بخشی از مقاله
چکیده:
از آنجاي که دین اسلام بهترین وکامل ترین دین است، هرچیز که بشر در هر زمان به آن نیاز داشته باشد، و بتوان آن کار را خوب وعاقلانه انجام داد فراهم شده است، از ابتداي اسلام تا کنون ما شاهد بهترین مدیریت ها، از بزرگان دین بودیم، بدون نیاز به روش علمی که جدیاً مطرح می باشد. یکی از وظایفی که امروزه درمدیریت کردن بسیار مؤثر واقع شده نظارت و کنترل اموراست.
در اسلام موضوع نظارت و کنترل در همه سطوح مدیریت بعنوان یک اصل مورد توجه قرار گرفته است که در این مقاله به اهمیت آن از نظر اسلام پرداخته می شود.
مقدمه:
یکی از ارکان زندگی اجتماعی مدیریت است ، زیرا در اجتماع منافع و مقاصد افراد و سرنوشت اشخاص با یکدیگر ارتباط و اشتراك پیدا می کنند و بخاطر هر چه مطلاوبتر این ارتباط ، و پایمال نشدن حقوق، تعیین وظایف ، معرفی حدود و رعایت حقوق ضرورت دارد، تا حق از باطل و راستی از کژي مشخص گردد.و از همین جاست که هماهنگی بین افراد و واحد هاي اجتماعی ، هدایت بسوي هدف ، نظارت بر ضوابط و ارزشیابی کارها، ضرورت مدیریت را روشن می سازد
یکی دیگر از ارکان مدیریت و از وظایف مهم مدیر نظارت و کنترل است. مدیر در حیطه نظارت، باید همهي فعالیتهاي مجموعه را با برنامهها بسنجد؛ چنانچه آنها با اهداف و برنامهها تطابق داشته باشند، آن مجموعه، مجموعه موفقی خواهد بود.
مولاي متقیان حضرت علی علیه السلام میفرماید:
»حاکم باید براي اطلاع از مردم، به ویژه طبقهي محروم جامعه، دستگاه خاص نظارتی داشته باشد تا از مشکلات زندگی آنها آگاهی یابد.«
»اي مالک از معتمدان خویش، کسی که خداترس و فروتن است، براي نظارت بر زندگی محرومان برگزین تا امورشان را به تو گزارش دهند.« در نظارت موارد زیر مورد توجه قرار می گیرد :
الف : نظارت ، عملیات و برنامه را با یکدیگر تطبیق می کند .
ب: نظارت، میزان سلامت و یا بیماري دستگاه وفعالیت هایی را مشخص می سازد.
ج: نظارت ،توان واحدهاي مختلف را در انجام کارها بیان می دارد .
د: نظارت ، مقدار پیشرفت عملیات وفاصله آن را تا هدف روشن می نماید .
ه : نظارت ، لزوم هدایت خواهی و ظرفیت هدایت پذیري را به دست می آورد
تعریف مدیریت:
تعریف مدیریت:فرایند تصمیم گیري و برنامه ریزي ، سازماندهی، رهبري و کنترل منابع انسانی ،مالی،مادي و اطلاعاتی سازمان به منظور تحقق اثربخش و کارآمد هدفهاي آن - گریفین، - 1987 تعریف مدیریت اسلامی: مدیریت هنر وعلم به کارگیري صحیح افراد وامکانات در جهت وصول اهداف سازمانی است، به نحوي که با موازین شرع مغایرت نداشته باشد.
مدیریت اسلامی، عبارت از تأثیر نظریات اسلامی پیرامون مسائل هستی شناسی و انسان شناسی به عنوان اصول موضوعه در علوم انسانی تجلی می کند. و این تأثیر در تعیین اهداف خط مشی ها و روشهاي عملی ظاهر می شود.
ضرورت مدیریت:
ضرورت وجود مدیریت و رهبري در جامعه از بدیهیات اولیه عقلی است زیرا حرکت جامعه بسوي تکامل و پیشرفت هاي مختلف آن بدلیل رهبري و مدیریت همه جانبه و دقیق است.
از دیدگاه اسلام ضرورت مدیریت تا آنجاست که اگر گروهی قصد مسافرت داشته باشند،درحالیکه تعدادشان از سه نفر هم کمتر نباشد باید یکی از آن سه را به عنوان مدیر برگزینند تا روح نظم و انضباط را بر اجتماع کوچک حاکم گردانند، تا کارها در پناه نظارت و هماهنگی مدیر نتیجه مطلوب را به دست آورد.
پیامبر اسلام حضرت محمد - ص - فرمود: "اذا کان ثلاثه فی سفر فلیدمروا احدهم "
"هرگاه در مسافرت تعداد مسافران به سه نفر رسید باید یکی از آنها مدیریت گروه را به عهده گیرد."
یا آیات 7 و 8 سوره زلزله :
» و من یعمل مثقال ذره خیرا یره و من یعمل مثقال ذره شرا یره پس هر کس ، به اندازه ذره اي کار نیک کرد ، پاداش خواهد دید و هرکس ، به اندازه ذره اي مرتکب کار زشت شد ، جزا خواهد دید .«
-2 علی علیه السلام به یکی از والیان چنین می فرماید :
» ارفع الی حسابک واعلم ان حساب االله اعظم من حساب الناس حساب کارهایت را براي من بفرست و بدان هر آینه حساب خدا بالاتر و مهمتر از حساب انسانها است .«
باید توجه داشت جنگهاي فراوانی که بر سر مدیریت جامعه در طول تاریخ بشر به وقوع پیوسته ، نه بخاطر این بوده است که مدیریت و سرپرستی را نفی می کردند بلکه به این جهت می جنگیدند که خود را شایسته تر براي مدیریت و رهبري می دانستند، در واقع جنگ بشر ، بر سر اشغال منصب مدیریت ، جنگ بر سر معیارها بوده است، نه بر سر اصل مدیریت. چون اصل مدیریت ، اصل طبیعی در زندگی اجتماعی است
