بخشی از مقاله
چکیده
در این پژوهش بررسی عوامل تقویت کننده موقعیت رقابتی در شرکت های لبنی آمل بر اساس مدل سازمان توسعه تجارت ملل - آنکتاد - مورد بررسی قرار گرفته است.این مدل مشخص می کند عواملی چون قیمت،کیفیت ،سهم بازار ،دانش مدیریت ، دانش بازاریابی ، نام تجاری ، دانش فنی ،منابع مالی ، ظرفیت خالی ، مزیت های توزیع تا چه اندازه می تواند در تقویت موقعیت رقابتی در یک سازمان موثر باشد.
روش تحقیق از نظر هدف کاربردی و از حیث روش پیمایشی است که مهمترین ابزار در این گونه تحقیقات استفاده از پرسشنامه است که در این تحقیق نیز از این ابزار استفاده شده است.برای این منظور یک نمونه 108 نفری از مدیران ارشد،میانی و عملیاتی، سازمان برای پاسخگویی انتخاب شدند. پس از جمع آوری داده ها و تجزیه و تحلیل آنها مشخص شد عواملی چون کیفیت،منابع مالی،بازاریابی و قیمت به ترتیب مهمترین عوامل تقویت کننده موقعیت رقابتی را تشکیل می دهند.
مقدمه
یکی از برجسته ترین موضوعاتی که در طول دو دهه اخیر در بسیاری از اقتصادهای مدرن ظهور کرده است نقش و جایگاه بنگاه ها و موسسات کوچک و متوسط به عنوان عامل ایجاد شغل و ثروت است. در واقع واحدهای کوچک و متوسط در کشورهای در حال توسعه نقش اساسی در ایجاد و توسعه زنجیره های تولیدی دارند که در نهایت به تامین اشتغال ، افزایش تولید ملی و نیز توسعه صادرات و حضور د ربازارهای جهانی کمک بسیاری کرده است . - پورتر ، - 1387 به عبارتی موقعیت رقابتی عامل ترکیبی از عواملی است که در یک محیط سازمان را بسیار موفق تر از سایر سازمان ها می نماید و به راحتی نمی توانند از آن تقلید کنند - بارنی ، - 1999
در محیط پویا و رقابتی کنونی، موفقیت هر سازمانی جهت افزایش و حفظ سهم بازار و بهبود وضعیت رقابتی درگرو شناسایی عواملی می باشد که باعث ایجاد مزیت رقابتی می گردند .مزیت رقابتی یعنی تدبیر کردن و طرح ریزی یکسری از ویژگیهای منحصر به فرد برای قاپیدن مصرف کنندگان از سایر رقبا، به عبارت دیگر ایجاد یک محصول بهتر یا ارائه یک خدمت بهتر نسبت به سایرین که نیازهای مصرف کنندگان را بهتر جوابگو باشد. امروزه کسب مزیت رقابتی در گرو آن است که سازمانها در ابعاد مختلف به سمت سرآمدی وبرتر شدن حرکت کنند.
ایجاد رقابت با رعایت اصول اخلاقی به این معنی است که، با شیوه علمی و با برنامه ریزی راهبردی درجهت قویترکردن سازمان گام برداشت. برای ایجاد کسب موقعیت رقابتی راهکارهای مختلفی وجود دارد که لازم است به تناسب شرایط سازمان و محیط بیرونی به کار گرفته شوند.کسب توانمندی های رقابتی در جهان امروز به یکی از چالشهای اصلی صنایع مختلف تبدیل شده است.
- مهری، - 1382 شرکتها بدون داشتن موقعیت رقابتی نمی توانند در زمره بهترینها قرار گیرند، به عبارت دیگر شرکتهایی که موفق بوده اند و جزء بهترین ها می باشند که دارای موقعیت رقابتی هستند. موقعیت رقابتی شامل مجموعه عوامل یا توانمندی هایی است که همواره شرکت را به نشان دادن عملکردی بهتر از رقبا قادر می سازد . - صدری ، - 2001 بنابراین برای دستیابی به موقعیت رقابتی، یک سازمان هم باید به موقعیت خارجی خود توجه کند و هم توانمندی های داخلی را مورد توجه قرار دهد . - اپلبام، - 2000
عرصه رقابت به اندازه ای تنگ شده است که شرکت ها از داخل و خارج تحت فشارهای زیادی می باشند.عوامل خارجی مثل عوامل سیاسی، اقتصادی،اجتماعی، تکنولوژیکی، رقبا و مشتریان از یک سو و عوامل داخلی از سوی دیگر بر فعالیت های شرکت موثر می باشد. افزایش روزانه قیمت مواد اولیه، کاهش ارزش پول ملی از جمله تهدیداتی است که شرکتها با آن روبرو هستند.از طرفی انتظارات مشتریان روز به روز بیشتر می شود و مشتریان انتظار دریافت خدمات و محصولاتی هستند که نیازهای آنها را به نحوی بهتر از رقبا پاسخ دهد.
سازمانها برای رشد و نفوذ خود در بازارهای جدید نیازمند دستیابی به مزیت های رقابتی و تقویت آنها می باشند که این امر شرکت شرکت های لبنی آمل را هم شامل می شود. با شناسایی عوامل تاثیر گذار بر موقعیت رقابتی از قبیل کیفیت، قیمت، سهم بازار، بازاریابی و درک این موضوع که شرکت چه سهمی از هر کدام را در اختیار دارد و از کدام مورد می تواند به عنوان نقطه قوت استفاده کند و با شناسایی گلوگاهها و نقاط ضعف و سرمایه گذاری در آنها در جهت تقویت نقاط ضعف بکوشد. استفاده از برنامه ریزی استراتژیک در این زمینه می تواند نقش مهمی داشته باشد.
همچنین در صورت مناسب بودن وضعیت مالی شرکت استفاده از استراتژی یکپارچگی عمودی رو به بالا پیشنهاد می شود که در آن معمولا شرکت با خریدن شرکت های پخش کننده یا خرده فروشی ها می توانند از مزایای توزیع نیز استفاده نمایند.با استفاده از استراتژی رهبری هزینه نیز می توان با کاهش قیمت، سهم محصولات شرکت های لبنی آمل در بازار را افزایش داد.
مزیت رقابتی ارزشهای قابل ارائه شرکت برای مشتریان است به نحوی که این ارزشها از هزینه های مشتری بالاتر است - پورتر، - 1387 مزیت رقابتی بر خلاف مفهوم مزیت نسبی چند بعدی است. مزیت رقابتی را نمی توان صرفا مترادف با توانایی مستمر صادرات یک بنگاه یا کشور در نظر داشت، چرا که مزیت رقابتی جنبه های دیگر رقابت مثل تنوع محصولات ، کیفیت، فن آوری های مختلف، بازدهی نسبت به مقیاس و غیره را در نظر می گیرد.
- تکیه و همکاران، - 1387 در ایران بر اساس تعریف وزارت صنایع و معادن، بنگاه های کوچک و متوسط ، واحدهای صنعتی و خدماتی هستند - شهری و روستایی - که کمتر از 50 نفر کارگر دارند.بانک مرکزی ایران نیز کسب و کارهای زیر 100 نفر کارمند را به عنوان بنگاههای کوچک و متوسط تعریف می کند . - یونیدو، - 1382 معمولا بنگاههای کوچک و متوسط از سه ویژگی کیفی: مالکیت و مدیریت واحد، مالکیت فردی و خانوادگی و استقلال از سایر بنگاهها برخوردارند.
این ویژگیهای کیفی نیز می باید در تعریف جایگاه و کارکرد شرکت ها به عنوان بنگاه های کوچک و متوسط مورد توجه قرار گیرد.در غیر اینصورت تنها اکتفا کردن بر معیارهای کمی ، اجرای برنامه ها و سیاست های مربوط به بنگاههای کوچک و متوسط را با مشکل مواجه خواهد نمود. - صلواتی سرچشمه و همکاران، 41، - 1387 -حبیب االله دانایی و شیما آقا خانی - 1389 - در تحقیقی با عنوان بررسی مزیت های رقابتی بازار تابلو برق ایران - بررسی موردی شرکت پارس تابلو - با استفاده از مدل آنکتاد به نتایج زیر دست یافتند:جهت شناسایی عوامل موثر بر کسب مزیت رقابتی از آزمون خی دو و آزمون tیک گروهه استفاده گردید که خلاصه نتایج به ترتیب به شرح ذیل می باشد:
با توجه به نتایج آماری مشخص شد، عامل قیمت به میزان زیاد ، عامل کیفیت به میزان زیاد، نام تجاری به میزان زیاد، دانش بازاریابی به میزان زیاد، دانش مدیریت به میزان زیاد، سهم بازار به میزان متوسط، دانش فنی به میزان زیاد، منابع مالی به میزان کم، ظرفیت خالی به میزان زیاد و عامل مکان یا مزیت های توزیع به میزان کم در ایجاد مزیت رقابتی در صنعت تابلو برق موثر می باشد جهت اولویت بندی هر یک از عوامل شناسایی شده از آزمون فریدمن استفاده شده که اولویت عوامل به ترتیب زیر است: کیفیت ، قیمت، دانش فنی، ظرفیت خالی، دانش مدیریت، دانش بازاریابی، نام تجاری انحصاری، سهم بازار، مزیت توزیع و منابع مالی رزالیا ورونیکاٌ و همکاران - - 2012در مقاله تحت عنوان راه حلهای اطلاعاتی کسب و کار برای شرکت های کوچک و متوسط به
نتایج زیر دست یافتند:
بسته به اندازه، نوع فعالیت، عوامل مشخص داخلی و چشم انداز مدیریت در شرکت های کوچک و متوسط تصویری جهت همسان سازی اطلاعات می تواند ساخته شود.این تصویر را می توان از دو دیدگاه بررسی کرد.یکی از این گزینه ها در مورد چگونگی دستیابی به ابزار و راه حل هوشمند در شرکت های کوچک و متوسط است.
کیمٍ و همکاران - - 2008در تحقیقی با نام تشخیص موقعیت بقا شرکت های کوچک و متوسط در بازار: شرکت های تولیدی کوچک و متوسط بطور معمول با دارایی های نامشهود ،سرمایه محدود و دیگر منابع برای حمایت از تولید و بازاریابی خود فعالیت دارند.علاوه براین بازار محصولات این شرکت ها بطور مداوم در حال تغییر می باشد .این شرکت ها برای بقای خود منابع کمیاب محیطی را با مهارت مدیریت می کنند که اینکار موجب می شود میزان شکست این شرکت ها کمتر از آنچه قبلا"تصور می شد گردد.
