بخشی از مقاله
چکیده
در این مطالعه کاربردي با توجه به ویژگی هاي مناطق آزاد تجاري – صنعتی ابتدا ادبیات نظري تحقیق مبتنی بر مبانی نظري ارائه شد . سپس، عوامل مؤثر بر جذب سرمایه گذاري خارجی درمنطقه آزاد تجاري- صنعتی ماکو با توجه به روش پژوهش و متدولوژي مقاله مورد بررسی قرار گرفت .
با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی صحت و سقم فرضیات مطرح شده در قالب دو فرضیه شامل امکانات زیربنایی اولیه ،خدمات عمومی مناسب و زیرساخت هاي پیشرفته و مکان یابی صحیح در انتخاب محدوده جغرافیایی و اقتصادي منطقه آزاد ماکو مورد بررسی قرار گرفت . در نهایت، باتوجه به نتایج آمار استنباطی نتایج تحقیق مبین این نکته است که امکانات زیربنایی اولیه ،خدمات عمومی مناسب و زیرساخت هاي پیشرفته و مکان یابی صحیح ، از عوامل عمده جذب سرمایه گذاري خارجی است که باعث جذب سرمایه گذاري در منطقه ماکو می شود.
-1مقدمه
مناطق آزاد تجاري – صنعتی یا مناطق پردازش صادرات و واردات به عنوان یکی از ابزارهاي گسترش صادرات صنعتی وتسهیل دسترسی کشورها به بازارهاي جهانی مورد توجه اکثر دولت مردان و اقتصاددانان قرار گرفته است .امروزه تجربه بسیاري از کشورها مانند چین، کره جنوبی،تایوان نشان می دهد که می توان با ایجاد مناطق آزاد تجاري امکان جذب سرمایه گذاري خارجی را یافت و به توسعه صادرات کالاهاي صنعتی و در نتیجه درآمدهاي ارزي کشور افزود. این مناطق با برخورداري از معافیتهاي مالیاتی و گمرکی و دوري از قوانین دست و پاگیر و بازدارنده داخلی، برخورداري از امکانات زیربنایی مناسب و سازمان هاي اجرایی کارآمد و... میتوانند سرمایه گذاري هاي خارجی را به دلیل بهره گیري از مزیت نسبی همچون ارزانی نیروي کار و مواد اولیه و نزدیکی به بازارهاي مصرف جذب کنند .مناطق آزاد تجاري در صورت توفیق می توانند سرمایه هاي خارجی را براي گسترش صنعت صادرات گرا، انتقال تکنولوژي و ایجاد فرصت هاي شغلی مناسب به کار برند و اقتصاد بسته و ناکاراي داخلی را به اقتصاد بین المللی گره بزنند.
لذا ایجاد و توسعه مناطق آزاد تجاري می تواند به عنوان یک خط مشی سریع و راهی میانبر براي تحقق اهدافی چون جذب سرمایه هاي داخلی و خارجی و صنعتی شدن سریع به منظور توسعه صادرات غیر نفتی مورد استفاده قرار گیرد. توسعه اقتصادي نیازمند سرمایه گذاري در بخش ها و فعالیت هاي مختلف اقتصادي است. بدون سرمایه گذاري در طرح هاي زیربنایی و روبنایی نمی توان انتظار گسترش اشتغال، تولید و رفاه اقتصادي را داشت .
امروزه بسیاري از کشورهاي جهان، تمایل شدیدي به جذب سرمایه هاي خارجی پیدا کرده اند .تجربه استفاده از مناطق آزاد در کشورهاي درحال توسعه، جزء اصلی چارچوب استراتژي توسعه صادرات با هدف جذب سرمایه گذاري هاي خارجی، توسعه صادرات صنعتی، ایجاد اشتغال، کسب تکنولوژي جدید بوده است، لذا کشورهاي مختلف به طرق مختلف مبادرت به ایجاد مناطق صنعتی –بازرگانی نموده اند
یکی از راه هاي مفید و مناسب بدین منظور ایجاد مناطق آزاد تجاري –صنعتی است .از آنجایی که این برنامه در صدر برنامه هاي کلان کشورمان قرار دارد و همچنین با توجه به این که عامل سرمایه یکی از عوامل اصلی در رشد و توسعه کشورها محسوب می شود و متغیرهاي دیگر اقتصادي از جمله اشتغال، تولید ناخالص ملی، عرضه کالا و خدمات و ...مستقیما از این عامل تاثیر می پذیرند این تحقیق به دنبال مطالعه و بررسی عوامل موثر بر جذب سرمایه گذاري در منطقه آزاد ماکو می باشد بر این اساس در این پژوهش عوامل موثر بر جذب سرمایه گذاري در حوزه هاي مختلف شناسایی شده و راهکارهاي لازم ارائه می شود.
-2اهمیت و ضرورت تحقیق
همه اقتصاددانان سرمایه را به عنوان نیرو محرکه رشد و توسعه اقتصادي جوامع تلقی میکنند و همه مدل ها و الگوهاي اقتصادي را بر همین اندیشه طراحی میکنند. امروزه با توجه به تلا ش هاي گسترده اي که در جهان براي جذب سرمایه گذاري هاي خارجی صورت می گیرد، باید گفت که نیاز به سرمایه گذاري خارجی صرفا به منزله به دست آوردن امکانات تولیدي نیست، بلکه سرمایه گذاري خارجی سهمی از بازار جهانی را به ما اختصاص می دهد و می توان از آن طریق هم به جذب منابع و هم به بازار هاي مطمئنی دسترسی پیدا کرد.آ ن چیزي که اکنون در این منطقه از کشور انتظار می رود انجام پذیرد، تحقق سرمایه گذاري هایی است که باید در بخش صنایع کلیدي و مولد انجام گیرد. به ویژه در بخش هایی که اقتصاد کشور در آن زمینه به خصوص داراي مزیت هاي ویژه اي است. هر چند نباید صرفاً به این مزایا اکتفا کرد و باید به مزیت سازي هاي اقتصادي نیز توجهی خاص معمول نمود
نکته مهم آن است که جذب سرمایه هاي خارجی براي رونق اقتصاد در مناطق آزاد بسیار مفید بوده و می تواند اثرات مثبتی را بر روند رشد و توسعه اقتصادي کشور که در ماده یک اهداف قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاري صنعتی به عنوان یکی از اهداف و ماموریت هاي مناطق آزاد آمده است، از خود بر جاي گذارد.جذب سرمایه هاي خارجی می تواند نیاز هاي مالی و ارزي کشور را تامین کرده و موجبات اشتغال زایی را در بخش صنایع مولد به وجود آورده و به علا وه می تواند زمینه ساز ورود تکنولوژي روز را فراهم کند.
از این رو به نظر می رسد مناطق آزاد کشور امروز نیازمند یک مهندسی مجدد است؛ مهندسی اي که در آن اهداف و ماموریت هاي اصلی و فرعی آن در ماده یک قانون مناطق آزاد باید همگام با منافع ملی و با رشد تجارت، صنعت و صادرات رقم بخورد؛ واحدهاي تولیدي، تجاري و خدماتی متناسب با اقلا م وارداتی حدود 13 کشور همجوار ساماندهی شوند و مقوله صادرات، ایجاد اشتغال و درآمدهاي ارزي مدنظر قرار گیرند و صرفا محلی نباشد براي گرفتن امتیازها و وام هاي ویژه خودرو و کارگشایی از جانب بعضی مدیرانی که نیامده می روند و بعد از رفتن آنها حساب بدهی آنها همچنان باز و تسویه نشده باقی می ماند
جریان روزافزون سرمایه گذاري هاي خارجی و سایر ابزارهاي تأمین منابع مالی خارجی در اکثر کشورهاي گذار به مرحله توسعه بعنوان یک عامل مؤثر بر روند جهانی شدن اینگونه کشورها، روز به روز در حال افزایش است بطوري که این امر نشان دهنده نقش و سهم بنگاههاي فراملیتی در اقتصاد هر دو دسته کشورهاي توسعه یافته و در حال توسعه می باشد .
نقش مهم و به سزاي سرمایه گذاري هاي خارجی در رشد و توسعه کشور میزبان، کشورها را برآن داشته تا درصدد افزایش سهم خود از سرمایه گذاري خارجی باشند
از آنجا که مناطق آزاد تجاري یکی از عناصر مهم در جذب سرمایه گذاري هاي داخلی و خارجی هر کشور می باشد و جذب سرمایه گذاري خارجی نقش مهمی را در افزایش تولید ناخالص داخلی هر کشوري ایفا میکند لذا شناخت عوامل موثر بر سرمایه گذاري خارجی امري ضروري است که در این تحقیق بنا داریم عوامل موثر بر جذب سرمایهگذاري مستقیم خارجی - FDI - در منطقه آزاد تجاري-صنعتی ماکو رامورد بررسی قرار دهیم.
-3فرضیه هاي تحقیق
با توجه به مطالب ذکر شده دو فرضیه مطرح می شود:
فرضیه اول: وجود امکانات زیربنایی اولیه و خدمات عمومی مناسب و زیر ساخت هاي پیشرفته در منطقه آزاد تجاري ماکو، باعث افزایش جذب سرمایه گذاري خارجی در منطقه آزاد تجاري ماکو می شود.
فرضیه دوم: مکان یابی صحیح در انتخاب منطقه ماکو به عنوان منطقه آزاد که شامل مکان یابی جغرافیایی و اقتصادي است ، باعث افزایش جذب سرمایه گذاري در این منطقه می شود.
-4تحقیقات انجام شده داخلی و خارجی
کریمی کیا و مقدم - - 1391در تحقیقی تحت عنوان بررسی عوامل جذب سرمایه گذاري در منطقه آزاد اروند، با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی صحت و سقم فرضیات مطروحه در قالب 5 فرض شامل امکانات زیربنایی اولیه وخدمات عمومی، سرمایه گذاري سازمانها و دستگاه هاي دولتی،صراحت هاي قانونی، قوانین و مقررات، اطلاع رسانی مناسب در زمینه مزایاي سرمایه گذاري وهمچنین مکان یابی صحیح در انتخاب محدوده جغرافیایی منطقه آزاد اروند مورد بررسی قرار دادند .در نهایت با توجه به نتایج آمار استنباطی نتایج تحقیق ایشان مبین این نکته است که؛ عدم وجود امکانات زیربنایی، عدم سرمایه گذاري مناسب دستگاه هاي دولتی، نارسائی قوانین و مقررات ازموانع عمده جذب سرمایه گذاري در منطقه آزاد اروند به شمار می روند.
شعبانی - 1391 - در پایا ن نامه خود تحت عنوان عوامل موثر برجذب سرمایه گذاري خارجی در مناطق آزاد ایران نشان داد که افزایش در سرمایه گذاري هاي زیر بنایی بخصوص افزایش بخش هاي ارتباطی سبب افزایش در جذب سرمایه گذاري هاي خارجی در مناطق کشور می گردد. همچنین ایجاد امکانات لازم جهت افزایش سرمایه گذاري هاي توسعه انسانی در کشور به دلیل افزایش مهارت هاي افراد، جذب سرمایه گذاري مستقیم خارجی به مناطق را افزایش می دهد
