پاورپوینت تعریف هرس،تربیت، فواید و انواع هرس باردهی

بخشی از پاورپوینت

اسلاید 3 :

تعریف هرس،تربیت، فواید و انواع هرس باردهی

تعریف تربیت : Training

ایجاد یک فرم خاص (ستونی -هرمی – بیضی کروی و مجنون) در تاج نهال به منظور حصول هدف یا اهدافی خاص را تربیت نهال گویند.بر اساس شکل طبیعی درختان ، لازم است قبلا" در خزانه های تولید، هرس و تربیت اولیه بر روی نهال صورت پذیرد بعبارتی هرس در فضای سبز هدف نیست ، وسیله ای است برای تربیت درخت.از آنجا که این عمل بطور صحیح و مناسب در اکثر نهالستانها انجام نمی شود ، لازم است پس از کاشت ، با توجه به فرم طبیعی درخت (ستونی- هرمی- بیضی- کروی ومجنون) و نوع کاربرد در فضای سبز اسکلت اولیه درخت را با تربیت مناسب ( هرس اولیه که بسیار مهم وحیاتی می باشد ) شکل دهیم.البته همانگونه که ذکر شد در شرایط ایده آل بهتر است این کار در نهاستان انجام شده و در محیط های شهری احتمال شکسته شدن بازوهای اصلی توسط افراد خصوصاً برخی از دانش آموزان می باشد که شکل نامطلوبی را برای درخت در سالهای آینده به وجود خواهد آورد. اینگونه درختان بهتر است جابجا شده و نهال جدیدی جای آن غرس گردد.

اسلاید 4 :

تعریف هرس: Pruning

هرس به طور کلی علم و هنر قطع کامل یا جزیی اندامهای مختلف گیاه می باشد به منظور تحت تاثیر قرار دادن و هدایت مسیر رشد و باروری گیاه یا به طور کلی اصلاح و بهبود نمای ظاهری که در نهایت باعث تنظیم و کنترل رشد ، گلدهی و میوه دهی می گردد.

تعریف هرس : 

بریدن یا حذف کردن تمام یا قسمتی از شاخه ، ریشه ، برگ ، گل ، میوه و یا پوست درخت را طبق اصول و فنون معین ، هرس می گویند. عمل هرس ، بر رشد رویشی و زایشی گیاه و افزایش کیفیت و کمیت محصول و ایجاد فرم دلخواه و مناسب برای درخت تاثیر دارد .

اسلاید 5 :

فواید هرس : 

مجموعه فوایدی که عمل هرس در بر دارد، به قرار زیر است 

1-افزایش کیفیت و کمیت محصول 

2-متعادل شدن میزان محصول سالانه و در نتیجه جلوگیری از سال آوری درختان 

3-ایجاد زاویه مناسب بین درختان و تنه درخت که باعث افزایش استحکام آن می شود 

4-حذف شاخه های آفت زده و بیمار 

5-ایجاد تعادل بین حجم شاخ و برگ (تاج درخت ) و حجم ریشه درخت 

6-جوان شدن درختان مسن 

7-ایجاد فرم مطلوب و مناسب برای درخت . این امر علاوه بر تاثیر فیزیولوژی در درخت ، در شکل سازی و طراحی و تزیین باغ و فضای سبز اهمیت دارد .

اسلاید 6 :

اصول هرس :

اصول هرس در واقع اصول و قوانین فیزیولوژی حاکم بر درخت است . به دلیل اهمیت این قوانین ، قبل از اقدام به هرس دانستن و مد نظر قرار دادن آنها ضروری است :

اصل اول : هوا ونور باعث تغذیه و رشد اعضا درخت می شود

اصل دوم : قسمت فوقانی یک شاخه بهتر از قسمت تحتانی آن تغذیه می شود .

اصل سوم : از نظر رشد و نمو بین اعضای رویشی و زایشی درخت , رقابت متقابل وجود دارد .

اصل چهارم : قسمتهای مختلف یک شاخه با یکدیگر همبستگی دارند . بنابراین , اگر شاخه ای هرس شدید شود , آن مقدار از شیره گیاهی که به مصرف تمامی شاخه میرسید , در اختیار اندامهای مجاور قرار گرفته و رشد و نمو آنها را تسهیل می کند . 

اصل پنجم : جوانه های واقع در قسمتهای از شاخه که شیره خام بیشتری دریافت می کنند , تبدیل به شاخه شده و تولید چوب می کنند .

اصل ششم : بر عکس حالت فوق , جوانه های که شیره پرورده بیشتری دریافت می کنند , به شاخه میوه دهنده تبدیل می شوند .

اسلاید 8 :

هرس باردهی:

هدف از هرس باردهی آنست که با تقویت اعضای بارور، تضعیف اعضای خیلی قوی ، محدود ساختن رشد اندامهای رویشی، تبدیل جوانه های چوبی به گل (در بعضی از درختان ) و اعمالی از قبیل ، بار دهی درخت کنترل و اندامهای بارور به سمت تولید محصول مرغوب هدایت شوند هرس خم کردن و برداشتن پوست شاخه یا خم کردن آن ، هرس برگ ، گل ، میوه و ریشه ، چون به نحوی در باروری درخت تاثیر دارند همگی به عنوان هرس باردهی معرفی می شوند.

اسلاید 9 :

انواع هرس باردهی :

1- هرس شاخه

2- هرس ریشه

3- هرس برگ

4- هرس پوست

برای آشنایی هر چه بهتر با هرس باردهی ابتدا لازم است با قسمت های مختلف یک درخت آشنا شویم.

اسلاید 10 :

مختصری از مورفولوژی یک درخت:

1-تنه: حد فاصل بین طوقه و تاج درخت را تنه می گویند.

2-شاخه: از تنه، شاخه های اصلی منشعب شده و از هر شاخه اصلی تعدادی شاخه فرعی منشعب میشود که به آنها شاخه های فرعی درجه یک و به شاخه هایی که از شاخه های فرعی درجه یک منشعب می شوند،شاخه های فرعی درجه دو می گویند.روی هر شاخه،اعضاءزیر وجود دارد:

3-جوانه: آنها را چشمه یا چشمک نیز میتوان نامید. ساختمان داخلی جوانه،برحسب اینکه بعدا به میوه،شاخه و یا برگ تبدیل شود،تفاوت میکند.شکل خارجی جوانه شاخه(چوب)کشیده و نوک تیز است و در داخل از برگچه هایی که یکدیگر را پوشانده اند،تشکیل شده است و این برگچه ها،قسمتهای داخلی جوانه را از تاثیر عوامل جوی خارج حفظ می کنند و اغلب این جوانه ها به وسیله یک برامدگی بالشتک مانند به شاخه متصل می شوند.جوانه چوب روی شاخه های یک ساله یا در انتهای آنها وجود دارد. این جوانه قادر است در صورت دریافت شیره پرورده فراوان،شاخه جوانی را به وجود آورد.برعکس اگر به میزان مناسب تغذیه شود،میتواند پس از یکسال به میخچه و پس از دوسال به لامبورد تبدیل شود که هر دو این اندامها بارده هستند.

اسلاید 11 :

شکل خارجی جوانه گل گرد و کروی است و زیر پوششهای جوانه، در داخل چند برگچه و در وسط برگچه سلول اصلی گل قرار دارد. در انواع درختان، نوع جوانه تفاوت دارد. یعنی در درختان هسته دار مانند زردآلو،هلو و گیلاس جوانه برای منظور خاصی به وجود می آید(گل یا شاخه). در صورتیکه در درختان دانه دار مانند سیب و گلابی جوانه ها به منظور خاصی تشکیل نمی شوند.یعنی در اوایل عمر، جوانه از براکته و چند برگچه داخلی تشکیل شده و بعدا به مقتضای محیط و طرز پرورش ممکن است به جوانه شاخه و یا گل تبدیل شود. سیر تکاملی جوانه در این درختان 3تا4 سال به طول می انجامد. اغلب با هریک از جوانه های نامبرده یا دو جوانه کوچکتر مشاهده میشود که نزدیک به جوانه گل یا چوب و در طرفین ان قرار گرفته اند. موقعی که جوانه اصلی به علتی از بین برود و یا خشک شود،یک یا هر دو جوانه جانبی که جوانه انتظار نام دارد،شروع به نمو می کنند.

اسلاید 12 :

علاوه بر جوانه های انتظار پنج نوع زایده خشبی نیز روی هر شاخه مشاهده میشود.این شاخه یا زایده ها عبارتند از :

4-میخچه(Dard): میخچه زایده ای کوتاه و خشبی میباشد که طول آنها از 4تا 5سانتیمتر تجاوز نمی کند و مانند شاخک،حامل جوانه گل و میوه میباشد.از قطع میخچه باید به عنوان یک عضو میوه دهنده خودداری نمود.

5-شاخک یا برندی(Brindle): عبارت از شاخه کوتاه(در حدود 10تا40 سانتیمتر)نازکی است که در انتهای ان ممکن است یک جوانه چوب یا یک جوانه گل قرار گرفته باشد.این اندامها بیشتر روی درختان دانه دار دیده میشوند.

6-لامبورد(Lambourd): این شاخه ها از براندی کوتاهترند و غالبا دارای جوانه گل هستند.

7-نرک یا گورمان(Gourmand): اغلب بر روی شاخه اصلی و یا فرعی شاخه های طویل و ضخیم دیده می شوند که به طور کلی فاقد جوانه گل بوده به طور عمودی رشد میکنند،و چون عقیم می باشند باید به کلی از محل اتصال به شاخه حامل آن را قطع کرد.

8-بورس: در درختان میوه دانه دار، بورس برامدگی ضخیم و گوشت مانندی است که در محل ایجاد میوه به وجود می آید.این عضو حامل تعدادی جوانه چوب وگل است.

اسلاید 13 :

1- هرس شاخه: برای انجام این هرس لازم است از خصوصیات ویژه شاخه های هر گیاه اطلاع داشته باشید، مثلا شاخه های مو در همان سال اول تولید میوه می کند ولی شاخه های هلو پس از یک سال میوه میدهند.در هر حال،هرس شاخه عبارت است از قطع تمام یا قسمتی از شاخه با رعایت اصول زیر:

الف ) از هرس شدید و یکباره خودداری شود،زیرا این نوع هرس،باردهی نهالهای جوان را به تعویق انداخته و در درختان بارور موجب تولید نرک فراوان میشود.

ب) شاخه هایی را حذف کنید که با تنه زاویه بسته تری دارند.

ج) هرس شاخه را طوری انجام دهید که نور و هوای کافی به داخل درخت نفوذ کند.

د) در موقع اجرای هرس،خراش و بریدگی روی پوست شاخه ایجاد نشود.

ه ) شاخه های کلفت،طی دو مرحله هرس شوند. بدین ترتیب که ابتدا از فاصله 10سانتیمتری شاخه اصلی با تنه از قسمت زیر شاخه،برشی به عمق نصف قطر شاخه ایجاد کرده و سپس از بالا شروع به بریدن کنید و پس از قطع شاخه،قسمت زائد باقیمانده از درخت را جدا کنید.

اسلاید 14 :

قطع شاخه های قطور با 3 برش :

گهگاه هنگام قطع شاخه های کلفت و سنگین، پس از آنکه عمق برش به حدود نصف قطر شاخه رسید، در اثر وزن زیاد ،بقیه شاخه می شکند و همراه خود قسمتی از پوست و چوب تنه را قطع و زخمی می کند . برای جلوگیری از این امر، که برای سلامتی گیاه مضر است، باید چنین شاخه هایی را با سه برش قطع کرد.

برش اول از زیر شاخه و به فاصله حدود 15 سانتی متر از شاخه اصلی به طوریکه یک سوم قطر شاخه قطع گردد ، برش دوم از روی شاخه به فاصله 20-25 سانتی متر از شاخه اصلی، برش سوم از محل Collar (برجستگی انتهای شاخه دارای قطر کمتر) بطوریکه شاخه بطور کامل از شاخه اصلی جدا شود.

اسلاید 15 :

پس باید در هنگام قطع شاخه های قطور، محلCollar حفظ شود ، در غیر اینصورت ترمیم تنه به کندی انجام شده و اغلب موجب ایجاد حفره در تنه درختان در سالهای بعد خواهد شد.در صورتی که محلCollar مشخص نباشد برای تعیین محل قطع برای تعیین محل قطع ، ابتدا یک خط فرضی موازی با تنه در نظر گزفته و با در نظر گرفتن زاویه این خط موازی با Ridge (برجستگی بین دو شاخه) خط فرضی دوم با زاویه برابر بر روی شاخه ای که قرار است قطع گردد در نظر گرفته می شود که محل قطع می باشد. همانطور که در شکل دیده می شود پس از برش شاخه ، برجستگی مختصری از شاخه دارای قطر کمتر بر روی تنه بوجود آمده که به آن Collar گفته می شود و حفظ آن در هرس شاخه های قطور بسیار حایز اهمیت می باشد.

اسلاید 16 :

انواع هرس شاخه:

1-خم کردن شاخه:

خم کردن شاخه باعث محدود شدن رشد رویشی شاخه میشود و از خروج شیره پرورده شاخه تا حد زیادی جلوگیری میکند.به همین خاطر شاخه هایی که خم می شوند اگر نابارور هستندف بارور می شوند و اگر بار می دهند، میزان محصول آنها بیشتر میشود.عمل خم کردن شاخه به وسیله بستن سنگ یا وزنه در انتهای شاخه و یا بستن آن به وسیله طناب یا نخ به تنه صورت میگیرد.

اسلاید 17 :

برداشتن پوست شاخه(حلقه زدن):

برای تقویت شاخه و درشت شدن میوه های آن می توانید نوار باریکی به عرض حداکثر 0/5 سانتیمتر به صورت حلقه از پوست شاخه حامل میوه را ببرید و جدا کنید.به منظور ترمیم سریع تر محل برش می توانید پوست برداشته شده را به صورت واژگون در همان محل مجددا قرار دهید.عمق برش نباید از حد پوست تجاوز کند.در اثر عمل حلقه زنی،آوندهای آبکش قطع شده و در نتیجه شیره پرورده نمی تواند از شاخه خارج شود و تماما به مصرف میوه های همان شاخه میرسد.

اسلاید 18 :

زخم زدن شاخه: 

زخم زدن، حالت ناقص برداشتن پوست شاخه است. معمولا زخم در بالا یا پایین جوانه ایجاد میشود.زخم ایجاد شده باعث قطع شدن آوندهای آبکش میشود.اگر زخم در بالای جوانه ایجاد شود،مانع رسیدن شیره پرورده کافی به آن شده و در نتیجه جوانه به چوب(شاخه) تبدیل می شود. اما اگر زخم را در پایین جوانه ایجاد کنید، شیره ی پرورده ی فراوانی به جوانه رسیده و آن را تبدیل به گل و میوه می سازد
ایجاد شکاف درپوست به منظور هرس باردهی

اسلاید 19 :

هرس ریشه:

اگر میزان شاخ و برگ در اثر هرس یا حمله آفات و بیماریها کم شود ولی حجم ریشه ثابت باقی بماند، در فصل رشد گیاه تولید شاخ و برگ فراوان میکند که این شاخه ها اغلب نرک هستند.برعکس اگر میزان ریشه از میزان شاخ و برگ کمتر شود رشد رویشی گیاه محدود شده و گیاه زودتر به بار می نشیند . در این حالت عمر درخت کوتاه خواهد شد.پس در موقع هرس ریشه باید دقت کنید که از هرگونه عدم تعادل بین ریشه و شاخ و برگ جلوگیری به عمل آید.

اسلاید 20 :

جهت جوان کردن درخت مو از هرس ریشه استفاده میکنند همچنین اندازه و رشد درخت سیب را با هرس ریشه محدود می سازند .

هرس ریشه از دو راه به رشد گیاه کمک می کند.

1. از راه جذب آب که به عنوان نیروی محرکه رشد به کار می رود.

2. از راه هورمون های ویژه ای از گروه جیبرلین که عامل تحریک رشد گیاهی هستند.

*مثال چشمگیر از این نوع هرس را می توان در درختان بونسای مشاهده کرد، که به وسیله آن توانسته اند درختانی چند صد ساله را که در طبیعت ارتفاعشان به ده ها متر می رسد، در گلدان و با ارتفاعی بسیار کمتر پرورش داد.