بخشی از مقاله
چکیده
در این مطالعه کاربردي با توجه به ویژگی هاي مناطق آزاد تجاري – صنعتی ابتدا ادبیات نظري تحقیق مبتنی بر مبانی نظري ارائه شد . سپس، عوامل مؤثر بر جذب سرمایه گذاري خارجی درمنطقه آزاد تجاري- صنعتی ماکو با توجه به روش پژوهش و متدولوژي مقاله مورد بررسی قرار گرفت .
با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی صحت و سقم فرضیات مطرح شده در قالب دو فرضیه شامل صراحت هاي قانونی و پویایی قوانین و مقرارات،اطلاع رسانی مناسب در زمینه مزایاي سرمایه گذاري در انتخاب محدوده جغرافیایی و اقتصادي منطقه آزاد ماکو مورد بررسی قرار گرفت . در نهایت، باتوجه به نتایج آمار استنباطی نتایج تحقیق مبین این نکته است که صراحت و پویایی قوانین و مقررات و معرفی مناسب مزایاي سرمایه گذاري در این منطقه، از عوامل عمده جذب سرمایه گذاري خارجی است که باعث جذب سرمایه گذاري در منطقه ماکو می شود.
-1مقدمه
مناطق آزاد تجاري – صنعتی یا مناطق پردازش صادرات و واردات به عنوان یکی از ابزارهاي گسترش صادرات صنعتی وتسهیل دسترسی کشورها به بازارهاي جهانی مورد توجه اکثر دولت مردان و اقتصاددانان قرار گرفته است .امروزه تجربه بسیاري از کشورها مانند چین، کره جنوبی،تایوان نشان می دهد که می توان با ایجاد مناطق آزاد تجاري امکان جذب سرمایه گذاري خارجی را یافت و به توسعه صادرات کالاهاي صنعتی و در نتیجه درآمدهاي ارزي کشور افزود.
این مناطق با برخورداري از معافیتهاي مالیاتی و گمرکی و دوري از قوانین دست و پاگیر و بازدارنده داخلی، برخورداري از امکانات زیربنایی مناسب و سازمان هاي اجرایی کارآمد و... میتوانند سرمایه گذاري هاي خارجی را به دلیل بهره گیري از مزیت نسبی همچون ارزانی نیروي کار و مواد اولیه و نزدیکی به بازارهاي مصرف جذب کنند .مناطق آزاد تجاري در صورت توفیق می توانند سرمایه هاي خارجی را براي گسترش صنعت صادرات گرا، انتقال تکنولوژي و ایجاد فرصت هاي شغلی مناسب به کار برند و اقتصاد بسته و ناکاراي داخلی را به اقتصاد بین المللی گره بزنند.
لذا ایجاد و توسعه مناطق آزاد تجاري می تواند به عنوان یک خط مشی سریع و راهی میانبر براي تحقق اهدافی چون جذب سرمایه هاي داخلی و خارجی و صنعتی شدن سریع به منظور توسعه صادرات غیر نفتی مورد استفاده قرار گیرد. توسعه اقتصادي نیازمند سرمایه گذاري در بخش ها و فعالیت هاي مختلف اقتصادي است. بدون سرمایه گذاري در طرح هاي زیربنایی و روبنایی نمی توان انتظار گسترش اشتغال، تولید و رفاه اقتصادي را داشت .امروزه بسیاري از کشورهاي جهان، تمایل شدیدي به جذب سرمایه هاي خارجی پیدا کرده اند .تجربه استفاده از مناطق آزاد در کشورهاي درحال توسعه، جزء اصلی چارچوب استراتژي توسعه صادرات با هدف جذب سرمایه گذاري هاي خارجی، توسعه صادرات صنعتی، ایجاد اشتغال، کسب تکنولوژي جدید بوده است، لذا کشورهاي مختلف به طرق مختلف مبادرت به ایجاد مناطق صنعتی –بازرگانی نموده اند
یکی از راه هاي مفید و مناسب بدین منظور ایجاد مناطق آزاد تجاري –صنعتی است .از آنجایی که این برنامه در صدر برنامه هاي کلان کشورمان قرار دارد و همچنین با توجه به این که عامل سرمایه یکی از عوامل اصلی در رشد و توسعه کشورها محسوب می شود و متغیرهاي دیگر اقتصادي از جمله اشتغال، تولید ناخالص ملی، عرضه کالا و خدمات و ...مستقیما از این عامل تاثیر می پذیرند این تحقیق به دنبال مطالعه و بررسی عوامل موثر بر جذب سرمایه گذاري در منطقه آزاد ماکو می باشد بر این اساس در این پژوهش عوامل موثر بر جذب سرمایه گذاري در حوزه هاي مختلف شناسایی شده و راهکارهاي لازم ارائه میشود.
-2بیان مسأله
مناطق آزاد هر کشور یکی از فاکتورهاي اساسی توسعه اقتصادي هر کشور به شمار می رود .از آنجا که وجود سرمایه کافی عامل اصلی توسعه مناطق آزاد می باشد و کمبود سرمایه یکی از علل اصلی عقب ماندگی بسیاري از کشورهاست به همین جهت و به منظور گریز از مشکل کمبود سرمایه، خیلی از کشورها با تسهیل قوانین و مقررات خود و ایجاد امکانات لازم درصدد جذب سرمایه هاي خارجی می باشند .
سرمایه گذاري خارجی یکی از مهم ترین و موثرترین عامل در رشد و توسعه مناطق آزاد است به عبارت دیگر، این عامل از مهم ترین روش هاي تأمین مالی خارجی به روش غیراستقراضی بوده که معمولاً داري ریسک است و تضمین هاي دولتی کشور میزبان را به همراه ندارد .این نوع روش تأمین مالی غیر قرضی، بر خلاف روش هاي قرضی تأمین مالی خارجی که در تراز پرداخت هاي کشور میزبان به عنوان بدهی محسوب می شود، به عنوان منابع سرمایه گذاري به حساب می آید .امروزه بسیاري از کشورهاي در حال توسعه، سرمایه گذاري خارجی را به عنوان منبع مهمی براي به دست آوردن منابع مورد نیاز سرمایه گذاري خود قلمداد نموده و بسیاري از طرح ها و پروژه هاي اقتصادي خود را توسط این نوع روش تأمین مالی خارجی به مرحله اجرا و بهره برداري در می- آورند
منطقه آزاد تجاري صنعتی ماکو با برخورداري از معافیت هاي مالیاتی و گمرکی و در نتیجه دوري از قوانین دست و پاگیر و بازدارنده داخلی،میتواند سرمایه گذاران خارجی را به دلیل بهره گیري از مزیت نسبی همچون ارزانی نیروي کار و مواد اولیه و نزدیکی به بازار هاي مصرف جذب کند.
این منطقه در صورت توفیق میتواند سرمایه هاي خارجی را براي گسترش صنعت صادرات گرا،انتقال تکنولوژي و ایجاد فرصتهاي شغلی به کار برد و اقتصاد بسته و ناکاراي داخلی را به اقتصاد بین المللی گره بزند.لذا ایجاد و توسعه منطقه آزاد تجاري میتواند به عنوان یک خط مشی سریع و راهی میانبر براي تحقق هدف جذب سرمایه گذاري مستقیم خارجی به منظور توسعه صادرات غیر نفتی مورد استفاده قرار گیرد.
آمار و اطلاعات موجود درباره مناطق آزاد تجاري-صنعتی کشور حاکی از این واقعیت است که این مناطق به خصوص منطقه آزاد تجاري-صنعتی ماکو در مقایسه با مناطق پردازش صادرات کشورهاي دیگر در دستیابی به اهداف تعیین شده چندان موفق نبوده اند و به ویژه در جذب سرمایه اعم از داخلی و خارجی ناتوان بوده اند.
بنابراین در این مورد پس از گذشت بیش از سه سال از تاسیس منطقه آزاد ماکو ،لزوم بررسی و شناسایی نقاط قوت و ضعف این منطقه و اولویت بندي آنها در تحقق اهداف اولیه آن به خودي خود اهمیت می یابد و شناسایی عوامل موثر در جذب سرمایه از مهمترین اهداف به شمار می آید،زیرا شناسایی عوامل موثر در جذب و گسترش سرمایه گذاري به عنوان عامل محرکه اصلی تولید و صادرات و اولویت بندي آنها میتواند سیاستگزاران و برنامه ریزان اقتصادي را از نتایج کار خود بهره مند سازد.
-3فرضیه هاي تحقیق
با توجه به مطالب ذکر شده دو فرضیه مطرح می شود:
فرضیه اول:صراحت هاي قانونی و پویایی قوانین و مقررات در ارتباط با جذب سرمایه در منطقه آزاد تجاري ماکو، باعث افزایش جذب سرمایه گذاري خارجی در منطقه آزاد تجاري ماکو می شود.
فرضیه دوم: معرفی مناسب مزایاي سرمایه گذاري خارجی در منطقه آزاد- تجاري ماکو، باعث افزایش جذب سرمایه گذاري خارجی در این منطقه می شود.
-4تحقیقات انجام شده داخلی و خارجی
کریمی کیا و مقدم - - 1391در تحقیقی تحت عنوان بررسی عوامل جذب سرمایه گذاري در منطقه آزاد اروند، با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی صحت و سقم فرضیات مطروحه در قالب 5 فرض شامل امکانات زیربنایی اولیه وخدمات عمومی، سرمایه گذاري سازمانها و دستگاه هاي دولتی،صراحت هاي قانونی، قوانین و مقررات، اطلاع رسانی مناسب در زمینه مزایاي سرمایه گذاري وهمچنین مکان یابی صحیح در انتخاب محدوده جغرافیایی منطقه آزاد اروند مورد بررسی قرار دادند .در نهایت با توجه به نتایج آمار استنباطی نتایج تحقیق ایشان مبین این نکته است که؛ عدم وجود امکانات زیربنایی، عدم سرمایه گذاري مناسب دستگاه هاي دولتی، نارسائی قوانین و مقررات ازموانع عمده جذب سرمایه گذاري در منطقه آزاد اروند به شمار می روند.
شعبانی - 1391 - در پایا ن نامه خود تحت عنوان عوامل موثر برجذب سرمایه گذاري خارجی در مناطق آزاد ایران نشان داد که افزایش در سرمایه گذاري هاي زیر بنایی بخصوص افزایش بخش هاي ارتباطی سبب افزایش در جذب سرمایه گذاري هاي خارجی در مناطق کشور می گردد. همچنین ایجاد امکانات لازم جهت افزایش سرمایه گذاري هاي توسعه انسانی در کشور به دلیل افزایش مهارت هاي افراد، جذب سرمایه گذاري مستقیم خارجی به مناطق را افزایش می دهد .بنابراین مناطق آزاد می توانند با ایجاد امکانات لازم و زیرساخت هاي مناسب، سرمایه گذاري هاي خارجی زیادي را در مناطق جذب نماید.
