بخشی از مقاله
چکیده
با افزایش جمعیت بشر، نیاز به غذا هم رو به فزونی گذاشته است. استفاده از منابع آب و خاک برای تأمین مواد غذایی، سیر صعودی گرفته و طبیعت کمتر فرصت بازسازی خود را مییابد. برای تولید بیشتر فشار افزون تری بر منابع طبیعی وارد میآید. حدود یکصد سال است که بشر با استفاده از سموم شیمیایی، نظم طبیعت را به هم زده و به آن ستم کرده و خواسته یا ناخواسته به تخریب آن پرداخته است.
استفاده از سموم شیمیایی در زمان رشد گیاهان بدون توجه به ناسازگاری آن با طبیعت و بدن انسان باعث صدمه زدن به سلامت انسانها میشود. سرطان کبد، پروستات، مسمومیتها، تغییرات ژنتیکی و اثرات نامطلوب بر جنین، از جمله صدمات وارده به انسان است. هر چند کنترل عامل بیماریزا با استفاده از سموم شیمیایی در بخش کشاورزی سودمند است، ولی میتواند باعث ایجاد بیماری و حتی مرگ در انسانها شود.
این مشکلات ناشی از تماس مستقیم و غیر مستقیم انسان با سموم شیمیایی میباشد. مستعدترین افراد آنهایی هستند که در تماس مستقیم با این چنین مواد شیمیاییاند. یعنی کارگرانی که در بخش کشاورزی در معرض سموم شیمیایی میباشند و یا اینکه در کارخانه تولید سم کار میکنند.
-1 مقدمه :
انسانها برای جلوگیری از نابودی و از بین رفتن محصولات کشاورزی خود که با صرف هزینه، زحمت و زمان بسیار بدست میآید و همچنین بدلیل رشد جمعیت و محدودیتهای موجود در تولید محصولات مختلف غذایی از روشهای مختلفی جهت کنترل و دفع آفات نباتی استفاده مینمایند که در میان این روشها یکی از رایجترین آنها استفاده از سموم دفع آفات میباشد
اگر انسان بداند که سم از راه تنفس، پوست، چشم، گوش و دهان جذب بدن او میشوند و بیماریهایی چون انواع سرطان، معلولیتهای جسمی و ذهنی مادرزادی، حساسیتها، بیماریهای عصبی و حتی نازایی و سقط جنین در زنان و عقیمی در مردان ایجاد میکند، قطعاً در راه افزون طلبی و در سودای توسعه کشاورزی بیپروا و بدون رعایت نکات ایمنی اقدام به مصرف خودسرانه و بیش از اندازه سم نمینمایند. البته در اینکه سم ممکن است گاهی و فقط به عنوان آخرین حربه لازم باشد بحثی نیست و در شیوه کنترل تلفیقی با آفات هم به عنوان آخرین راه پیشبینی شده است. اما واقعیت تلخ این است که متاسفانه کشاورزان ما عادت دارند که با دیدن هر آفتی دست به سمپاش برده، آنچنان بیدادی راه بیاندازد که خود و محیط و موجودات خدمتگزارشان نیز قربانی یکباره یا تدریجی آن شوند، بدون آنکه روشهای دیگر کنترل را نیز مدنظر قرار دهند
اکثر سموم شیمیایی علاوه بر هدف خود - جانور یا گیاه موردنظر - نسبت به انسان، حیوانات اهلی و وحشی و حشرات مفید سمی بوده و میتواند از طریق جذب پوستی و استنشاق ذرات و یا قطرات سم معلق در هوا و به ندرت از طریق گوارش - عمدی، غیرعمدی - وارد بدن شده و ایجاد عوارض مسمومیت کند
علیرغم پیشرفتهای تکنولوژیکی، تهیه سموم شیمیایی بدون خطر نیست و گاهی باعث تلفات مستقیم میگردد. امروزه استفاده از مواد شیمیایی در زندگی انسان امری اجتنابناپذیر است. بدون شک استفاده از مواد شیمیایی در بسیاری از جنبههای زندگی و فعالیتهای اقتصادی مزایای مهمی به همراه داشته و کیفیت زندگی انسان را دگرگون نموده است
استفاده نادرست از مواد شیمیایی میتواند برای سلامت انسان و محیط مشکلساز باشد، بطوریکه استفاده بیرویه از مواد شیمیایی و دفع غیر بهداشتی مواد زائد ناشی از آنها موجب آسیب به سلامتی و حتی مرگ انسان گردیده و استفاده ناایمن موجب بروز حوادث شیمیایی در محیطهای کار و فاجعههای زیست محیطی گردیده است
-2 کاربرد ایمن و موثر سموم شیمیایی
کاربرد نادرست و غیراصولی سموم شیمیایی ضمن کاهش کارایی آنها میتواند بر محیطزیست و سلامت انسان نیز اثرات ناگوار داشته باشد. کاربرد غیرنادرست رعایت نکردن ایمنی سموم شیمیایی باعث مسمومیتهای فرد کاربر و همچنین افزایش میزان باقیمانده سموم شیمیاییدر محصولات کشاورزی و نهایتاً ورود آنها به بدن انسان میشود. انسان میتواند با اجتناب از تماس با سموم شیمیایی از خود حفاظت کند، اما اجتناب از تماس با سموم شیمیایی تنها راهحل جلوگیری از مضرات آن نیست، زیرا سموم شیمیایی که در محیطزیست وجود دارد، ممکن است به بدن موجودات زنده راه یابد
اثر سموم شیمیایی بر انسانها معمولاً به دو صورت مسمومیت و آسیب میباشد.مسمومیت معمولاً توسط سموم شیمیایی که فعالیت اندامهای درونی یا سایر سیستمهای داخلی بدن انسان را مختل میکند، صورت میگیرد. آسیب نیز توسط آن دسته از سموم شیمیایی صورت میگیرد که سبب حساسیتهای خارجی روی انسان میشوند
سموم شیمیایی از طریق پوست، دهان، سیستم تنفسی و چشم میتوانند وارد بدن انسان شوند، بسته به شرایط کاربرد سموم شیمیایی، جذب پوستی بیشترین احتمال برای ورود سموم شیمیایی به بدن انسان میباشد. سموم شیمیایی در پوستهای دارای بریدگی و جراحت، بیشتر جذب میشوند، به طوری که یک جراحت پوستی جذب سم را تا 100000 برابر افزایش میدهد. سموم شیمیایی معمولا در چشمها و ناحیه تناسلی بسیار بیشتر از سایر قسمتهای بدن جذب میشوند
امکان استنشاق سموم در حین سمپاشی یا بلافاصله بعد از آن بسیار بالا میباشد. احتمال استنشاق قطرات ریز سموم بسیار بیشتر است. گردهای ریز، مهپاشیها و سموم شیمیایی تدخینی مانند متیل بروماید نیز نسبت به سایر فرمولاسیونها بیشتر استنشاق میشوند
ورود سموم شیمیایی به بدن انسان از طریق دهان، اغلب زمانی رخ میدهد که فرد کاربر قبل از خوردن، آشامیدن، سیگارکشیدن و ... دستان خود را به خوبی نشسته باشد و مقداری از سموم شیمیایی از طریق غذا، آب و ... به بدن وارد شود
-3 اثرات سموم شیمیایی بر سلامت انسان
مسمومیت با سموم شیمیایی به دو صورت مسمومیت حاد و مسمومیت مزمن بروز میکند. در مسمومیت حاد علائم به صورت ناگهانی و مهیج و یا ممکن است با تاخیر بروز کند، اما به هرحال معمولاً طی 24 ساعت علائم مسمومیت ظاهر میشود. علائم مسمومیت حاد در مراحل اولیه شامل سردرد، حالت تهوع، سرگیجه، تشنج، استفراغ و عدم هوشیاری و در مراحل پیشرفته میتواند منجر به مرگ شود. افرادی که به هرنحوی با سموم شیمیایی سروکار دارند، لازم است به علائم اولیه مسمومیت با سموم شیمیایی آگاهی کامل داشته باشند.
