بخشی از مقاله
چکیده
این آزمایش به منظور ارزیابی سه روش همزمان سازی فحلی - سیدر، اسفنج پروژسترونی و تزریق - 3* - 2 در فصل
تولیدمثل بر روی 105 راس گوسفند کرمانی در قالب طرح کاملا تصادفی انجام گرفت. پس از پایان همزمان سازی قوچ های فحل یاب 1 - قوچ به ازای 10 راس میش - یک روز پس از حذف تیمارها ی پروژستاژنی برای تعین پارامتر مدت زمان تا شروع فحلی وارد جایگاه میش ها شدند.
بدنبال آن میش ها با اسپرم تازه رقیق شده تلقیح مصنوعی شدند. تشخیص آبستنی با اندازه گیری پروژسترون سرم خون طی سه نوبت 14 - ، 18 و 22 روز پس از تلقیح مصنوعی - و در میانه آبستنی با روش اولتراسونوگرافی انجام شد. تفاوت معنی داری بین تیمارها از نظر مدت زمان فحلی وجود نداشت - بین 23 تا 35 ساعت برای همه میش ها - . فاصله زمانی بین تشخیص فحلی و انجام تلقیح، برای روش های همزمانی تفاوت معنی داری نشان نداد
غلظت پروژسترون خون 4/80 0/41 - نانوگرم در میلی لیتر - در روز 22 پس از تلقیح مصنوعی، دوقلوزایی، درصد میش های فحل شده پس از تلقیح و طول آبستنی بین روش ها تفاوت معنی داری نشان نداد - . - P>0/05 بین غلظت پروژسترون از نظر نرخ بازگشت به فحلی تفاوت معنی داری دیده شد . - P<0/05 - نسبت بره های متولد شده به میش های زاییده و نیز نسبت به میش های فحل شده در اثر همزمانی، بین تیمارها تفاوت معنی داری دیده نشد. با این وجود به کارگیری 3* - 2 آسانترین و کم هزینه ترین روش بود.
مقدمه
بدون تردید برای ارتقای مدیریت تولیدمثل در گوسفند باید از تمام فن آوری های نوین و امکانات موجود استفاده کرد و با دانستن عوامل موثر در تولیدمثل و با کاربرد روش هایی مناسب باعث افزایش بهره وری اقتصادی در این صنعت شد. برای دستیابی به این هدف باید مدیریت پویا را با آخرین یافته های علمی و پژوهشی همراه نمود. یکی از مشکلات گله داری گوسفند، پایین بودن بهره وری و ظرفیت تولید مثل آنهاست.
درآمد عمده حاصل از گوسفندان، تولید بره سالانه آنها می باشد، بدیهی است تولید یک بره در سال نمی تواند هزینه تغذیه و دیگر هزینه های جانبی را تأمین نماید. در نتیجه رضایت دامداراز فعالیت خود فراهم نمی شود واین درحالی است که پرورش گوسفند تکیه گاه اصلی جامعه روستایی و عشایری کشوراست، از طرفی با ضعیف شدن تدریجی پوشش مراتع و افزایش هزینه ها درتأمین علوفه، به نظر می رسد که سیستم پرورش سنتی کارآیی کافی نداشته باشد و کاهش جمعیت گوسفند و افزایش سهم دامهای بزرگ - گاو - نیز مبین این واقعیت می باشد. همزمان کردن فحلی در گوسفند بیشتر به منظور کوتاه نمودن دوره زایش و همچنین تولید بره های هم سن است
برای همزمان کردن فحلی باید با تجویز هورمون ها فعالیت تخمدان ها را تحت تاثیر قرار داده و میش ها را به فحل شدن وادار نمود که در حال حاضر روش های متعددی در این زمینه استفاده می شود
از روش های رایج همزمان سازی فحلی استفاده از سیدر و یا اسفنج است که به صورت تنها و یا ترکیبی با یک گنادوتروپین استفاده می شود
علی رغم پیشرفت های انجام شده درزمینه افزایش بهره دهی و اصلاح بازده تولید مثل گوسفند، فن آوری های نوین سودمند هنوزدرجامعه سنتی پرورش دام کشور شناخنه شده نیست. امید است آنچه در این مقاله گزارش می شود، اهمیت این روشها را روشن نموده و به استفاده عملی از آنها منجر گردد. از آنجایی که فعالیت دستگاه تولید مثل دامها تحت تأثیر هورمونها می باشد، می توان با استفاده از هورمون های سنتز شده، فرایند تولید مثل را دردام ها کنترل کرده و از ظرفیت تولید مثل آنها حداکثر استفاده را برد
روش هایی مانند انتقال رویان، تلقیح مصنوعی، افزایش تخمک گذاری، همزمان کردن فحلی و غیره با استفاده از روشهای هورمون درمانی انجام شده و نتایج امید بخش آن افق های جدیدی را در بخش پرورش گوسفند برای دامدار فراهم نموده است
برای استفاده از روشهای فوق الذکر همزمان کردن فحلی دردامها ضروری به نظر می رسد. لذا هدف از انجام این آزمایش مقایسه همزمان سازی فحلی گوسفند با استفاده از سیدر - - CIDR، فلوروژستون استات - - FGA و کلوپروستنول - - 3* - 2 درگوسفندان کرمانی می باشد.
مواد و روش ها
این آزمایش در گوسفندداری آموزشکده کشاورزی کرمان در نیمه دوم شهریور ماه سال1389 در اوایل فصل تولید مثلی انجام شد. تعداد 105 رأس میش نژاد کرمانی با 2 تا 3 شکم زایش و میانگین وزن 40 - 45 کیلوگرم از گله به صورت تصادفی انتخاب شدند.
نمره وضعیت بدنی میش ها در هنگام آزمایش - 3 - 3/5 بر اساس سیستم - 1 - 5 بود. میش ها به طور تصادفی به سه گروه تقسیم شدند و روش های همزمانی بر روی آنها اعمال گردید. 33 راس میش به روش سیدر1، 32 راس با استفاده از اسفنج آغشته به پروژسترون - - FGA محتوی 45 میلی گرم فلوروژستون استات و 30 راس دیگر با تزریق 3* - 2 همزمان شدند.
اسفنج ها وسیدرها به مدت 14 روز کار گذاشته شدند و همچنین در گروه سوم دو تزریق کلوپروستنول - estroplan;Parnell - International B.V Australia به فاصله 13 روز انجام شد. برای تشخیص فحلی، قوچ های فعال و بارور از لحاظ جنسی انتخاب و به سینه آنها پیش بند بسته شد و 24 ساعت پس از برداشت اسفنج، سیدر و قطع تزریقات به گله وارد شدند. تلقیح مصنوعی درزمان ثابت یعنی 48 ساعت پس از قطع منابع پروژسترونی انجام شد. طی سه نوبت 14، 18 و 21 روز بعد از تلقیح مصنوعی برای تعیین غلظت پروژسترون خونگیری انجام شد خون های گرفته شده در کنار یخ به آزمایشگاه منتقل شده و بعد از سانتریفوژ مورد بررسی قرار گرفتند. داده ها در قالب طرحاملاًک تصادفی با استفاده از رویه GLM نرم افزار آماری SAS مورد آنالیز آماری قرار گرفتند. مقایسه بین میانگین ها با استفاده از روش چند دامنه ای دانکن محاسبه و بررسی شد.
نتایج و بحث
نتایج استفاده از سه روش همزمان سازی فحلی و اثرات آن روی عملکرد تولید مثلی گوسفند کرمانی به ترتیب در جدول 1و میانگین غلظت پروژسترون بین تیمارها در نمودار 2 ارائه شده است. تفاوت معنی داری از نظر پاسخ به فحلی، مدت زمان تا شروع فحلی، غلظت پروژسترون پس از تلقیح مصنوعی و آبستنی بین روش های همزمانی وجود نداشت
جدول شماره .1 اثرات تیمارهای آزمایشی روی پارامترهای تولید مثلی گوسفند کرمانی
نمودار . 2 میانگین غلظت پروژسترون در بین گروه های آزمایشی
مقایسه میانگین گروه ها نشان داد که تفاوت آماری معنی داری بین این گروه ها از لحاظ زمان شروع فحلی وجود نداشت. مدت زمان شروع فحلی در گروه های تیماری به ترتیب 25/6، 26/2 و 26 ساعت متغییر بود. نتایج بدست آمده با یافته های Rhodes و همکاران - 12 - مطابقت دارد.
هرچند Knights و همکاران - 9 - بیان کردند که میش های درمان شده با سیدر در مقایسه با میش های درمان شده با اسفنج علایم فحلی را زودتر نشان دادند ولی آنها نیز اظهار داشتند که پاسخ به فحلی در گروه درمان شده با اسفنج بیشتر از گروه سیدر بود. اسمیت و همکاران - - 13 نیز بیان کردند که استفاده از سیدر در مقایسه با اسفنج، سبب ظهور زود هنگام فحلی در میش های درمان شده گردید. موتلوملو و همکاران - 11 - گزارش نمودند که بین میش های تیمار شده با سیدر و اسفنج های آغشته به FGA تفاوت معنی داری در پاسخ به فحلی ومدت زمان دوره فحلی القاء شده مشاهده نگردید که نتایج کار ما با آنها مطابقت دارد.
تفاوت معنی داری در نرخ آبستنی میش ها به واسطه روش های درمانی مشاهده نگردید - 69/73، 72/35 و . - 75 تعدادی از محققین، مشابه نتایج تحقیق حاضر تفاوت معنی داری از نظر نرخ آبستنی بین میش های درمان شده مشاهده نکردند 1 - و . - 10 به عبارت دیگر نرخ آبستنی به یک میزان تحت تاثیر روش های متفاوت همزمانی فحلی قرار گرفته است. از آنجایی که داشتن بره های در یک محدوده سنی نزدیک به هم فراهم کننده مدیریت مطلوب تر است، استفاده از روش های درمانی اسفنج آغشته به فلوروژستون استات یا سیدر می تواند در ایجاد همزمان سازی مورد استفاده قرار گیرد. نرخ آبستنی در میش های کرمانی تحت روش های همزمانی فحلی که تنها در یک دوره از سیکل تولید مثلی مورد استفاده قرار گرفت
