بخشی از مقاله
چکیده
شانزده راس گوسفند نر نژاد مهربانی با میانگین وزنی 49 5/2 کیلوگرم، میانگین سنی 9-18 ماهو از نظر بالینی کاملاً سالم به روش اتفاقی به دو گروه مورد 8 - راس - و شاهد - 8 راس - تقسیم شدند. گروه مورد تحت عمل جراحی فیستولاسیون شکمبه قرار گرفتند و سه هفته پس از انجام جراحی و التیام کامل، هر دو گروه تحت تغذیه با جیره یکسان 75 - درصد یونجه و 25 درصد جو - قرار گرفتند. پس از طی یک هفته دوره عادت پذیری، در روزهای 1 تا 7 و نیز 30 خون وداجی از هر دو گروه اخذ و میزان سرمی گلوکز، اسید اوریک، ازت اوره خون - BUN - ، کلسترول، تری گلیسرید و کراتینین آنها اندازه گیری شد.
نتایج یافته های بیوشیمیایی با روش t-test زوجی مورد بررسی آماری قرار گرفت. بر اساس نتایج به دست آمده اختلاف میزان BUN و اسید اوریک در دو گروه از نظر آماری معنی دار بود. این اختلاف ها حاکی از متابولیسم ناقص ازت در شکمبه و نقصان چرخه متابولیسم اوره می باشد که احتمالاً به دلیل نقص در محیط بی هوازی شکمبه در اثر انجام عمل فیستولاسیون و بررسی های روزانه از آن طریق می باشد. نتایج بدست آمده نشان می دهد که متابولیسم پروتئین در گوسفندان فیستوله با اشکال جدی مواجه خواهد شد و لذا محققان باید در اعتبار نتایج حاصل از اینگونه تحقیقات دقت کافی بکار بندند.
مقدمه
استرس های مختلف باعث تغییر سیمای متابولیکی و وضعیت گوارشی دامها می شود 3 - ،2و. - 4 فیستولاسیون شکمبه به عنوان یکی از راه های بررسی وضعیت تغذیه ای - - 5 اگرچه می تواند بررسی مداوم محتویات شکمبه را به راحتی فراهم کند ولی از آنجا که انجام این روش مستلزم مداخله جراحی و ضایعات موضعی مزمن است احتمالا بر وضعیت متابولیکی و گوارشی دامهای تحت بررسی موثر خواهد بود. در این مطالعه سعی شده است با بررسی بعضی از متابولیتهای خونی مهم به عنوان یک مطالعه مقدماتی اثر این روش مورد توجه قرار گیرد.
مواد و روش کار
جمعا 16 راس گوسفند نر نژاد مهربانی با وزن 49 5/2 کیلوگرم، میانگین سنی9-18ماه و از نظر بالینی کاملاً سالم با روش اتفاقی به دو گروه مورد 8 - راس - و شاهد - 8 راس - تقسیم شدند. گروه مورد تحت عمل جراحی فیستولاسیون قرار گرفتند و سه هفته پس از انجام جراحی و التیام کامل، هر دو گروه تحت تغذیه با جیره یکسان 75 - درصد یونجه و 25 درصد جو - قرار گرفتند.
دوره عادت پذیری یک هفته در نظر گرفته شد و پس از آن در روزهای 1 تا 7 و نیز 30 خون وداجی راس ساعت 12 از هر دو گروه اخذ و میزان سرمی گلوکز، اسید اوریک، ازت اوره خون - BUN - ، کلسترول، تری گلیسرید و کراتینین آنها اندازه گیری شد - جیره غذایی ذکر شده تا پایان آزمایش تغییر داده نشد - . نتایج هر تست در روزهای مربوطه بین دو گروه مورد و شاهد به روش-t test زوجی مورد بررسی آماری قرار گرفت.
نتایج و بحث
متوسط BUN و اسید اوریک در مجموع روزهای نمونه برداری به ترتیب در دو گروه مورد و شاهد تفاوت معنی داری را نشان می داد 18/62 3/02 BUN - در برابر 11/8 3/46 و اسید اوریک 2/83 1/53 در برابر . - 1/53 0/65 ضریب همبستگی BUN و اسید اوریک در گروه مورد P<0/05 - ، - r=0/93 محاسبه گردید. کراتینین سرمی در گروه مورد در تمام روزهای آزمایش نسبت به گروه شاهد افزایشی البته غیر معنی دار را نشان می داد. دیگر متابولیت ها تغییرات قابل ذکری را نشان نمی دادند.
افزایش معنی دار BUN در گروه مورد نسبت به شاهد نشان از متابولیسم ناقص ازت در شکمبه دارد که احتمالا به دلیل آسیب محیط بی هوازی شکمبه در اثر جراحی و فیستولاسیون است 7 - ،6و. - 8 علاوه بر این افزایش معنی دار اسید اوریک و ضریب همبستگی بالای آن با P<0/05 - BUN ، - r=0/93 در گوسفندان فیستوله نشانی دیگر از نقصان در متابولیسم چرخه اوره در آنها می باشد . - 1 - در مجموع آنچه از برآورد این دو متابولیت برمی آید بروز اشکال جدی در متابولیسم پروتئین در گوسفندان فیستوله است که می تواند به دلیل مداخله جراحی در محیط بی هوازی شکمبه و تغییر در روند تخمیر باشد.
اگرچه کراتینین سرمی گروه مورد در تمام روزهای آزمایش نسبت به گروه شاهد افزایش غیر معنی داری را نشان می داد ولی این افزایش خود می تواند نشانه ای از رابدومیولیز و آسیب عضلات حتی برای دوره ترمیم و دوره های بعدی در دامهای تحت جراحی باشد - 2و. - 3 با توجه به یافته های فوق اگرچه این روش به عنوان یک روش تحقیق در مورد محیط شکمبه طراحی شده است ولی می تواند مستقیم و غیر مستقیم بر متابولیسم دام نشخوارکننده نیز موثر باشد و نتایج حاصله باید با احتیاط مورد توجه قرار گیرد لذا طراحی مطالعه ای اختصاصی و کاملتر در این جهت اکیداً توصیه می گردد.
