بخشی از پاورپوینت
اسلاید 2 :
قال علیٌ(علیهالسلام): و َلا تُقَدِّر عَظَمَةَاللهِ سُبحانَهُ عَلی قَدرِ عَقلِکَ فَتَکُونَ مِنَ الهالِکینَ ( نهج البلاغه – قسمتی از خطبه 91 )
مطالب مورد بحث
- نقش مسلمانان در توسعه علوم
- چگونگی رشد علوم در تمدن اسلامی
- نقش مسلمانان در توسعه ریاضیات
اسلاید 3 :
نقش مسلمانان در طبقهبندی علوم
اسلاید 4 :
محمدبنیوسفخوارزمی(متوفی387ق) به تقسیمبندی علوم براساس موضوع و هدف نهایی آنعلم، پرداخته است. او در کتاب خود بهنام «مفاتیحالعلوم»، علوم را به دو بخش تقسیم کرده است.
علومشرعی
آنچیزی است که از پیامبراکرم(ص) و ائمه(ع) بهما رسیده است. شامل اصول و فروع و مقدمات، که در قلمرو فرهنگ و تمدن اسلامی بهوجود آمده است.
علوم غیرشرعی
علوم عقلی محض هستند مانند ریاضیات و فلسفه که مهد آنها در ایران یا یونان یا هند بودهاست
اسلاید 5 :
چگونگی رشد علوم در تمدن اسلامی
باوجود آنكه تمدن معاصر ويژگىهاي كاملاً متفاوتی با تمدنهاى ديگر ملل داشته، اما در حقیقت تركيبى از تمدنهاىپيشين است كه مسلماً سهم تمدن اسلامی در پیدایش اين تمدن جديد و توسعهآن، كمتر از سهم ديگر تمدنها نيست
(برخی از غربیها معتقدند مولد علم، غربیها بودهاند!)
با بررسی تاثیری که علوم مختلف بر تمدن جهانی در سالهای آغازین سدهدوم تا پایانسدههفتمهجری،(دهم تا پانزدهم میلادی مصادف با بخش اعظم قرونوسطای اروپا)داشت بهروشنی نقشمسلمانان در تکوین دانشجهانی نشان دادهمیشود
نخستين اقدام عملى مسلمانان در توسعه تمدن و علوم، بهوجود آوردن يك زبان بينالمللى علمى بود
اسلاید 6 :
چگونگی رشد علوم در تمدن اسلامی و تأثیر آن بر تمدن غربی
اسلاید 7 :
عواملی که بهگسترش ترجمه آثار و توسعه علوم کمک شایانی کرد:
آزادمنشی اسلامی
تشويق اسلام در كمك بهتوسعه علوم
فراهم ساختن زمينه تبادلنظر بين دانشمندان سرزمينهاى مختلف
آماده كردن شرايط مساعد براى فعاليتهاى علمى
كوشش در تأسيس مراكز علمى بينالمللى
تبديل زبان عربى بهيك زبان علمى بينالمللى
رعايت تساوی در آموزش و آموختن
برابر بودن مسلمان و غيرمسلمان در بهرهمندى از شرايط و امكانات حاصله
اسلاید 8 :
انتقال علوم و تمدن از اسلام بهغرب از سه راه انجام گرفت:
اسلاید 9 :
نقش مسلمانان در توسعه علوم مختلف عبارت است از:
ترجمه آثار یونانی بهعربی
نوشتن شرحهای متعدد بر کتب یونانی
دَرهم آمیختن حوزههای مختلف علوم شرق(هند و چین و ایران) و غرب (یونان و اسکندریه و شام)
ابداعات و ابتکارات دانشمندان اسلامی در علوم مختلف
اسلاید 10 :
نقش مسلمانان در توسعه ریاضیات
اسلاید 11 :
محمدبن موسی الخوارزمی
ریاضیدان بزرگ مسلمان
تولد:185ق(خوارزم)-وفات: 232ق(بغداد)
چهره های ماندگار ریاضیات فرهنگ و تمدّن اسلام و ایران
جشنوراه خوارزمی نام یک جشنواره علمیدر ایران است که به منظور ارج نهادن به خدمات "ابوجعفرمحمدبن موسی خوارزمی" با ایننام در دوبخش دانشآموزی (تحت نام جشنواره جوان خوارزمی)ودانشجویی(تحت نامجشنواره بینالمللیخوارزمی) برگزارمیگردد.
درتقویمایرانچهارمآبان بهمناسبتبزرگداشت «ابوجعفرمحمدبنموسیخوارزمی» روز جبر نامیده شده است.
اسلاید 12 :
نقش محمدبنموسیخوارزمی در توسعه ریاضیات
مسلمانان ازطریق کتاب«الجمعوالتفریق بالحسابالهند» باشیوه عددنویسی هندی آشنا شدند
اینکتاب قدیمیترین کتاب درباره علم حساب در علوماسلامی است. امروزه ترجمه لاتین آن که مربوط بهسده 14م است، باقی ماندهاست. اینکتاب نخستین کتاب حساب نیز هست کهاز عربی بهلاتین ترجمهشد.
مغربزمین کنونی، اسم خوارزمی را بهشکل تحریف شده آن، یعنی بهصورت «الگوریتم» بهکار میبرند.
دانشمندان مسلمان با کاربرد منطقی و تنقیح آرای دانشمندان یونانی پایهگذار علم جبر بهشمار میآیند.
یکی از مهمترین آثار دانشمندان اسلامی در علمجبر، کتاب محمدبنموسیخوارزمی «الجبر و المقابله» نامدارد.
اسلاید 13 :
کتاب الجبر و المقابله
محمدبن موسی الخوارزمی
«جبر» یعنی بهکار بردن یک جمله منفی در یکطرف معادله برای حل آن.
«مقابله» یعنی استفاده از جملات مثبت در حل معادلات بهحساب میآید.
اسلاید 14 :
ابوالوفا بوزجانی
ابوالوفا بوزجانی ریاضیدان ایرانی، در کتاب « فیما یحتاجالیه .» اعداد منفی را ابداع کرد. او مثلثات را به صورت كاملترى درآورد و فرمولى براى جمع قوسها بهدست آورد كه عبارتاست از:
sin(a+b) =sin a cos b+sin b cos a
اين در حالى بوده است كه؛ اروپائيان از اين فرمول اطلاع نداشتندو كُپرنيك نيز آنرا نمىدانسته است.
388ق - 328ق
تولد: بوژگان از توابع شهرستان تربت جام
آرامگاه: بغداد
اسلاید 15 :
ابوالحسناحمدبن ابراهیم اقلیدسی (341ق)
ریاضیدان دِمَشقی،کسرهای اعشاریرا درکتابخود با نام «الفصولفیالحسابالهندسی» ابداع کرد.
ابوالحسناحمدبن ابراهیم اقلیدسی
اسلاید 16 :
غیاثالدینجمشید کاشانی در کتاب المحيطيه، رابطه بين محيط دايره و قطرآنرابراى اولينبار بیان مىكند.
عکس صفحهٔ آخر رسالهٔ محیطیه موجود در کتابخانهٔ آستان قدس رضوی شماره ۲۲۹.
832ق – 790ق
آرامگاه : سمرقند (ازبکستان)
قتل به دستور:
(الغ بیگ ، نوه تیمور)
اسلاید 17 :
نظرات دانشمندان معاصر درخصوص غیاثالدینجمشید کاشانی:
پاول لوکی، پژوهشگر برجسته آلمانی: کاشانی را ، مخترع، نَقّاد و صاحب افکار عمیق یافتم. کاشانی از آثار ریاضیدانان پیش از خود آگاه و بویژه در فن محاسبه و به کار بستن روشهای تقریبی بسیار آگاه و چیرهدست بودهاست. اگر رساله محیطیه او به دست ریاضیدانان غربی معاصر وی رسیده بود، از آن پس مردم مغرب زمین از بعضی منازعات و تألیفات مبتذل درباره اندازهگیری دایره (محاسبه عدد پی) بینیاز میشدند. اگر نظریه واضح و روش علمی وی در مورد شناساندن کسرهای اعشاری انتشار یافته بود،دانشمندان دیگر ناچار نمیشدند که یک قرن و نیم پس از کاشانی نیروی فکری و عملی خود را برای از نو یافتن این کسرها به کار اندازند.
ادوارد اِستوارت کِندی، پژوهشگر برجسته آمریکایی:پیش از هر چیزباید گفت که کاشانی حاسبی زبردست بود و در این فن مهارت شگفتانگیزی داشت؛ کسرهای اعشاری را اختراع نمود، روش تکراری را در حساب به طور کامل و پیگیر به کار میبست. با چیرهدستی مراحل محاسبه را طوری تنظیم مینمود که بتواند حداکثر مقدار خطا را پیشبینی کند و در هر جا درستی اعمال را امتحان میکرد.
أدولف یوشکویچ، پژوهشگر مشهور روسیه در کتاب تاریخ ریاضیات در سدههای میانه در باره کتاب ارزشمند کاشانی مینویسد: مفتاح الحساب کتابی درسی، درباره ریاضیات مقدماتی است که استادانه تألیف شده و مؤلف آنچه را که طبقات مختلف خوانندگان کتاب بدان نیاز داشتهاند، در نظر گرفتهاست. این کتاب از حیث فراوانی و گوناگونی مواد و مطالب و روانی بیان تقریباً در همه آثار ریاضی سدههای میانه یگانهاست.
اسلاید 18 :
خواجه نصیر درکتاب «شکلالقطاع» مثلثات را برای اولین بار به عنوان دانشی مستقل، آن را در پیشگفتار علم نجوم معرفی میکند و قوانین اساسی برای حل مثلثات مسطح و کروی مطرح میکند، او در این کتاب مفاهیم بسیار پیچیده و در عین حال پیشرفتهای از هندسه و مثلثات را بررسی کرده و قضایای آنرا اثبات کند.
تبدیل مختصات هندسه سهبعدی به دوبعدی یکی از اقدامات او بود.
خواجهنصیرطوسی
672ق-597ق
آرامگاه: کاظمین
اسلاید 19 :
عمرخیامنیشابوری
حل معادلات درجه سوم، توسط خیام.
(ق536- 440ق)
آرامگاه: نیشابور
اسلاید 20 :
کتاب خلاصةالحساب نوشته شیخبهایی آخرین کتاب ریاضی از آثار ریاضیدانان دوره اسلامی بود که در سده پانزدهم میلادی بهانگلیسی، فرانسه و آلمانی ترجمهشد.
بهاءالدین محمدبنحسین عاملی
(معروف به شیخ بهایی)دانشمند و نظریهپرداز شیعه
953-1030ق
