مقاله فساد اداری

بخشی از مقاله

چکیده

در این مقاله پس از مقدمه ای بر فساد اداری، تعریف فساد اداری، انواع فساد اداری، سطوح فساد اداری، علل ظهور فساد اداری، دلایل پیدایش فساد اداری، مبارزه با فساد اداری، ویژگی های اتوماسیون کارآمد در مقابله با فساد اداری، مباحث این مقاله را شامل می شود.

.1 مقدمه

فساد اداری پدیده ای پیچیده و دارای علل و آثار چندگانه است که در کشورهای مختلف نمودهای متفاوتی دارد و به نظر می رسد در همه نظام های اداری که میزانی از اختیار نهفته است، وجود دارد

فساد اداری یکی از بیماریهای مزمن و در واقع کهنه ترین جراحت نظام اداری تلقی می شود، چرا که پدیده ای همزاد دولت است. یعنی از هنگامی که فعالیتهای بشر شکل سازمان یافته به خود گرفتند، فساد اداری نیز در نتیجه تعاملات درونی و تعامل با محیط، از متن سازمان ظهور کرد

فساد اداری، پدیده ای است که کم و بیش در کلیه کشورهای جهان وجود دارد. با این حال، نوع، شکل، میزان و گستردگی آن در هر کشور متفاوت است. امروزه فساد اداری و مالی به یک معضل جهانی مبدل شده و دولتها آگاهند که فساد باعث آسیب های بسیاری می شود و هیچ حد و مرزی هم نمی شناسد. این معضل، اقتصاد داخلی را فلج می کند، جریان توسعه را مختل می سازد، سازمان های دموکراتیک را مورد تهدید قرار می دهد، اصل حاکمیت قانون را مخدوش می کند و باعث تسهیل بروز سایر تهدیدات علیه امنیت، از جمله جرائم فراملی و تروریسم می گردد

.2تعریف فساد اداری

سوء استفاده از اختیارات دولتی و عمومی برای کسب منافع خصوصی است.

به عبارتی، فساد اداری به معنای سوء استفاده از مناصب دولتی و فروش اختیار عمومی در راستای انتفاع شخصی - حزب، دوستان، و آشنایان و...است.

.3 انواع فساد اداری

الف- فساد اداری سیاه: عبارت از کار و فعالیتی است که از دیدگاه توده ها - عوام - و نخبگان سیاسی منفور است، عامل و عوامل این نوع فساد باید تنبیه شوند.

به عنوان مثال؛ دریافت رشوه از سوی مهندسین ناظر برای نادیده گرفتن معیارهای ایمنی در مسکن و یا دریافت حق و حساب از سوی ناظران مواد غذایی و بهداشتی از رستوران ها و یا اغذیه فروشی ها.

ب- فساد اداری خاکستری: عبارت از کار و یا فعالیت هایی است که از نظر نخبگان منفور است، ولی توده های مردم در مورد آنها بی تفاوت هستند.

به عنوان مثال؛ کوتاهی و اهمال کارمندان در اجرای قوانینی که در بین مردم از محبوبیت چندانی برخوردار نیستند و کسی غیر از نخبگان سیاسی به مفید بودن آنها معتقد نیست.

ج- فساد اداری سفید:عبارت از کار و فعالیتهایی است که ظاهراً مخالف قانون است، اما اکثر اعضای جامعه - نخبگان سیاسی و اکثر مردم عادی - آن را آنقدر مضر و با اهمیت نمی دانند که خواستار تنبیه عامل آن باشند.

به عنوان مثال؛ چشم پوشی از موارد نقض مقرراتی که در اثر تغییرات اجتماعی و فرهنگی، ضرورت خود را از دست داده اند

.4سطوح فساد اداری

الف- فساد تصادفی - اتفاقی - و فساد نظام مند - حاد - : درجه شیوع فساد در میان جوامع مختلف متفاوت است و
از درجه کم و استثنایی تا درجه بسیار رایج و قاعده مند تغییر می کند. اگر فساد کم باشد به آسانی قابل کشف و مجازات و نابودی است. اما وقتی فساد در جامعه بسیار رایج شود و به شکل قاعده مند درآید، احتمال کشف فساد و مجازات مجرمان، کاهش و انگیزه های دست یازیدن به فساد افزایش می یابد، زیرا برخلاف حالت اتفاقی، طرفین تمایلی به گزارش کردن خلاف به مراجع ذیصلاح ندارند.

هر جا فساد قاعده مند شده باشد، نهادها، قوانین و ضوابط رفتاری با الگلوهای ناصواب دیوان سالاران و کارگزاران دولتی مفسد تطابق می یابند. در این حالت، رشوه نیز می تواند باعث کندشدن رسیدگی به پرونده ها شود. یکی از متفکران به نام »هربرت ورلین«، فساد اتفاقی را به انجام خطا در بازی فوتبال تشبیه کرده است که داور با نشان دادن کارتی، بازیکن را جریمه می کند، در حالی که فساد نظامند - حاد - مانند تشویق خشونت در بازی فوتبال است، به طوری که بازی تغییر ماهیت می دهد و به عامل درگیری تبدیل می شود. این شکل از فساد، توسعه اقتصادی بسیاری از کشوری از کشورهای در حال توسعه را تهدید می کند.

ب- فساد سازمان یافته یا فساد فردی: در نظام اداری که فساد سازمان یافته وجود دارد، سرمایه گذاران می دانند به چه کسانی رشوه دهند و چه چیزی در قبال رشوه به دست آورند و اطمینان دارند که مجوزهای لازم را برای بنگاه های خود اخذ می کنند. فساد سازمان یافته، هنگامی اتفاق می افتد که وجه - رشوه - مورد نیاز و دریافت کننده آن، معین است و پرداخت وجه، موجب تضمین اجرای سفارش مورد نظر رشوه دهنده می شود.

برخی چنین استدلال می کنند که فساد سازمان یافته ضرر کمتری دارد، چون در چنین نظامی، یک دیوان سالار فاسد، سهم کاملاً معینی از سود بنگاه را طلب می کند و نفع او در موفقیت بنگاه است. در فساد فردی، سرمایه گذاران باید به چندین مقام رسمی رشوه بدهند و ضمانتی هم نیست که با تقاضای رشوه بدهند و ضمانتی هم نیست که با تقاضای رشوه بیشتری روبه رو نشوند و مجوزهای لازم نیز تهیه شود.