بخشی از مقاله
خلاصه
از چالشهای پیش روی برنامه ریزی شهری در ایران مباحث مربوط به پایداری و توسعه پایدار شهری است. عوامل مختلفی وجود دارند که توسعه پایدار شهری را تحت تاثیر خود قرار میدهند که یکی از این عوامل صنعت گردشگری میباشد و تاثیراتی که شهر از ان به خود میبیند. هدف از این پژوهش شناخت و بررسی تاثیرات گردشگری در شهر قزوین در سه بعد اجتماعی،اقتصادی و زیست محیطی به عنوان توانایی در جهت توسعه شهری و زمینه های که باعث تشویق ، ترغیب و ماندگاری گردشگران داخلی و خارجی به این شهر میباشند هستیم و صنعت گردشگری را به عنوان راهی برای رسیدن به توسعه پایدار شهری در نظر میگیریم.
روش مطالعه مبتنی بر روش توصیفی تحلیلی است به منطور گرد اوری اطلاعات از دو روش کتابخانه ای و میدانی استفاده شده است. یافته های به دست امده حاصل از مطالعات میدانی و پرسشنامه نشان میدهد که گردشگری تاثیر مستقیمی بر عملکرد پایداری شهر قزوین از خود بر جای گذاشته و تاثیرات مثبتی در بعد اقتصادی از خود نشان داده ولی در بخشهای زیست محیطی و اجتماعی نتوانسته همسو با معیارهای پایداری باشد. در نهایت به استخراج اثرات مثبت و منفی گردشگری از نظرگاه این سه بعد پرداخته شده و پیشنهاداتی برای بهبود این شرایط ارایه شده است.
.1 مقدمه
امروزه گردشگری به عنوان صنعتی بزرگ، پدیده ای است که از تحرک بالایی در تغیرات اقتصادی و سیاسی و اجتماعی و محیطی برخوردار است. این پدیده عامل تغیر دهنده فضا در مکانها و زمانهای شناخته شده میباشد که باعث به وجود امدن الگوی گردشگری شهری شده است.
گردشگری شهری در کشورهای توسعه یافته پردرامد ترین نوع جهانگردی محسوب میشود و این صنعت در شهرهای توریستی جهان تاثیرات مثبتو منفی انکارناپذیری در زمینه های مختلف اقتصادی اجتماعی و فرهنگی و اکولوژیکی داشته است.گردشگری مجموع پدیده ها و ارتباطات ناشی از کنش متقابل میان گردشگران ،سرمایه ف دولتها و جوامع میزبان فدانشگاه ها و سازمانهای غیر دولتی، در فرایند جذب، حمل و نقل، پذیراییو کنترل گردشگران و دیگر بازدید کنندگان است
نواحی شهری به دلیل انکه جاذبه های تاریخی و فرهنگی بسیار دارند غالبا مقاصد گردشگری مهمی محسوب میشوند.شهرها معمولا جاذبه های متنوع و بزرگی شامل موزه ها ، بنا های یاد بود سالنهای تاتر ، مناطق با معماری تاریخی و ... را دارند که خود گردشگران بسیای را جذب میکند
طبق تعریف کموسیون برانتلندتوسعه پایدار توسعه ای است که نیازهای فعلی ر بدون خدشه دار کردن توانایی نسل اینده براورده ساخته و نیازهای خود را نیز پاسخ دهد
توسعه پایدار نوعی راهبرد توسعه ای است که تمام دارایی ها و منابع طبیعی و انسانی را به خوبی منابع مالی و فیزیکی برای افزایش ثروت در بلند مدت مدیریت میکند. توسعه پایدار مخالف هر سیاست یا عملکردی است که به نوعی منافع نسلهای اینده را به خطر بیندازد
بنا براین باید توسعه گردشگری را زمانی پایدار بنامیم که مخرب نبوده و امکان حفظ منابع اب و خاک ،مابع ژنتیکی،گیاهی و جانوری را برای ایندگان فراهم اورد. در واقع توریسم پایدار توریسمی است که بتواند در یک محیط تا زمانی نامحدود ادامه یابد و از نظر انسانی و فیزیکی به محیط صدمه نزندو تا بدان حد فعال باشد که به توسعه سایر فعالیتها و فرایندهای اجتماعی المه ای وارد نسازد
ایران از نظر منابع طبیعی جز 10 کشور برتر دنیا میباشد که میتواند از اثرات حاصل از گردشگری در کاهش مشکلات بیکاری و درامد اقتصادی بهره مند شود . اما با توجه به امارهای مجود ایران از این فرصت بهره کافی نبرده است.به طوری که تنها در میان کشورهای اسلامی رتبه 10 را دارا میباشد در جذب گردشگر.
.2 ضرورت انجام تحقیق
اهمیت گردشگری شهری امروزه به حدی رسیده است که به عنوان بزرگترین بخش خدمات ید رجاهن در امده و سالانه میلیونها نفر توریست در سراسر جهان با انگیزه های گوناگون در حال سفر و جابجایی میباشند. بسیاری از کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه با درک اهمیت صنعت کردشگری در چرخه حیات شهری ان را در سرلوحه فعالیت های خود قرار داده اند و از منافع ان در بازه های زمانی مختلف بهره میگیرند.
شهر قزوین به عنوان یکی از پایتخت های گذشته ایران دارای اثار باستانی متعددی میباشد و دارای توانمندی مناسبی در زمینه جذب گردشگر میباشد که تقویت این بخش از خدمات شهری میتواند گامی موثر در جهت توسعه پایدار شهر باشد
هدف از این پژوهش شناخت و بررسی جاذبه های گردشگری شهر قزوین به عنوان توانایی در جهت توسعه شهری و زمینه های که باعث تشویق ، ترغیب و ماندگاری گردشگران داخلی و خارجی به این شهر میباشند هستیم و صنعت گردشگری را به عنوان راهی برای رسیدن به توسعه پایدار شهری در نظر میگیریم.
.3 مبانی نظری
توسعه پایدار شهری
امروزه توسعه پایدار در دنیا کاملا شناخته شده میباشد و در سطوح مختلف برنامه ریزی مورد استفاده قرار میگیرد. در سال 1987 کموسیون براتت لند وابسته به سازمان ملل متحد اصطلاح توسعه پایدار را برای اولین بار به کار برد.کنفرانس محیط زیست و توسعه سازمان ملل متحد در ریو دو ژانیرو توسعه پایدار را یکی از اهداف جهانی ذکر نمودند.در مدت کوتاهی تعاریف گوناگونی از توسعه پایدار مطرح شد ومبانی نظری ان تکمیل گردید.[6] نظریه توسعه پایدار شهری دستاورد طرفداران محیط زیست در باره محیط زیست شهری می باشد که به دنبال رویکرد توسعه پایدار محیط برای پشتیبانی از منابع طبیعی ارایه شد. در این نطریه مسایلی چون جلوگیری از الودگی های محیط شهری، ناحیه ای، کاهش ظفیتهای تولید محلی، ناحیه ای و ملی، برطرف ساختن شکاف میان فقیر و غنی، حمایت از بازیافت ها را مطرح میکند
گردشگری پایدار
گردشگری پایدار به معنای گردشگری است که توسعه و بقا یافته در یک حوذه - جامعه و محیط - و در همان روش و مقیاس در یک دوره نامحدود باقی میماند و باعث ایجاد مخاطرات و تنزل و ممانعت از توسعه برای محیطی که در آن رشد کرده نمی شود و فرصت انجام مناسب دیگر فعالیت ها و فرایندها را محدود نمی کند.گردشگری عبارت است از هر انچه به گردشگران و خدمات مرتبط به انان مربوط میشود.بر اساس این تعریف گردشگری به مجموعه فعالیتهای اطلاق میشود که در فرایند جذب و مهمانداری بین گردشگران ، سازمانهای مسافرتی، دولتهای مبدا، دولتهای میزبان و مردم محلی برقرار میشود.
مفهوم گردشگری بی ضرر در اواخر دهه 1970 بواسطه پیامدهای توسعه گردشگری در نواحی کوهستانی مطرح گردید.تا قبل از ان توسعه گردشگری بدون توجه به پیامدهای ان بر محیط در حال گسترش بود.د رگردشگری بی ضرر بیشتر به گزینه های جدید در گردشگری که کمترین تاثیر منفی را بر محیط دارد تاکید میشوددر حالی که پایدار رویکردی کل نگر و یکپارچه را دنبال میکند. گردشگری بی ضرر نگرش تک بعدی دارد و بیشتر به مسایل اکولوژیکی تاکید میکند ولی گردشگری پایدار نیازهای کنونی گردشگران و نسل اینده را هم در نظر میگیردو بین ابعاد اجتماعی، اقتصادی و محیطی ارتباط برقرار میکند.
گردشگری پایدار شهری
افزودن صفت پایدار به گردشگر شهری به علت گستردگی آثار جانبی طرحهای توسعه گردشگری در درون شهرها، همچنین آثار ملی و جهانی آن هاست واین بحث تنها انگاه از منطقی کارآمد برخوردار است که چهار سوی توسعه اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و فرهنگی با هم در سطح های فراملی وملی ودر ارتباط متقابلشان با شهر وشهروندان مورد بحث قرار گیرد. آن چه در توسعه گردشگری پایدار شهری برآن تاکیدمی شود ،علاوه برره آورد های اقتصادی واجتماعی این صنعت برای شهروندان و شهرها،اهمیت به تداوم برنامه های توس عه گردشگری در زمان - توجه به نسل های آینده - وآثارتوسعه در مکان جغرافیایی - اثرهای زیست محیطی - است.
گردشگری شهری
گردشگری شهری عبارت است از مسافرت به شهر با انگیزه های مختلف بر پایه جاذبه های گوناگون ف امکانات و تسهیلات شهری که در شخص ایجاد جذابیت و انگیزه مینماید.
