بخشی از پاورپوینت
اسلاید 1 :
قابلیتهای سیاستهای راهبردی اقتصادی
کلاس تحليل نظريه هاي اقتصادي
اسلاید 2 :
مقدمه
درباره قابلیت راهبردیِ سیاستهایِ اقتصادی نمی توان به مفهوم دقیق و یکپارچه ای دست یافت.
البته سیاست و عملکرد یک اقتصاد، بستگی به ترکیبِ انواع منابع و تواناییهای لازم برای بهره برداری درست و بهینه از این منابع دارد.
منابع و تواناییهایی که می توانند منجر به مزیت سیاستی شوند، متناسب با هر کار و فعالیتی متفاوت است. لذا منابع و تواناییها طی زمان تغییر می کنند.
منابع، شایستگیهای محوری، قابلیتها و قابلیتهای پویا همگی واژه هایی هستند که مبنای مزیت سیاستگذاریهای اقتصادی می شوند.
اسلاید 3 :
اهداف قابلیتها
از واژه های متنوعی برای تشریح ویژگیهای درونی مشخص و منحصربه فرد اقتصاد می توان استفاده کرد. به خصوص تواناییهای بارز و مجزایی که بنگاهها و نهادهای اقتصادی برای توانمندی، توسعه و بقا نیاز دارند.
قابلیتهای سیاستی، از منابع بهره ور اقتصاد و تدابیر فعالان آن نشات می گیرند.
و نشانگر فعالیتهایی اند که موجب تفاوت اقتصاد و بنگاهها در یک صنعت خاص از یکدیگر می شوند.
البته تقلید قابلیتها دشوار است. این نوع منابع همان ترتیبات هدایتیِ فعالیتهای اقتصاد و اقدامات نهادها و بنگاههای اقتصادی هستند.
بنابراین، قابلیتهای سیاستی در درون تصمیمات، ترتیبات و اقدامات و سازوکارهای اقتصادی، خود را نشان می دهند. لذا پیچیده و دارای ابهام علّی هستند و در نهایت، تقلید و انتقال آنها دشوار است.
اسلاید 4 :
بنابراین، قابلیتهای سیاستی، چیدمان خاصی از
تواناییهای راهبردی، تاکتیکی و وظیفه ایِ
اقتصاد ملی، بخشی و بنگاهی است
که بر پایه درایت و بصیرت سیاستگذاران قرار دارد
که می توانند در ایجاد ثروت، ارزش افزوده و بهبود موقعیت اقتصاد به کار آیند.
اگر چه منابع را کشور یا یک بنگاه می تواند خریداری کند، اما قابلیتهای سیاستگذاری به مرور و از طریق فرایند تفکر- عملکرد- یادگیری شکل می یابند.
اگر چه منابع، قابل انتقال هستند، ولی قابلیتها تنها از طریق خردورزی، ممارست، تحلیل بازخورد سیاستها، یادگیری و تجربه حاصل می شوند. علاوه بر آن، قابلیتها متکی به منابع مختلف هم هستند.
اسلاید 5 :
قابلیتهای سیاستی امکان استفاده بهینه از منابع را به وجود می آورند.
با رشد اقتصاد و بنگاه، فعالیتهای جدیدی برای افزایش قابلیت، مورد نیاز است.
بنابراین، در طول زمان، قابلیتهای محوری به واسطه تواناییهای تجمع یافته به وجود آمده و تبدیل به اهرمی برای موفقیت در محیطهای متلاطم و بازارهای رقابتی می شوند.
ظرفیت و توانایی اقتصاد و بنگاهها در یکپارچه کردن منابع راهبردی برای دستیابی به اهداف مورد نظر قابلیتها است که طی زمان به صورت فرایندی ایجاد می شوند و نتیجه تعاملات پیچیده، روابط درونی بنگاهها و سازوکارهای آن برای تعامل با محیطهای برونی اقتصاد و حتی درونی است.
قابلیتها هنگامی با اهمیت شده و ارزش راهبردی پیدا می کنند که در یک ترکیب منحصر به فرد از توانمندیها قرار گیرند تا شایستگیهای محوری اقتصاد ایجاد شوند تا منجر به کسب و تقویت مزیت رقابتی شوند.
اسلاید 7 :
باید توجه کرد که قابلیتهای سیاستی اقلامی نیستند که بتوان آنها را به صورت تجاری فراهم کرد.
در حالت کلی، هر اقتصاد و کسب و کاری نیازمند دو نوع از قابلیتهای سیاستی و توانمندیهای مرتبط است:
قابلیتهای بنگاهی: این قابلیتها از طریق یادگیری به واسطه انجام کار و یادگیری به واسطه تغییر و تحول ایجاد می شوند.
قابلیتهای مدیریتی: این قابلیتها، اشاره به یکپارچه سازی موفقیت آمیز قابلیتهای بنگاهها و فرصتهای موجود در بازار دارند. آنها همچنین به تواناییهای هدایتی مدیریت رده بالا در جابجایی منابع و توجه به روابط درونی و فرایند تغییر اشاره می کنند.
در محیط پرتلاطم امروز، تفاوتها، ناشی از قابلیتها هستند و همراه و ملازم بلندمدت اقتصاد و بنگاهها قلمداد می شوند. از این رو، قابلیتها نیز باید پویا باشند.
هنگامی که قابلیتهای اقتصاد و بنگاهها با دانش و ابزار دانشِ بهبود، توسعه یابند، می توانند با تحولات و پویایی محیط همگام شوند تا آنگاه به قابلیت پویا تبدیل شوند.
اسلاید 8 :
با توجه به تعاریفی که از قابلیتهای سیاستی شد، قابلیت در این بحث به شکل زیر تعریف و اجزا و ارتباط آن با زنجیره ارزش اقتصاد ارائه می شود.
قابلیتها: مهارتها و توانمندیهای بنگاههای اقتصادی در هماهنگی، به کارگیری و ترکیب منابع برای هدایت و حل مسائل اقتصادی است.
قابلیتها در امور روزمره اقتصاد و فعالیتهای بنگاهها وجود دارند و طی زمان شکل می گیرند.
قابلیتهای سیاستی باید دو ویژگی اصلی داشته باشند؛
الگوی به کارگیری کارای منابع (کارایی)
چگونگی ترکیب مناسب منابع در امور روزمره اقتصاد و بنگاهها.
از این رو، قابلیتهای سیاستی، عرصه هدایتهایِ برآمده از ابزار، دانش، روش و سیستمهایی است که به خدمت گرفته می شوند تا منابع که ورودیهای سیستم هستند با ترکیب مناسب و کارا به دستاوردهای مزیتی اقتصادی تبدیل شوند تا تولید ثروت کنند.
اسلاید 10 :
تفاوت اساسی قابلیت و شایستگی محوری، در رابطه با محیط اقتصادی کشور و بازارهای آن است. قابلیتها، در درون اقتصاد و بنگاهها وجود دارند و هنگامی که اقتصاد در گردنه های رکود و تنگناها و بنگاهها در گلوگاههای صنعت گرفتار می آیند و با عوامل کلیدی موفقیت در هم می آمیزند به شایستگیهای محوری تبدیل می شوند؛ از این روز منبع شایستگیهای محوری، قابلیتهای درونی اقتصاد و بنگاهها هستند.
اسلاید 11 :
طبق مدل نقشه و زنجیره ارزش اقتصاد، بنگاهها از سه دسته فعالیتهای راهبردی، اصلی و پشتیبانی تشکیل شده اند. این سه دسته فعالیتها عبارتند از:
سیاستهای ملی
سیاستهای بخشی
سیاستهای عملیاتی
با بررسی نظام مند این زنجیره، می توان فعالیتهای مختلف ایجادکننده ارزش افزوده اقتصاد و حتی بنگاهها را شناسایی کرد. بنگاهها می توانند از طریق کارکرد مناسب، هر یک از فعالیتهای درونی با محیط خارج، مزیت توانمندی و رقابتی برای خود و بخشهای اقتصادی ایجاد کنند.
بنابراین، با توجه به فعالیتهای مختلف اقتصاد و بنگاهها می توان اظهار داشت قابلیتهای متفاوتی که در هر بخش وجود دارد نیز با هم تفاوت می کنند. از این رو، درجه اهمیت قابلیتها در بخشهای اقتصاد و بنگاهها با هم تفاوت دارند.
اسلاید 12 :
لذا در این مباحث، قابلیتها به چهار دسته تقسیم می شود. البته برای تعیین درجه اهمیت و اولویت قابلیتها از مدلهای کمی استفاده به عمل می آید.
از آنجا که محیط به طور مداوم در حال تغییر و تحول است و متغیرهای محیطی، پیچیدگی و ابهام بالایی دارند و از طرف دیگر بنگاهها یک سیستم باز و تحت تاثیر محیط اقتصادی هستند، باید بنگاهها به طور مرتب خود را با این تغییرات محیطی تطبیق دهند. از این رو، قابلیتها نیز باید با توجه به شرایط محیطی بهبود و توسعه یابند و پویا نیز باشند تا منشاء مزیت توانمندی و رقابتی پایدار گردند.
مزیت توانمندی و رقابتی پایدار، شایستگی ای است که دوره عمر طولانی تری نسبت به دیگر شایستگیها دارد. دانش و ابزارهای مدیریت دانش و دانایی، نقش اساسی در ایجاد این مزیت پایدار ایفا می کنند. از این رو، زمانی که قابلیتها با توانمندیهای دانشی اقتصاد و بنگاه تلفیق شوند، تقویت و بهبود می یابند و به قابلیت پویا تبدیل می شوند.
اسلاید 14 :
نقش منابع و قابلیتها در ایجاد مزیت توانمندی و رقابتی
با توجه به پویایی های واقعی و عینی رقابت، می توان مزیت توانمندی و رقابتی را به 5 نوع کلی بر اساس منشاء ایجاد آن تقسیم بندی کرد؛
اسلاید 15 :
1. مزیت موقعیتی در مقابل جنبشی (پویا)
مزیتهای موقعیتی،
از ویژگیها و موجودیهای اقتصاد و بنگاه ایجاد شده،
و عوامل آن، معمولاً جنبه ایستا دارند،
و بر اساس قدرت خردورزی، مالکیت منابع و داراییها، سطح دسترسی پیدا می کنند.
مزیت توانمندی و رقابتی موقعیتی شامل آن دسته از شایستگیهای توانمندی و رقابتی هستند که بر اساس موارد زیر شکل می گیرند؛
موهبتها (استعدادهای سیاستگذاری، مدیریتی، کارکنان دانشی، ماهر و متخصص و فرهنگ توسعه محور و بنگاههای برتر)
مزیت توانمندی و رقابتی بر اساس اندازه (شامل قدرت بازار، اقتصاد مقیاس و تجربه)
مزیت بر اساس ارتباطات، تدابیر و سطح دسترسی (شامل رابطه خوب با همکاران، رابطه مناسب با حامیان و تکمیل کننده ها)
کنترل بهتر شبکه عرضه و دسترسی مطلوب به شبکه توزیع
داشتن استانداردهای بالای اقتصادی و نیز فنی صنعت
اسلاید 16 :
1. مزیت موقعیتی در مقابل جنبشی (پویا)
مزیتهای جنبشی (پویا)، اساس کارایی و اثربخشی بنگاهها در بازار است زیرا این نوع مزایا باعث می شود که بنگاهها، فعالیتهای کسب و کار خود را کاراتر و اثربخش تر از رقبا انجام دهند که معمولاً بر مبنای دانش و قابلیتهای بنگاه استوار است.
چند نمونه از این نوع مزیت در چند بنگاه:
کوچک سازی باعث تقویت رهبری اقتصاد و بنگاههای آن در بازار منطقه ای و جهانی می شود.
توانایی دستاوردها و تولیدات انعطاف پذیر باعث پاسخگویی سریعتر سیاستگذاران و بنگاهها به تغییرات بازار و انتظارات جدید می شود.
تجارت و کسب و کارها قادر به شناسایی سریع و ارائه خدمت مطلوب به گروه بزرگی از مردم می شود که تلاشگر و پردرآمد هستند.
اسلاید 17 :
1. مزیت موقعیتی در مقابل جنبشی (پویا)
چهار طبقه کلی مزیتهای رقابتی جنبشی (پویا)
قابلیتهای کارآفرینی: این نوع قابلیتها نشانگر توانایی بنگاهها در شناسایی و جذب مشتریان با ارزش و بهره برداری از فرصتهای موجود بازار و ایجاد فرصتهای جدید است.
قابلیتهای راهبردی: این نوع قابلیتها برای ایجاد، انسجام بخشی و هماهنگی کارآمد و موثر دانش و شایستگیهای گوناگون بنگاه و نیز ساختاردهی مجدد و ایجاد تحرک و نقل و انتقال موثر آنها به موازات تغییرات و پویاییهای محیطی و فرصتهای فراوری، ضرورت دارد.
قابلیتهای بنگاهی: این نوع قابلیت شامل ویژگیهای ساختاری و فرهنگی بنگاههاست که برای تحرک و پویایی کارکنان، یادگیری سریعتر سازمانی و تسهیل تغییرات ضروری لازم است.
قابلیتهای فنی: این نوع قابلیتها باعث توسعه و ارتقای خلاقیت، کارایی، انعطاف پذیری، سرعت یا کیفیت فرایندهای بنگاهها و نیز بهبود کیفیت محصولات بنگاه می گردد.
اسلاید 18 :
1. مزیت موقعیتی در مقابل جنبشی (پویا)
بدیهی است بین مزیتهای موقعیتی و مزیتهای پویا تعامل وجود دارد و این دو بر یکدیگر تاثیر گذاشته و از هم تغذیه می کنند. در واقع توانمندی و مزیتهای پویا می توانند مزیتهای موقعیتی را تقویت کنند و به موازات ارتقای موقعیت بنگاهها و شاخصهای موقعیتی و به کارگیری ساز و کار مدیریتی کارآمد، معیارهای مزیتهای پویا نیز ارتقا می یابند.
اسلاید 19 :
2. مزیت متجانس در مقابل نامتجانس
مزیتهای موقعیتی و مزیتهای پویا می توانند متجانس یا غیرمتجانس باشند.
مزیت متجانس:
وقتی که بنگاه و رقبایش اساساً با استفاده از مهارتها و قابلیتهای متجانس و مشابه به روش یکسان رقابت می کنند، در این صورت مزیت توانمندی و رقابتی از انجام فعالیتهای مشابه به صورت بهتر حاصل می شود.
به بیان دیگر، وقتی مزیت توانمندی و رقابتی بنگاهها از منابع و روشهای مشابهی حاصل می شود، در این صورت، بنگاههایی، به مزیت رقابتی با دوام دست خواهند یافت که به صورت کاراتر و اثربخش تر منابع را به کار گرفته و روشها را اجرا کنند. زیرا در این صورت بنگاهها بدون اینکه فرصت متمایز بودن در بازی مشابه را داشته باشند، مجبور به ایفای نقش هستند و لذا تعیین کننده مزیت رقابتی بادوام کارایی عملیاتی است.
در این رابطه و در ارتباط با مباحث راهبردی، گفتنی است که این گونه مزیتها نمی توانند راهبردی باشند زیرا انجام بعضی امور به صورت متمایز و نه انجام امور مشابه به صورت بهتر یکی از ضرورتهای اساسی راهبردی است. البته این مطلب اهمیت مزیتهای متجانس برای عملکرد برتر یک بنگاه اقتصادی را با چالش جدی مواجه نمی کند.
اسلاید 20 :
2. مزیت متجانس در مقابل نامتجانس
در برابر مزیت متجانس، مزیت نامتجانس قرار دارد که اساساً ایفای نقش متمایز در تعاملات می کنند. در این نوع مزیت، متفاوت بودن، نقش تعیین کننده و اساسی دارد. به نحوی که به وسیله مهارتها، ترکیبات متفاوت منابع و یا محصولات متفاوت، خدمات بهتر و ارزش بیشتری برای مردم و مشتری فراهم سازد. بنگاههایی که محور مزیت رقابتی خود را انجام متفاوت امور قرار داده اند، این کار را از طریق ایجاد تمایز در فرهنگ بنگاهی، فرایندها و سیستمهای بنگاهی، ساختار بنگاهی، شیوهای متفاوت بازاریابی و راهبردهای متفاوت تعقیب می کنند. دیدگاه مزیت رقابتی بر مبنای منابع و قابلیتهای دیدگاه مبتنی بر منابع بر اهمیت مزیتهای نامتجانس تاکید دارد. زمانی که منابع و قابلیتهای بنگاهِ منحصر به فرد، خاص و مشکل برای تقلید باشند در آن صورت مزیت رقابتی ایجاد می شود.
