بخشی از مقاله
چکیده:
صنعت جهانگردی بزرگترین و متنوعترین صنعت در دنیا به حساب می آید. بسیاری از کشورها این صنعت پویا را منبع اصلی درآمد، اشتغالزایی، رشد بخش خصوصی و توسعه زیرساختها میدانند. صنعت گردشگری امروزه به قدری در توسعه اقتصادی و اجتماعی کشورها اهمیت دارد که اقتصاددانان آن را صادرات نامرئی نیز مینامند.امروزه توسعه گردشگری در بسیاری از کشورهای در حال توسعه به عنوان یک عامل مؤثر برای توسعه اقتصادی و اجتماعی روستاها محسوب می شود؛ که موجب بهبود شرایط اقتصادی و اجتماعی روستاها خواهد شد.
شناخت و بررسی اثرات گردشگری و مدیریت آن در مناطق روستایی، نقش مؤثری در توسعه پایدار گردشگری و نیز پایداری اجتماعات محلی خواهد داشت. بنابراین در حال حاضر که توسعه گردشگری روستایی تا حدودی در دستور کار برنامه های توسعه کشور قرار گرفته، تقویت مبانی و آشنایی با تجربیات جهانی ضروری است و در روند توسعه تأثیرگذار خواهد بود. در این مقاله کوشش شده تا با روش اسنادی و کتابخانه ای به نقش گردشگری در توسعه روستایی پرداخته شود.
مقدمه:
تقاضا و تمایل برای گردشگری با انگیزه های مختلف جهت تفریح، زیارت، تجارت در تمامی نقاط جهان در حال افزایش است. به طوری که صنعت توریسم به یکی از فعالیت های اقتصادی با رشد بسیار شدید مبدل شده در بردارنده فعالیت های اقتصادی گسترده ای است و می توان آن را به عنوان بزرگترین صنعت در جهان در نظر گرفت.
گردشگری روستایی امروزه یکی از مردمی ترین اشکال گردشگری محسوب می شود. بر اساس گزارش سازمان همکاری و توسعه اقتصادی - OECD - در ایالات متحده امریکا در سال 6{{7 بیشتر از [5 درصد جمعیت از انواع تفریحات روستایی برخوردار گردیدهاند - شارپلی، 68]5، : - . این در حالی است که گردشگری روستایی یک روند دو سویه اقتصادی را در نواحی روستایی رقم میزند که میتوان دربر گیرنده یک رشد اقتصادی و تنوع فعالیتها از یک سو و همچنین ایجاد اشتغال و درآمدزایی برای ساکنان روستایی از دیگرسو باشد.
گردشگری روستایی مازاد نیروی انسانی را در روستا جذب نموده و همراه با آن می تواند یکی از فرصت های شکل گیری توسعه همه جانبه روستایی محسوب شود - سقایی،68]7ع. - 7 گردشگری روستایی با قرارگرفتن در دو سوی یک جریان گردشگری از یک سو نشان دهنده گردشگری با ویژگیهایی همچون انعطاف پذیری، ترکیب و سفارش محصولات گردشگری برای نیازهای انفرادی مصرف کنند بوده و از دیگر سو با توجه به ارزش ها و اثرات ناشی از این گونه گردشگری رویکری مطرح در کنار دیگر گزینه های توسعه همه جانبه فضاهای روستایی محسوب می گردد که می تواند در حمایت از سیاست های کشاورزی و حفظ محیطزیست ایفای نقش کند - جوان و سقایی،. - : :68]7
بسیاری از کشورها این صنعت پویا را منبع اصلی درآمد، اشتغال زایی، رشد بخش خصوصی و توسعه زیرساختها میدانند. صنعت گردشگری امروزه به قدری در توسعه اقتصادی و اجتماعی کشورها اهمیت دارد که اقتصاددانان آن را صادرات نامرئی نیز مینامند. بر اساس گزارش سازمان جهانی گردشگری، درآمد حاصل از گردشگری بین المللی در سال 1990 تا 2005 تقریبا بیش از دو برابر شده و از 270 میلیارد دلار به 680 میلیارد دلار افزایش پیدا کرده است - بهرامی،. - 41 :1388
گردشگری روستایی را می توان از دو منظر مختلف مورد توجه قرار داد از یک سو محیط های روستایی و پیرامون آنها این فرصت رامهیا می کنند تا گردشگران فارغ از هیاهوی شهری و سیطره تکنولوژی در بطئن سنتی روستا زمانی را به فراغت بگذرانند و از دیگر سو در کنار آن ، اقتصاد روستایی وابسته به زمین می تواند راههای تنفس دیگری را تجربه کند .
در این میان هر چند گردشگری راهحلی برای تمامی مشکلات نواحی روستایی محسوب نمیشود ولی یکی از شیوه های است که می تواند اثرات اقتصادی مهمی داشته باشد و به نوعی می تواند به کند شدن روند تخلیه سکونتگاه های روستایی و جریان مهاجرت جمعیت روستایی کمک کند. از دیگر آثار گردشگری روستایی مواردی است که در زیر بدان اشاره میشود:
-6 ایجاد اشتغال برای نیروی مازاد کار و ایجاد فعالیتها برای کار مازاد
-7 تنوع اقتصاد روستایی در کنار دیگر بخشهای اقتصادی
-8 بالابردن سطوح درآمدی خانوارهای روستایی
-9 ایجاد تقاضا برای محصولات کشاوری و دیگر محصولات حاصل از فرآوری کشاورزی - سقایی،68]7ع. - 8
هماکنون بیش از 50 هزار روستا در ایران وجود دارد که اگر بخواهیم این رقم را در قالب حوزههای روستایی ارائه کنیم، تعداد آن به حدود 8 هزار حوزه روستایی میرسد. منظور از حوزه روستایی، مجموعهای روستاست که حداقل حدود 5 هزار نفر سکنه را پوشش می دهد.در این بین براساس آمارهای موجود حدود 400 روستا به عنوان روستای هدف گردشگری در کشور انتخاب شده اند که سرمایه گذاری روی هر یک از این روستاها میتواند در نهایت به توسعه حوزه روستایی پیرامون آن منجر شود. - رجبی، - 1390
تاریخچه گردشگری روستایی
گردشگری روستایی به عنوان یک فعالیت تفریحی اجتماعی، در نیمه دوم قرن هجدهم در انگلستان و اروپا شکل گرفت. پیش از آن هم مناطق روستایی برای فعالیتهای تفریحی مورد استفاده قرار میگرفتند، اما شرکت در این فعالیت های تفریحی محدود به اقشار برتر جامعه بود. در قرن نوزدهم و بیستم به دلیل توسعه حمل و نقل و سهولت جابه جایی، راهیابی به روستاها آسان شد. رشد سریع تقاضا برای گردشگری روستایی از سال 1945 آغاز شد. در این زمان گردشگری روستایی شاهد رشدی چشمگیر و گردشگری بینالمللی نیز شاهد رشد جمعیت بود و افزایش تقاضا برای گردشگری روستایی تا اندازهای منجر به توسعه گردشگری شد. - خیاطی، - 1384
تعریف گرشگری روستایی:
گردشگری روستایی میتواند به طور ساده به عنوان مسافرت به نواحی روستایی تعریف شود، اما محققان بر این عقیده اند که موضوع بسیار پیچیدهتر از این است.نمونههای زیادی از انجام فعالیتهای گردشگری در نواحی روستایی وجود دارد، از جمله فعالیتهای مبتنی بر طبیعت، جشنوارهها، وقایع میراث، جاذبههای مبتنی بر جامعهی بومی، گردشگری کشاورزی، نمایشگاههای هنری و صنایع دستی ، تئاتر اجتماع محلی و سایر موارد.گردشگری روستایی در معنای کلاسیک نوعی از فعالیتهای گردشگری است که درآمدی اضافی را برای آنهایی که شغلی ثابت مانند کشاورزی و دامداری دارند، فراهم میآورد.
گردشگری روستایی در چشماندازهای بهسازی جای خاصی دارد که شامل فعالیت های گردشگری در خارج از شهر است. البته گردشگری روستایی باید به صورت یک شیوه زندگی بر پایه عقاید مربوط به جوامع روستایی درک شود. سرچشمه بیشتر جاذبه های روستایی فرهنگ مردم ساکن در آن منطقه است. گردشگری روستایی در نواحی روستایی اتفاق میافتد و درآمدی اضافی را برای روستاییان ایجاد میکند.
از طرف دیگر، گردشگری روستایی تعطیلاتی پر جنب و جوش را برای مهمانان، و منابع درآمد مختلفی را برای خانوادهها - به دلیل استفاده کردن مهمانان از منابع - در نواحی روستایی جاذب فراهم میآورد. - بستانی و سالاری، - 15 :1388 گردشگری روستایی یکی از انواع گردشگری می باشد که مبتنی بر اصول و مباحث علمی است و مفهومی فراتر از تصور و بیان دارد و تعداد زیادی از فعالیت ها و کارهای تفریحی عمده را شامل می شود که ممکن است برخی از آنها نسبت به بقیه ، حالت سنتی بیشتری را داشته باشند و در محیط های وسیع گوناگونی انجام شوند که کم و بیش تحت عنوان روستا مورد توجه قرار می گیرند.
بنابراین بدیهی است ساده ترین تعریف گردشگری روستایی این است که گفته می شود: توریسمی است که در مناطق روستایی اتفاق می افتد. مناطق روستایی همه مناطق، اعم از خشکی و آب را در بر می گیرد که خارج از شهر ها و مراکز بزرگ شهری قرار گرفته باشند. مناطق روستایی با ویژگی های قابل تشخیص و مفاهیم فرهنگی که دارند،مرتبط هستند و از اعتبارات اساسی عرضه و تقاضا در گردشگری روستایی هستند. - کریمی، - 1389
