بخشی از مقاله
چکیده
نظم و امنیت اجتماعی مقولهاي بسیار گسترده است که تمامی ابعاد زندگی بشر را فرا میگیرد. از جمله مواردي که میتوان با نظم و امنیت اجتماعی پبوند برقرار نمود مفهوم »لهو« میباشد. هدف از پژوهش حاضر بررسی زمینههاي گرایش به لهو و تأثیرات آن در نظم و امنیت اجتماعی است. شیوهي انجام پژوهش توصیفی، تحلیلی میباشد. واژهي » لهو« با مشتقاتش 16 بار در 15 آیهي قرآن تکرار شده است. از منظر قرآن، لهو به معنی مشغول کردن انسان به هر کاري است که وي از آنلذّت میبرد و از کار مفیدش باز میدارد.
لهو در قرآن و روایات به معناي دنیا، فرزند، سخن لهو، مشغول شدن به باطل به کار رفته است. عوامل گرایش به لهو و مصادیق آن به دو دسته ي -1 عوامل درونی -2 عوامل بیرونی تقسیم می شود. از نظر قرآن، مهمترین عوامل درونی گرایش به لهو : فکري، قلبی و خصلتی و عوامل بیرونی مثل: شیطان و شیاطین، همنشینی با افراد ناسالم میباشند. این کتاب مقدس، با ارایه راهکارهاي مهم در شناسایی مصادیق لهو و دوري نمودن از آنها انسان مرز بین تقوا و گناه را متمایز می سازد. به باور این تحقیق گرایش به لهو بر امنیت فردي واجتماعی تاثیر گذاشته،نهایتاً موجب اختلال در نظم و امنیت اجتماعی می گردد.
مقدمه:
قرآن کریم کتابی است که خداوند بر پیامبر اسلام - ص - نازل فرموده است. این کتاب اعجازي است که در قالب لفظ و کلام بود. و در آن اهداف مهم زندگی و رسیدن به سعادت حقیقی را به تمام بشریت ابراز داشته، به گونهاي که دقت در محتواي این کتاب از معارف و عقایدش گرفته تا طرق استدلال منطقی آن و از قوانین اجتماعیاش گرفته تا برنامه هایی که براي تهذیب نفوس و تکامل انسانها ریخته دلیل بر بیهوده و لهو نبودن حقیقت آفرینش انسان است خداوندي که تمام زوایاي زندگی او را در نظر گرفته و قانونی جامع و کامل را ارائه نموده است.
بنابراین بهترین معیار براي هدایت و راهنمایی، قرآن است که در مجموع با پیروي کردن از فرامین قرآن میتوان نظم وامنیت در اجتماع را مشاهده کرد.مسلمانان با الهام از قران کریم و روایات اهل بیت - ع - باید لهو را از غیر لهو شناخته تا خدا و یاد او و آخرت که بازگشت همهي انسانها به سوي اوست مورد غفلت واقع نگردد و وقتی انسان مرز بین تقوا وگناه را متمایز می سازد موجب عدم اختلال در نظم وامنیت اجتماعی میگردد.
جامعه اي که بدون امنیت باشد، از آسایش و آرامش برخوردار نخواهد بود و نشاط و تلاش از آن رخت برمی بندد. در ناامنی اجتماعی اقتصاد فرو می پاشد و حوزه فرهنگی گرفتار سکون می شود و فرهیختگان به جاي تبادل آزاد اندیشه و تضارب آرا و افکار به کتمان و تقیه روي می آورند و انسان هاي بی شخصیت و مسموم و متملق و چاپلوس مدیران جامعه میشوند. نظم و امنیت اجتماعی در قرآن و اسلام جایگاه ویژه اي دارد.
حضرت امیرمؤمنان - ع - یکی از ویژگی هاي جامعه جاهلی را فقدان امنیت اجتماعی شمرده و میفرماید جامعه جاهلیت، جامعهاي بود که اندیشمندان و آگاهان جامعه، دهانشان بسته و نادانان و انسان هاي بی هویت و سالوس، مورد احترام بودند - نهج البلاغه /خطبه . - 2
به باور این تحقیق شناخت مصادیق وعوامل گرایش به لهو در قرآن و بررسی تاثیر آن در نظم وامنیت اجتماعی باعث میگردد که به آسیب هاي وارده به جامعه در این خصوص آشنا گردید. با توجه به مطالب مندرج در این مقالاتی که در این زمینه کار شده میتوان گفت کهاولاً تحقیقاتی کهانحصاراً این موضوع را به صورت مبسوط از دیدگاه قرآن و حدیث بیان نمایند بسیار اندك می باشندثانیاً. اکثر آنها به روشهاي اصولی و علمی تدوین نشدهاند صرفاًو نوشتاري درباره یک یا چندین موضوع در مورد لهو است ثالثاًو هدف از بیان و تدوین آنها شرح قاعده فقهی آن ها میباشد. لذا این تحقیق بر آن است که به بررسی عوامل و زمینه هاي گرایش به لهو در قرآن و حدیث و تاثیر آن در نظم وامنیت اجتماعی بپردازد.
روش پژوهش
شیوهي انجام پژوهش توصیفی، تحلیلی می باشد. با روش فیشبرداري - کتابخانهاي - ، و از راه مطالعه مĤخذ و منابع مختلف صورت گرفته است، در ابتدا منابع و مĤخذ معتبر و دست اول در این زمینه شناسایی گردیده است.
پس از جمعآوري آیاتی که در آنها واژه لهو و نظم وامنیت به کار رفته است و با استفاده از روش تحقیق موضوعی به بررسی و نکتهیابی از آیات پرداخته و در ادامه به بررسی و مطالعه منابع و تفاسیر شیعه و سنی وکتب حدیثی و فیش برداري از آنها، استفاده از نرمافزارهاي کامپیوتري و در نهایت جمع بندي و فصل بندي مطالب انجام و موضوع مورد نظر را از میان داده ها استخراج شدهاست.
معناي لغوي واصطلاحی لهو
»لهو« در لغت به معنی مشغول کردن، سرگرم شدن، بازي کردن، غفلت ورزیدن و بازداشتن می باشد
باید گفت آنچه از معناي لغوي »لهو« بدست میآید عبارت است از: مشغول کردن و سرگرم کردن و سرگرم شدن به هر کاري و هر چیزي است که انسان از آن لذت می برد و از کار مهم و مفیدش باز میدارد کهغالباً غضبزا است و سرانجام پایان میپذیرد.
واژه »لهو« با مشتقاتش 16 بار در 15 آیهي قرآن تکرار شده است.و اما در اصطلاح لهو در بررسی آیات قرآن کریم، در مییابیم که بیشتر آیاتی که واژه »لهو« و مشتقاتش در آن ها به کار رفته، به همان معناي لغوي - که اشاره شد - نظر دارد. آیاتی چون: »انما الحیوة الدنیا الالعب و لهو - « الانعام. - 32/ - زندگی دنیا چیزي جز بازي و سرگرمی نیست - .
با مراجعه به تفاسیر قرآن کریم، به این نتیجه میرسیم که نظر مفسران قرآن، در معناشناسی واژه لهو با نظر لغویون، قرابت و نزدیکی دارد. در ذیل به تعاریف اصطلاحی »لهو« از دیدگاه مفسران میپردازیم:
-1 شیخ طبرسی، ذیل آیه شریفه » الهیکم التکاثر« - التکاثر - 1/ آورده: » لهو« یعنی تمایل پیدا کردن به هر امري که هواي نفس، انسان را به آن می خواند
-2 لهو هر باطلی است که از خیر و از هر چیز مهمی باز دارد
-3 صاحب تفسیر کبیر مینویسد: اگر کاري انسان را مشغول کند و از امور مهم باز بدارد، لهو است
-4 صاحب المیزان، لهو را در اصل مصدر دانسته و در بیان معنی ان مینویسد:
سرگرم شدن به چیزي و بازماندن از امري مهم است -
معناي لغوي و اصطلاحی نظم
نظم در لغت به معناي رشتهء مروارید، آراستن، چیزي را به چیزي پیوستن، بر پا داشتن و ترتیبدادن کار آمده است
انضباط نیز به معناي نظم و انتظام، ترتیب و درستی، عدم هرج و مرج
