مقاله کارآفرینی دیجیتالی و انکوباتورها

بخشی از مقاله

چکیده:

جهان در سالهای اخیر شاهد انقلاب اطلاعات و ارتباطات بوده و تحولات اجتماعی عظیمی در آن به وجود آمده است. در عصر اطلاعات و ارتباطات سطح بینش و آگاهی مردم افزایش یافته و کلیه فعالیتهای جمعیت رو به انفجار دنیا با مزیتهای این عصر، در قالب شبکه های ارتباطی به تعادل رسیده و کنترل شده است. فناوری اطلاعات و ارتباطات بر کلیه فعالیتهای اجتماعی از جمله کارآفرینی اثر گذاشته و در بسیاری از آنها تحولات اساسی بوجود آورده است.

امروزه کارآفرینی به شدت به بسترهای فناوری اطلاعات وابسته است و از آن بهره زیادی میگیرد. از سوی دیگر توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات خود مرهون کارآفرینی است. همچنین کارآفرینی در فناوری اطلاعات پهنه وسیعی برای فعالیت دارد. اکثر شرکتهای فعّال در حوزه تکنولوژی مخصوصاً شرکتهای مبتنی بر خلاقیت و نوآوری که فناوریهای جدید را خلق کنندمی و اصطلاحاً درحوزه فناوری فعّالند، شرکتهایی کارآفرین هستند.

شناخت بهتر و عمیقتر ماهیت کارآفرینی و ابعاد دگرگونیهای تکنولوژیهای اطلاعات و ارتباطات و نقش و کارکرد و تأثیر و استفاده از آنها برای پیشبرد برنامههای توسعه آموزشی و تدارک و زمینهسازی برای مشارکت فعال نهاد آموزش در جریان جامعه ارتباطی و اطلاعاتی و داشتن جامعهای برتر هدف این مقاله است.

پیدا کردن شغل در دهکده جهانی هزاره سوم، کار آسانی است؛ البته اگر قبول کنید که کاریابی در این دوران، نیازمند استفاده از قابلیت های ارتباطی و اطلاع رسانی همین عصر است. اگر بخواهید روش های سنتی کاریابی و پیدا کردن یک شغل مناسب را دنبال کنید، شاید چند هفته سرگردان باشید و تنها صفحه نیازمندی های چند نشریه یا مراجعه به شماری بنگاه کاریابی شهری، شما را ارضا کند. به هر حال، هر کس روش خاصی را پی می گیرد؛ اما این که بهترین روش ها کدام است، مسئله ای است که در این مطلب به آن خواهیم پرداخت.

مقدمه

کسب وکار دردنیای مجازی ، قواعدوشاخص های رفتاری، اقتصادی ومدیریتی متنوع وپیچیده ای دارد وبرهمین اساس، آگاهی ازپتانسیل بالقوه درزیرساخت های مربوط به رهیافت های نوین کسب وکاردردنیای امروزی ، ازدقت وارزش خاصی تبعیت می کند .

گذار از جامعه کشاورزی هزاران سال پیش به جامعه های توده دار عصرصنعت و سپس ، ورود به دنیای دیجیتالی جوامع اطلاعاتی در هزارهسوم میلادی، رویکرهای مختلفی رادرعرصه های کسب و کار وشالوده های اقتصادی، مدیریتی وحتی کارآفرینی خلق کرده است.

رشد دانش وتوانمندی بشردرحوزه های گوناگون، علاوه برتوسعه لایحه های درون سطحی و برون سطحی بسترهای ارتباطی ، اطلاعاتی و اجتماعی جوامع ، آرایش خارق العاده ای در ساختارسازمان اقتصادی ومدیریتی جهان عصرجنگ سرد، به وجودآورد. جهان اواسط سده بیستم،که به اردوگاه های متعددی ازاندیشه ها و ایدئولوژی های مارکسیستی، سرمایه داری و کمونیستی تبدیل شده بود، راه حل بسط ارتباطات ملل وتجدید دوباره سازمان ارتباطی اطلاعاتی کشورهای مختلف را که در وضعیتی نامطلوب قرارداشت، طراحی وارائه پکیج پست مدرنیستی ارتباطات و تبادل اطلاعات دانست.

هدف عمده رفتارهای ارتباطی و اطلاعاتی متعدد و متنوعی که علی الخصوص در قرن بیستم، موتور تکاپوی آنهابرای کسب یک بازار هدف جهانی و مؤثر، شتاب بیشتری به خود گرفت، آفرینش دهکده ای بود که دانشمند کانادایی، هربرت مارشال مک لوهان، آن را دهکده جهانی نامید. نیل به آرمان دهکده جهانی، در موج سومی که آلوین تافلرو اقتصاددانان شهیری چون لسترتارو برآن تأکید کرده اند، بسیار زودترازآن چیزی که جامعه بنیانگذاران دهکده جهانی تصورمیکردند، به وقوع پیوست.

بسترکنونی دهکده جهانی هزاره سوم، همین شاهراه جهانی اطلاع رسانی یا اینترنت است که ازآن بعنوان رسانه دیجیتال، یاد می کنند. اینترنت، که خود مولود پروژه میلیتاریستی ایدئولوژی های مبتنی بردوران جنگ سرد بود، درخلق دنیایی که امروزازآن به دنیای سایبرنتیک اطلاق می کنیم، پیش قراول بوده است. دنیای جهانی وب، اکنون بابیش از 1 میلیاردکاربر، اینترنت که یک پنجم آنراآمریکائیان وچهارپنجم آن را اکثرا کشورهای اروپایی وآسیایی تشکیل می دهند، هزاران میلیارد صفحه وب اطلاعاتی راکه حاوی متن، صدا و تصویراست، برای ساکنان هفت میلیاردی کره زمین به ارمغان آورده است.

تا نیمه اول سال 2008 میلادی، قریب به 100 میلیون دامنه اینترنتی با پسوندهای مختلف توسط کاربران دراقصی نقاط جهان ثبت و نیمی از آنها دارای صفحات وب در اینترنت هستند . ابزارها و سرویس های متنوع اینترنت درحوزه های آموزشی، تجارت، اطلاع رسانی، فرهنگ و هنرو سهیم کردن اطلاعات دربین صدها میلیون کاربرجامعه اطلاعاتی وب، توسط پروتکل های ارتباطی مختلف ، شعار: " جهان همیشه دردسترس " را تداعی کرده است.

بنابراین در فضای امروزی جهان ، تصور جهانی بودن شاهراه جهانی اطلاع رسانی و یاعدم برنامه ریزی برای استفاده سریع ، صحیح و گسترده از قابلیت های توان افزای این پدیده ، عبث خواهد بود . اینترنت را بزرگانی درعرصه های مختلف کسب وکار ، هدایت و توسعه داده اند ، که تحلیل اجمالی رفتارهای عملیاتی آنان، ما رابه افق های اثربخش حرکت موفق، در دنیای مجازی، رهنمون خواهد کرد .

به هرحال، کسب وکار دیجیتالی،که امروزه ازآن بعنوان شیوه ای جدید درتجارت جهانی اطلاق میشود، فقط یک روش انجام کارنیست، بلکه هنری است جامع که مانند علم مدیریت و رهبری سازمانی، متشکل از علم و هنر، به صورت توأمان است. هیچ کسب وکاردیجیتالی موفقی در دنیای کسب وکار سایبرنتیکی، بدون توجه به 2 شاخص راهبردی، مؤثرو فراگیر نشده است.

کسب و کار دیجیتالی ، اقتصاد دیجیتالی و مدیریت دیجیتالی و اندیشه های دیجیتالی را نیاز دارد و این سه متغیر بدون دانش،تعلم و استفاده ازروح خلاق، به ثمرنمی رسد. البته نباید فراموش کرد که تبیین یک سازمان دیجیتالی فراگیر، برای موفقیت دررهبری سازمانهای مؤثر در کسب و کار الکترونیکی، به اندازه خود کسب وکار، راهبردی تلقی می شود.

کارآفرین دیجیتالی

کارآفرین دیجیتال، فردی است که از اینترنت و به طورکل I CT بعنوان به عنوان یک ابزارجهت خلق فرصت های بازرگانی وتجاری و تجاری بهره می گیرد تا کسب و کاری با استفاده ازتوانمندی های فناوری اطلاعاتی و ارتباطی روز،تدارک ببیند.این تعریفی است که دایره المعارف اینترنتی و یکی پدیا،به نقل از پایگاه اطلاع رسانی موسسه کارآفرینی دیجیتالی رچستر برای کارآفرین دیجیتالی ارائه می کند.

فرایندی که این فرد برای ایجاد شغل برای خود و دیگران به کار می بندد، در نهایت به اشتغال زایی مولدی تبدیل می شود که می توان به آن کارآفرینی دیجیتالی اطلاق کرد.کارآفرینی دیجیتالی یا کارآفرینی الکترونیکی یا کارآفرینی مبتنی بر ابزارهای I CT همه وهمه به یک مفهوم دلالت می کند وآن هم،نقش فناوری اطلاعات در ایجاد اشتغال زایی در عصر امروز است.

کارآفرینی دیجیتالی به صورت مطلق وجود خارجی ندارد. یعنی هیچ کسب وکاری در دنیای دیجیتال،نمی توانداز صفر تا صد آن،بر مبنای فناوری اطلاعات وارتباطات باشد. چرا که بخشی از بدنه تشکیل دهنده کارآفرینی دیجیتالی،در محیط غیر دیجیتالی شکل می گیرد. مثلاٌ ایجاد یک محیط کاری جذاب ومبتنی بر نیازهای روحی و روانی کارمندان، امری نیست که بتوان آن را به عنوان بخشی از وجود اشتغال آفرینی، در محیط کار با روش های دیجیتالی پی ریزی نمود.

در اینجا یک کارآفرین نیازمند استفاده از تجربیات و آموزه های یک روانشناس یا متخصص مسائل اجتماعی است. چرا که کارآفرینی دیجیتالی، از لحاظ کلیات امر اشتغال زایی، با کار آفرینی غیر دیجیتالی تفاوتی ندارد. در هر دو حالت،کاری تعریف می شود و فرایندی تبیین می شود و در نهایت بر اساس ضوابط و مقررات در یک محیط مشخص،توسط منابع انسانی،کار مربوطه تقسیم وانجام می شود. در اینجا، کار، منابع انسانی، ضوابط و مقررات ومحیط کار، همگی در محیطی غیر دیجیتالی حاکم هستند و نیازمند متخصص و کارشناس مربوطه برای هماهنگ کردن اوضاع است.

یک متخصص نرم افزار یا یک استاد فناوری اطلاعات و حتی یک کار آفرین دیجیتالی موفق، نمی تواند پارامترهای غیر دیجیتالی مؤثر بر کار آفرینی دیجیتالی را تحلیل، تبیین و اجرا کند. پس، کارآفرین دیجیتالی، مرزی بین کارآفرینی در محیط سنتی و کارآفرینی در محیط دیجیتال است. کارآفرینی دیجیتالی، یک تجدد گرایی در فرایند کارآفرینی در دهکده جهانی است واصلاٌ به این معنا نیست که مؤلفه ها و شاخص های مؤثر در کارآفرینی سنتی، در این شیوه جدید کارآفرینی بدون کاربرد است.

وقتی کاری در محیطی غیر دیجیتالی شکل می گیرد، منابع انسانی با محیطی مفرح، سخت و خشن، با جذابیت ها و تلخی های مختلف و مسائلی از این دست روبرو هستند. مثل کارگری که قرار است پشت دستگاه تراشکاری ساعت ها با کولیس و دستگاه تراش و قطعه و نقشه سر و کار داشته باشد. این کارگر برای آنکه خستگی کار روزانه، او را کلافه نکند، گاهی، دستگاه تراش خود را خاموش می کند و با آب صابون، دستگاه را می شویدو گهگاهی، نرمشی چند دقیقه ای، کنار دستگاه انجام می دهد تا عضلاتش، آرام شود. صدای دیگر کارگران، بحث با آنها و خیلی مسائل تلخ و شیرین که در محیط کار این کارگر ایجاد می شود، در روحیه وی تأثیر مثبت ومنفی زیادی دارد.

اما همین وضعیت را باکارمندی که قرار است، بر اساس کاری روزانه خود، مرتبا، وقت خود را پشت میز کامپیوتر،با فایل های الکترونیکی مختلف ومتنوع سپری کند، مقایسه کنید. اگر چه کار خیلی طاقت فرسایی نیست و محیط خیلی بهداشتی و آرام و راحت است، اما این وضعیت، نمی تواندراضی کننده باشد. چرا که افراد براساس روحیات مختلف، تا حدی حاضرند درمختصات فضای دیجیتالی کارو زندگی کنند.

بنابراین باید برای فردی که در چنین محیطی کار می کند، برنامه ویژه ای داشت. تدوین این برنامه به عهده کارآفرین دیجیتال است. پس به وضوح درمی یابیم که یکی ازوظایف کارآفرین دیجیتال، طراحی فضای کاری برای کارکنانش است. این فضا، کاملا در محیط غیر دیجیتالی در حال شکل گیری است. شرکتی مثل گوگل، برای رهایی ازمشکلات روحی و روانی که کارکنانش احتمالادرکارسخت وفکری و خشک گوگل، باآن مواجه می شوند، برنامه های متنوعی تدارک دیده است. به اکثرکارمندان اجازه داده شده است که اطاق کارخود را مثل اطاق خواب یا نشیمن خانه خود، طراحی وآماده کنند. مهد کودکهایی برای کارمندان فراهم شده است تا بچه ها، همواره کنار والدین خود باشندو از برنامه های مهد کودک گوگل که معمولا با اهداف مترقی خواهانه هم، آماده شده است، استفاده کنند.

آنقدرمحیط کاری در گوگل، دوست داشتنی هست که بیل گیتس می گوید در مایکروسافت، برخلاف گوگل، کارمندان درپر قو نیستندو پارکینگ اختصاصی برای کارکنان مهیا نیست! در یک کلام، کارآفرین دیجیتال،باید یک استاد به تمام معنا در غیر دیجیتالی کردن فضایی باشد که می تواند، کارآفرینی دیجیتالی وی را به خطر بیاندازد. استخدام یک پزشک ایرانی به نام خانم دکتر ترانه رضوی برای رفع چالش های بهداشتی و روانی در محیط کارآفرینی دیجیتالی گوگل، نشان می دهد که کارآفرینان دیجیتال، بدون استفاده از کارشناسان مسائل غیردیجیتالی، به هیچ وجه در کارخود، موفق نخواهند.

به همان اندازه که شما به مهندس نرم افزار و سخت افزار نیاز دارید، به همان اندازه به بازاریاب متخصص، مشاور تبلیغاتی نخبه و یک مدیر طراح ساختارسازمانی، نیازمندید. خیلی ها معتقدند که بیل گیتس، در عین حال که یک نرم افزار نویس نخبه در مایکروسافت به شمار می آید، در حوزه بازاریابی و تبلیغات و آنالیز مسائل سازمان ، یک تئوریسین فعال است. این مسئله را در بیوگرافی کارآفرینان دیگری مانند مایکل دل، جفری بزوس و حتی جری یانگ در یاهو نیز می توان مشاهده کرد. پس در کارآفرینی دیجیتالی، کارآفرین دیجیتال باید حداقل در ده مورد زیر آگاهی کلی داشته باشد:

-1 به مسائل خلاقیت و نوآوری و شرایط ایجادآن در سازمان تحت امر خود آگاهی داشته باشد.

-2 یک مشاورتحلیل گر، برای بازاری که قصد فعالیت دارد در اختیار داشته باشد.

-3 حداقل چند کتاب در مورد سیستم های تبلیغاتی، بازاریابی و مدیریت بازار، مطالعه کرده باشد.

-4 به خوبی به قوانین و مقررات حوزه کاری خود درکشوری که قصد فعالیت دارد، آشنا باشد.

-5 شیوه های استفاده از سرمایه گذاری اشخاص حقیقی و حقوقی و پیامدهای قانونی آنرا بداند.

-6 قبل از آنکه به خوبی در حوزه ای از کارآفرینی دیجیتالی، صاحب نظر نشده است، از انجام هر اقدام پرهیز کند.

-7 درباره سیستم های کار جمعی، مشورتی، منابع انسانی و مدیریتی، صاحب اطلاع باشد.

-8 رفتار کاری رقبای مشابه و غیر مشابه در حوزه کارآفرینی دیجیتالی را بشناسد.