بخشی از مقاله
چکیده
اندوکاردیت وجتاتیو یک بیماري باکتریایی، متعاقب سپتی سمی و یکی از دلایل اصلی اختلالات قلبی گاوهاي بالغ است. یک راس گوساله نر شیرخوار از پنج روزگی تولد دچار اسهال و در ده روزگی عفونت بند نافش تشخیص داده می شود. سالمونلا در کشت مدفوع این روز تشخیص داده شد. پس از درمانهاي آنتی بیوتیکی و بهبودي، از روز 30 تولد نشانه هاي بیماري با کم خوراکی، صداهاي سوفل قلبی و نهایتا پیشرفت بیماري، علیرغم آنتی بیوتیک درمانی وسیع خودنمایی می کند .
کالبدگشایی آندوکاردیت وجتاتیو پیشرفته در هر دو دریچه هاي دهلیزي-بطنی و نیز سطح داخلی آندوکارد بطنی، ندولهاي چرکی کبد و کلیه را مشخص می کند. در کشت نمونه ها استرپتوکوکوس بویس جدا شد. هیستوپاتولوژي حضور فراوان سلول هاي التهابی به همراه تخریب بافتی و تجمع فیبرین را در دریچه ها، پریکارد و میوکارد نشان می داد. هپاتیت به صورت تخریب لبولهاي کبدي و نکروز هپاتوسیت ها و ارتشاح سلولهاي التهابی پري پورتال و اطراف سیاهرگ مرکزي و گلومرولونفریت چرکی در کلیه مشاهده شد.
با توجه به زمان شروع نشانه هاي اسهال به نظر می رسد بروز چنین آندوکاردیت پیشرفته اي در سن پایین به دلیل اسهال و نیز درناژ جرم از بند ناف بوده است. عدم مدیریت بهداشتی صحیح و به خصوص آغوز می تواند مهمترین دلیل بروز چنین موردي شده باشد. لذا توجه اکید دامدار به این دو مقوله می تواند در پیشگیري از بسیاري مشکلات بدو تولد و مرگ و میر گوساله موثر باشد.
مقدمه
اندوکاردیت وجتاتیو یک بیماري نادر - 4 - باکتریایی، متعاقب سپتی سمی و یکی از دلایل اصلی اختلالات قلبی گاوهاي بالغ است 1 - و . - 9 اگرچه شیوع آندوکاردیت در گاوها تا بیش از %1 نیز می رسد ولی غالبا این ضایعه تا زمان کشتار تشخیص داده نمی شود . - 8 - با توجه به مزمن بودن روند بیماري به تبع، بروز آن در سنین پایین تر بسیار کمتر خواهد بود. گزارشی از بروز این بیمار ي در گوساله شیر خوار یک ماهه متعاقب عفونت بند ناف با E.coli وجود دارد . - 6 - گزارش اخیر مربوط به گوساله 42 روزه اي است که در بالین این ضایعه تشخیص داده و مراحل بعدي تشخیص اعمال شد.
شرح بیمار و مواد و روش ها
نشانه هاي بالینی: یک راس گوساله نر 42 روزه هلشتاین از یک گاوداري صنعتی با وزن تولد 45 کیلوگرم و راحت زا، از روز 5 تولد دچار تب 39/9 درجه سانتی گراد، اسهال و در ده روزگی عفونت بند نافش تشخیص داده می شود . در این زمان سواپ رکتومی جهت کشت باکتریاي اخذ شد. درمانهاي آنتی بیوتیکی شامل پودر خوراکی اسکورز استاپ و تزریق عضلانی پنی سیلین-استرپتومایسین به مدت 7 روز، ظاهرا به بهبودي گوساله می انجامد.
از 30 روزگی تولد نشانه هاي بیماري با کم خوراکی، ضعف و لاغري پیشرونده، صداهاي سوفل قلبی، تاکیکاردي و نهایتا ضعف پیشرونده و زمین گیري دام، علیرغم 7 روز آنتی بیوتیک درمانی وسیع شامل سفتریاکسون IM - ، b.i.d.، - 10 mg/kg و پانتریسول IM - ، s.i.d.، - 15 mg/kg خودنمایی می کند.
کالبدگشایی دام در روز 42 تولد انجام شد.
نشانه هاي کلبدگشایی: حفره صدري - هیدروتوراکس نسبتا قابل توجه یکی از نشانه هاي مشاهده شده بود. بعلاوه قسمت اعظم ریه تا حدي آمفیزماتوز و فقط لب آپیکال آن دچار آتلکتازي و پریکاردیت چرکی مشخص تمام سطح قلب را فراگرفته و باعث چسبندگی شدید پریکارد به سطح قلب شده بود. قلب اندازه اي بزرگتر از حد معمول و حدود 17 *20 سانتیمتر داشت. در سطح داخلی بطن ها، دریچه هاي دهلیزي-بطنی و دهلیز راست کانون هاي وجتاسیون مشاهده شد.
در سطح دریچه میترال علاوه بر وجتاسیون و نیز دریچه سه لتی، کیست هاي هماتیک مشاهده شد. حفره بطنی - پرخونی روده ها از سطح سروزي قابل مشاهده بود که پس از برش روده، به صورت پرخونی مخاط نیز تایید شد. سطح مخاطی شیردان نیز وضعیتی مشابه را نشان می داد و عقده هاي لنفاوي مزانتریک نیز ادماتوز و در برش، سطح مقطعی پرخون داشت. کبد بزرگ و در نواحی متعددي رنگ پریده به همراه کانون هاي ریز چرکی را نشان می داد. سطح داخلی کیسه صفرا پرخون بود.
کلیه ها نیز متورم در نواحی متعددي رنگ پریده به همراه کانون هاي ریز چرکی و در برش عرضی، رنگ پریدگی به قسمت مدولا نیز کشیده شده بود. مثانه پر و سطح داخلی آن اندکی قرمز رنگ بود. یک یافته دیگر حضور آبسه هاي چرکی در عقده هاي لنفی تحت فکی و غدد بزاقی این ناحیه بود. از تمامی قسمت هاي نامبرده که داراي ضایعه بود جهت مطالعات هیستوپاتولوژي نمونه هاي فرمالینه - %10 - و علاوه بر این موارد از مایعات پریکارد، هیدروتوراکس و قسمت وجتاتیو دریچه اي جهت مطالعات باکتریولوژي نمونه هاي حتی الامکان استریل اخذ شد.
آزمایشات گله: با توجه به زمان شروع اسهال و بررسی زمان و مقدار خوراندن آغوز، خون وداجی 12 راس گوساله 2-7 روزه سالم این گله نیز توسط لوله هاي ونوجکت بدون ماده ضد انعقاد اخذ و پس از سانتریفوژ 2000 - دور، 15 دقیقه - و جدا سازي سرم جهت اندازه گیري توتال پروتئین سرمی توسط کیت پارس آزمون مورد استفاده قرار گرفت.
نتایج
یافته هاي هیستوپاتولوژیک: رنگ آمیزي مقاطع بافت هاي مختلف با هماتوکسیلن ائوزین یافته هاي زیر را مشخص نمود. قلب: پریکاردیت به صورت حضور سلول هاي التهابی فراوان و کانونهاي چرکی کپسوله در پریکارد و نفوذ این سلولها در بینابین دسته هاي سلول هاي عضلانی قلب که نشانگر میوکاردیت شدید بود مشاهده شد. در قسمت آندوکارد قلب و دریچه هاي درگیر نیز وجتاسیون به شکل حضور سلول هاي التهابی به همراه فیبرین و بافت همبندي نرم دیده شد.
کبد و کلیه: هپاتیت به صورت تخریب لبولهاي کبدي و نکروز هپاتوسیت ها و ارتشاح سلولهاي التهابی پري پورتال و اطراف سیاهرگ مرکزي، همچنین درجاتی از کبد چرب و گلومرولونفریت مزمن به صورت نکروز پیشرفته و وسیع در توبول ها و گلومرول ها و حضور سلول هاي التهابی در بافت انترستیشیال کلیوي مشاهده شد. روده و شیردان نیز علاوه بر حضور شدید سلول هاي التهابی در مخاط و زي مخاط و کانون هاي پرخونی، کوتاه شدن ردیف سلول هاي مخاطی را نشان می داد.
یافته هاي باکتریولوژیک: جداسازي سالمونلا: سواپ اخذ شده از رکتوم در ده روزگی، پس از انتقال نمونه به آزمایشگاه به طور مستقیم بر روي آگار مک کانگی به مدت 24 ساعت در دماي 37 درجه سانتیگراد کشت داده شد. سپس کلونی هاي مشکوك به جنس سالمونلا با استفاده از آزمونهاي میکروبی معمول شامل رنگ آمیزي گرم، محیطهاي کشت TSI، سیترات، MRVP، SIM و لایزین دکربوکسیلاز مورد بررسی قرار گرفت
جداسازي استرپتوکوکوس بوویس: نمونه اخذ شده بافت اندوکارد و سواپ سطح داخلی پریکارد بلافاصله و در شرایط آسپتیک به آزمایشگاه میکروبشناسی منتقل گردید و سپس به روش کشت چهار منطقهاي و به طور مستقیم بر روي آگار خوندار واجد 5 درصد خون گوسفندي به مدت 48 ساعت در دماي 37 درجه سانتیگراد کشت داده شد.
پس از اطمینان از حصول جدایه باکتریایی به طور خالص، هویت باکتري با استفاده از خصوصیات رشد کلونی و روشهاي معمول بیوشیمیایی از جمله رنگ آمیزي گرم، تست آسکولین و آزمونهاي تخمیر قندها - شامل اینولین، لاکتوز، رافینوز، سالیسین و سوربیتول - تعیین گردید. در آنتی بیوگرام مشخص شد این باکتري نسبت به کلرامفنیکل، پنی سیلین و سفیکسیم حساس، نسبت به سولفامتوکسازول+تریمتوپریم و جنتامایسین نیمه حساس و نسبت به تتراسایکلین، سولفامتوکسازول، انروفلوکساسین و تایلوزین مقاوم می باشد
آزمایشات گله: میزان توتال پروتئین سرمی 75 و 41/67 درصد گوساله ها به ترتیب مساوي یا بیش از 5/2 g/dl و 5/5 بوده است
جدول - 1 میزان توتال پروتئین سرمی - g/dl - گوساله هاي سالم 2-7 روزه
بحث
آندو کاردیت باکتریایی اغلب با کانون هاي عفونی در قسمت هاي دیگر بدن همچون ورم پستان، متریت، آرتریت و آبسه هاي کبدي ارتباط دارد . - 7 - بیشترین عوامل باکتریایی علت آندوکاردیت که از جریان خون یا دریچه ها جدا شده است Arcanobacterium pyogenes، Streptococcus sp و باکتري هاي Enterobacteriaceae بوده است 7 - و . - 8 اصلانی و همکاران - 2015 - حتی Erysipelothrix rhusiopathiae را نیز از قلب یک نر پرواري جدا کرده اند
آندوکاردیت وجتاتیو در دامها می تواند به دو طریق ایجاد شود: اول اینکه جرم مستقیما به جدار آندوکارد متصل شود و یا اینکه جرم در دام ترمبوس اولیه شکل گرفته در آندوکارد بیفتد . - 5 - پاتوژنز بیماري بدین گونه است که ضایعات کانونی آندوکارد دریچه اي، توربولانس جریان خون در این محل به همراه حضور باکتري در جریان خون اتصال و کلونیزاسیون جرم در محل ضایعه حاصل می شود. این روند باعث ایجاد التهاب حاد در موضع دریچه ها و افزایش واکنش هاي انعقادي در آن موضع و شکل گیري و رشد ترومبوس می شود. ادامه تکثیر جرم به همراه رشد ترمبوس و فیبرین و سلول هاي التهابی منجر به حالتی گل کلمی می شود که آندوکاردیت وجتاتیو خوانده می شود
در مورد اخیر علاوه بر آندوکاردیت وجتاتیو، کانونهاي عفونی دیگري در کبد و کلیه و عقده لنفی زیر فکی و غده بزاقی ناحیه مشاهده شد. شکل گیري چنین ضایعه پیشرفته اي در گوساله اي با این سن خیلی قابل انتظار نیست هر چند که در سال 2014 لاوان و همکاران چنین ضایعه اي را در گوساله یک ماه گزارش کرده اند
آنچه که از پاتوژنز بیماري برمی آید حضور کانون اولیه عفونت و درناژ آن به قلب و دیگر بافت ها است. در مورد اخیر تورم بند ناف بیشتر از همه در مظان اتهام اولیه است. علاوه بر این چنین گسترش کانون هاي عفونی و بروز اسهال سالمونلایی در هفته اول از ضعف سیستم ایمنی دام حکایت دارد. این ادعا با بررسی وضعیت توتال پروتئین سرمی 12 راس گوساله 2 تا 7 روزه سالم گله بیشتر تایید می شود. لذا به نظر می رسد وضعیت نامناسب بهداشتی و مدیریت ضعیف آغوز در درجه اول باعث بروز اسهال و عفونت بند ناف و سپس درناژ جرم به دیگر ارگانها شده باشد.
