بخشی از مقاله
چکیده
سرمایه گذاران بررسی های وسیعی در موقع خرید یا فروش سهام عادی انجام می دهند. به عبارت دیگر آنها باید عوامل زیادی را در هنگام سرمایه گذاری مد نظر قرار دهند , زیرا آنها نقدترین دارایی خود را به سهام تبدیل می نمایند . اگر آنها بدون توجه به یکسری عوامل'اقدام به سرمایه گذاری نمایند، نتایج مطلوبی از سرمایه گذاری بدست نخواهند آورد. این موضوع بیشتر در کشورهایی مطرح است که بازار اوراق بهادار کارایی ندارد .
در کشورهایی که بورس اوراق بهادار کارایی دارند ، احتیاج به بررسی های وسیع در مورد اوراق بهادار نیست زیرا قیمت اوراق بازار سهام نزدیک به ارزش ذاتی آن اوراق است. در بررسی های انجام شده مشخص گردیده که بورس ایران کارا نیست . دراین راستا و در پاسخ به نیاز سرمایه گذاران برای تصمیم گیری درست ، در این مقاله به بررسی معیارهای که سرمایه گذار در موقع انتخاب سهام توجه دارند و چگونگی کاربرد روش ارزش فعلی خالص برای محاسبه ارزش ذاتی مد نظر قرار میگیرد.
مقدمه
همواره وجود یک بازار سرمایه فعال و پر رونق به عنوان یکی از نشانه های توسعه یافتگی کشورها در سطح بین المللی شناخته می شود. در کشور ایران با توجه به شرایط اقتصادی ، سرمایه ها عمدتا به سوی سفته بازی سوق داده می شوند. در این میان ، به وجود آوردن شرایطی که سرمایه گذاران از میان شقوق مختلف سرمایه گذاری ، اوراق بهادار و سهام شرکت های را برگزینند، دارای اهمیت خاص می باشد. در این مقاله روشهای تجزیه وتحلیل انتخاب سهام وچگونگی کاربرد روش ارزش فعلی ارائه می گردد ،
انتخاب سهام
در موقع انتخاب سهام ، مهمترین موضوع برای فرد سرمایه گذار این است که چه مبلغی را برای هر سهم عادی پرداخت نماید. تعیین مبلغ پرداختی برای هر سهم احتیاج به تجزیه و تحلیل های وسیعی دارد. هدف اصلی از تجزیه و نحلیل سرمایه گذاری ، محاسبه ارزش فعلی عایدات آتی هر سهم است. در بورس های کارا ، تعیین ارزش واقعی هر سهم براحتی امکان پذیر است. در بازار کارای سرمایه ، تمام اطلاعات مربوط به اوراق بهادار در قیمت بازار این اوراق منعکس است و هر اطلاعات جدیدی که به بازار می آید ، سریعا قیمت اوراق بهادار را تحت تاثیر قرار می دهد. در این بازار ها ، امکان دستیابی به بازده غیر عادی وجود ندارد و بازده سرمایه گذاری متناسب با ریسک مربوط به آن است.
انتخاب سهام در بازار کارا بسیار آسان است. زیرا قیمت سهام تفاوت بسیار ناچیزی با ارزش ذاتی آن دارد . در این بازار ، با توجه به روحیات سرمایه گذار نسبت به ریسک پذیری ، سهام انتخاب می گردد. سرمایه گذار این اطمینان خاطر را دارد که برای سهام خریداری شده بیشتر از قیمت واقعی آن مبلغی پرداخت ننموده است . بنابراین ضرورتی برای انجام تجزیه و تحلیل های اساسی احساس نمی شود .
در کشور ایران که بازار کارایی سرمایه راندارد سرمایه گذار در چهار بخش عمده تجزیه و تحلیل انجام می دهد: الف - تجزیه و تحلیل اقتصادی در تجزیه و تحلیل اقتصاد ملی عوامل بیشماری از قبیل تولید ناخالص ملی ، نرخ تورم ، نرخ بهره و نرخ پس انداز ، نرخ بیکاری ، کسری یا مازاد بودجه ، نرخ مالیات ، نرخ ارز ، میزان صادرات و واردات ، تراز پرداختها و ... باید مورد بررسی قرار گیرد. سرمایه گذار باید عوامل فوق را شناسایی نموده و بررسی نماید که اگر هر یک از عوامل فوق یا مجموعه آنها تغییر نمایند چه تغییری در بازار سهام و خصوصا در قیمت سهام خاص ایجاد خواهد شد.
ب - تجزیه و تحلیل صنعت فعالیتهای اقتصادی معمولا توسط شرکتهای مختلفی انجام می شود که هر یک در صنعتی مشغول بکار هستند . البته میزان مشارکت هر یک از صنایع در اقتصاد متفاوت است . سرمایه گذار باید رشد صنعت را در حال حاضر تعیین نماید . همچنین رشد صنعت را برای مدت معقولی در آینده پیش بینی کند.رشد صنایع در سه مرحله شامل مرحله پیشرو ، مرحله توسعه و کسادی تعریف می شو ند .
بنابراین سرمایه گذار باید بررسی نماید که صنعت در چه مرحله ای از رشد است . زیرا درک مرحله رشد صنعت ، کمک شایانی به یافتن راه حل مناسبی جهت انتخاب بهترین سرمایه گذاری خواهد نمود. معمولا سرملیه گذار باید در صنایعی سرمایه گذاری نماید که در مرحله توسعه باشد و از سرمایه گذاری در صنایعی که در مرحله پیشرو یا کسادی هستند بپرهیزد. زیرا سرمایه گذاری در صنایعی که در مرحله پیشرو قرار دارند ، از درجه ریسک نجاری بالایی برخوردارند . همچنین سرمایه گذاری در صنایعی که در مرحله کسادی قرار دارند ، دارای ریسک ورشکستگی بالایی هستند.
ج- تجزیه و تحلیل شرکت سرمایه گذار پس از انتخاب صنعت یا صنایع با رشد بالا باید شرکت یا شرکتهایی را در صنعت انتخاب نماید که نسبت به دریافت سود سهام و افزایش قیمت سهام در آینده مطمن باشد . برآورد کمیت و کیفیت سود آینده عامل مهمی در موفقیت یا عدم موفقیت سرمایه گذاری است . بنابراین سرمایه گذار باید تجزیه و تحلیل های وسیعی را در مورد شرکت به شرح زیر انجام دهد:
-1سرمایه گذار باید موقعیت رقابتی شرکت را بررسی نماید . زیرا اولین متغیری که کمیت سود آینده را تحت تاثیر قرار می دهد ، موقعیت رقابتی شرکت است . شرکتی باید برای سرمایه گذاری انتخاب شود که در بین شرکت های رقیب از موقعیت بسیار خوبی بر خوردار باشد . موقعیت رقابتی شرکت با معیارهایی از قبیل میزان فروش ، درآمد سالانه ، رشد فروش ، ثبات در آمد فروش و تنوع محصولات سنجیده می شود.
-2 سرمایه گذار باید کارایی مدیریت شرکت را مورد بررسی قرار دهد.مدیریت نقش فوق العاده در موفقیت یا شکست شرکت دارد. سرمایه گذار باید اطلاعاتی از قبیل سن ، میزان تحصیلات و میزان تجربیات مدیر را کسب نماید. در مرحله بعد سرمایه گذار باید بررسی نماید که آیا مدیریت توانسته است موقعیت رقابتی شرکت را حفظ نموده یا از قبل بهتر نماید؟ آیا در دوران تصدی مدیریت قیمت سهام در بازار افزایش یافته است یا کاهش ؟ آیا در مواقع لزوم ، مدیریت توانسته است منابع مالی مورد نیاز شرکت را به نحو مطلوب تامین نماید؟ آیا مدیریت برای رسیدن به اهداف شرکت ، استراتژی مشخصی در آینده دارد؟
3 -سرمایه گذار باید کارایی عملیاتی شرکت را مورد بررسی قرار دهد. منظور از کارایی عملیاتی این است که شرکت بتواند بازده مناسبی روی منابع - دارائیها - بکار گرفته شده تحصیل نماید. یکی از معیارهایی که می توان با آن کارایی عملیاتی را سنجید ، درصد استفاده از ظرفیت تولیدی شرکت است . که تاثیر عمدهای بر سود هر سهم دارد.
-4سرمایه گذار باید تجزیه و تحلیل دقیقی نسبت به بدهیهای شرکت داشته باشد ، هدف از تجزیه و تحلیل بدهیها ، تعیین توانایی شرکت جهت بازپرداخت آنها در سررسید است . سرمایه گذار باید شرکتهایی را برای سرمایه گذاری انتخاب نماید . که از نظر باز پرداخت بدهی در سررسید توانمند باشند. که یکی از راههای تجزیه و تحلیل نسبت های مالی می باشد.
-5 سرمایه گذار باید تجزیه و تحلیل دقیقی نسبت به سود آوری شرکت و ثبات سود داشته باشد. در شرایط رقابتی ، شرکتها برای افزایش سود نمی توانند قیمت فروش کالا را افزایش دهند، در این شرایط باید هزینه های شرکت کاهش دهند. بنابراین لازم است هزینه های شرکت مورد تجزیه وتحلیل دقیق قرار گیرند.
علاوه بر این بر اساس اطلاعات گذشته شرکت در مورد سود هر سهم و جریان نقدی هر سهم ، می توان سود سهم یا جریان نقدی هر سهم را پیش بینی نمود.
د-تعیین ارزش سهام عادی یکی از مهمترین بررسی هایی که سرمایه گذار باید انجام دهد، تعیین ارزش سهام عادی است.
روشهای متفاوتی برای تعیین ارزش سهام وجود دارد که به شرح زیر است :
ا-تعیین ارزش سهم بر اساس ارزش دفتری
-2 تعیین ارزش سهم با فرض انحلال شرکت
-3 تعیین ارزش سهم بر اساس بهای جایگزینی دارائیها =-4 تعیین ارزش سهم بر مبنای ارزش ذاتی آن
بهترین روش ، روش چهارم می باشد. در این روش ارزش سهم بر اساس ارزش فعلی عایدات آتی محاسبه می شود.منظور از عایدات آتی عبارت از مبالغ دریافتی بابت سود سهم یا فروش سهم است. جهت برآورد دقیق ارزش ذاتی هر سهم ، چهار متغیر باید از قبل مشخص شوند. این متغیر ها عبارتند از
-سودی که در آینده به هر سهم تعلق خواهد گرفت. -نرخ بازده مورد توقع سرمایه گذار
-سود نقدی که در آینده به هر سهم پرداخت خواهد گردید -وجهی که در آینده از بابت فروش سهام دریافت خواهد شد.
با مشخص بودن این چهار متغیر و استفاده از روش ارزش فعلی می توان جریانهای نقدی آتی سهم را محاسبه نمود. سپس ارزش فعلی جریانهای نقدی آتی سهام را با قیمت بازار سهام مقایسه و در صورتیکه قیمت بازار سهام کمتر یا مساوی ارزش فعلی جریانهای نقدی آتی باشد ، سهام مورد نظر خریداری می گردد
. یا به عبارت دیگر این موضوع تفاوت ارزش فعلی جریانهای نقدی آتی سهام و قیمت جاری سهام را ارزش فعلی خالص گفته می شود که اگر مثبت یا صفر شود خرید سهام صورت می گیرد.
نتایج
از ویژگی های بورس اوراق بهادار در ایران نوسانات قیمت تحت تاثیر تحولات اقتصادی ، سیاسی و همچنین عملکرد شرکتها می باشد . بنابراین اشخاص قبل از سرمایه گذاری در این بازار ، آشنایی لازم را در رابطه با تجزیه وتحلیل اقتصادی ، صنعت و شرکت بدست آورند و سپس با توجه به میزان ریسک پذیری ، بازدهی مورد انتظار و با بهره گیری از استراتژی مناسب ارزش سهام شرکت انتخاب شده را با استفاده از ارزش فعلی خالص محاسبه و سپس اقدام به سرمایه گذاری نمایند.
