اند.
پس در کل چهار جمله است.
3-نان خود خوردن و نشستن به که کمر زرّین بستن و به خدمت ایستادن
توجه: این عبارت فقط یک جمله است که البتّه فعل آن هم حذف شده است فعل حذف شده (است ) می باشد.
نان خود خوردن و نشستن از کمر زرّین بستن و به خدمت ایستادن بهتر است.
اسلاید 18 :
نوجوانی دوره ای شبیه به رویا و زیباست.زیبایی و قشنگی آن را با کم حوصلگی و دلخوری های بیهوده، زشت نکنیم.
الف) یک
ب) دو
ج) سه
د) چهار
4-درعبارت زیر چند فعل وجود دارد؟
اسلاید 19 :
5-درجمله ی چندم بیت زیر، فعل وجود ندارد؟
زنهار، مزن دست به دامان گروهی
کز حق ببریدند و به باطل گرویدند
الف) اوّل
ب) دوم
ج) سوم
د) چهارم
اسلاید 20 :
6-در عبارت زیر کدام کلمه فعل نیست؟
تا می توانیم، بیاموزیم. این همه کتاب خوب و مطالب آموختنی ما را به سوی خود می خوانند.
الف) می توانیم
ب) بیاموزیم
ج) آموختنی
د) می خوانند
