بخشی از پاورپوینت
اسلاید 2 :
درس: حکومت الکترونیک
اسلاید 3 :
حکومت الکترونیک محصول تمدن ماست. واقعیتی اجتماعی که پویا و منعطف توسعه می یابد.
با نگاهی پدیدار شناسانه، این حکومت محصول همه انتقادها و تحولاتی است که در ساحت بروکراسی و اداره رخ داده است.
تحولاتی که سازمانهای ساده را به بروکراسی ها، و آنها را به گونه های متعدد و متنوع بروکراسی ماشینی، حرفه ای، و ادهوکراسی مبدل ساختند. این پدیده تأثیر شگرفی بر حیات اجتماعی داشته است و شرایط حال و آینده سیستم های اجتماعی را تحت تأثیر خود قرار داده است.
الگوهای متعددی برای بیان روند توسعه و نحوه شکل گیری این پدیده مطرح شده اند که ضمن اشاره به آنها، الگوی تفسیر زبان شناختی توسعه حکومت الکترونیک مدنظر قرار می گیرد و بر نقش انسان، زبان و مراودات اجتماعی در شکل دهی این پدیده تأکید می شود.
چکیـده:
اسلاید 4 :
مقدمه : حکومت الکترونیک به مثابه یک پدیده اجتماعی
حکومت الکترونیک با همه کارکردها و کژکارکردهای احتمالیش یک واقیعت است و به وقوع پیوسته است.
درمورد روند شکل گیری تأمل برانگیز این پدیده می توان گفت : «از هنگامی که مردم از سازوکار اداری سیستم های بروکراتیک دوران مدرن خسته شده و از آن انتقاد می کردند و از کاغذبازی ها و ساختارهای نامناسب اداری کشور شکایت می کردند، ناخودآگاه به بنیان گذاری یک سیستم اداری بدون کاغذ کمک می کردند!»
این پدیده واکنشی تکاملی نسبت به درخواست های مکرر برای تغییر بود. تغییر در شیوه انجام کار، زمان انجام کار، نحوه رسیدگی به امور و حذف واسطه بین سیستم اداری و مردم!
و اکنون چنین پدیده ای با نام «حکومت الکترونیک» حاصل شده است.
حکومتی با ظرفیت اداری و دانشی بسیار بالا برای تحقق بهتر دموکراسی و توسعه اجتماعی در عرصه های سه گانه اقتصادی، سیاسی، فرهنگی جوامع و البته با مجموعه ای از کارکردها و کژکارکردها.
اسلاید 5 :
حکومت الکترونیک را نیز می توان مانند هر پدیده دیگر از حیث کارکردها و کژکارکردها ، در معرض ارزیابی های گوناگون قرار دارد .
الکترونیک گرایی هنوز در روند توسعه قرار دارد. تاکنون توسعه مفهوم فضای مجازی به تحقق بسیاری از رویاهای افراد برای برای زندگی در شرایط استثنایی متمایز در جامعه خود سرعت بخشیده است.
در امتداد توسعه الکترونیک گرایی، ساخت اقتصاد و فرهنگ و سیاست جوامع، به شدت در معرض تغییر قرار گرفته است. احتمالاً ساختار آینده، ترکیبی از ویژگی های منعطف و تسهیل کنندهء ادهوکراسی ها را با ویژگیهای حمایتگر و توسعه دهندهء بروکراسی های حرفه ای درهم می آمیزند.
ادهوکراسی های حرفه ای از این قابلیت برخوردارند که نیروی دانشی را در گسترده وسیعی، در اقصا نقاط جهان، به صورت پایدار و نا پایدار و فراخور رشته های تخصصی و ظرفیتهای دانشی آنها، بکار بگیرند و دستابی به بهره وری بهتر از ظرفیت علمی نیروهای متخصص را میسر نمایند.
کارکردها و کژکارکردهای حکومت الکترونیک
اسلاید 6 :
بنا براین اقتصاد جهان آینده به شدت تاثیر پذیر خواهد بود، ساخت بازار دگرگون خواهد شد. به طوری که توسعه «کارآفرینی در فضای مجازی» و«کسب و کار الکترونیک» از عمده ترین جلوه های آن خواهد شد.
ساخت سیاسی جوامع نیز به تدریج دگرگون می شود . سیستم های سیاسی مستبد آسیب خواهند دید و توجیه امکان ناپذیری تحقق دمکراسی مستقیم با توسعه سیستم ها و نرم افزارهای تضمین کننده « دموکراسی الکترونیک »از میان خواهد رفت.
کاهش احتمالی فساد اداری ، افزایش قدرت ثبت و ضبط اطلاعات ، خطاها و تخلفات اداری کمتر خواهد شد و افزایش سلامت اداری به صورت قهری افزایش می یابد.
توسعه امنیت اجتماعی و قابلیت کنترل نامحسوس افزایش خواهد یافت ولی کاهش امنیت افراد در حریم های خصوصی در پی خواهد داشت.
اسلاید 7 :
کارکردها و آثار مثبت حکومت الکترونیک
دموکراسی الکترونیک و تسهیل دموکراسی مستقیم از طرق سیستم های الکترونیک
توسعه مشارکت در حکمرانی و تسهیل مشاوره با مردم و طلب مشارکت آنها در تصمیم گیری و سایر امور حکمرانی
عدالت اطلاعاتی و تسهیل دسترسی افراد به اطلاعات موردنیاز به طور برابر و شفاف
توسعه شفافیت و تسهیل نظارت افراد بر امور حکومت و حکمرانی
تسهیل حساب پس دهی و پاسخگویی، و تسهیل مراوده مردم با حکومت و حساب کشی از عملکردها و افزایش صراحت در حساب پس دهی و پاسخگویی مستقیم
تسهیل ارائه خدمات اجتماعی و افزایش سطح دسترسی افراد به خدمات عمومی ازطریق درگاه های حکومت الکترونیک
اسلاید 8 :
افزایش سلطه اطلاعاتی حکومت ها و آسیب پذیری افراد در برابر آنها
تضعیف حریم خصوصی و کاهش فضای خصوصی جوامع
افزایش احتمال هجوم رایانه ای و سرقت اطلاعات خصوصی افراد و سوء استفاده از آن ها مفهوم حکمرانی و حکومت
کژکارکردهای حکومت الکترونیک
اسلاید 9 :
مفهوم حکمرانی و حکومت
برای فهم پدیده « حکومت الکترونیک» تأمل بر معنای واژگان «حکومت» و «حکمرانی » راهگشاست.
حکومت در معنای مصدری بر اعمال حاکمیت دلالت دارد از ریشه حکومت کردن و بتدیج معنای فاعلی حکمران و اعمال کننده حاکمیت در سطح کلان دولت با وظایف تعریف شده به ذهن متبادر می کند. حکمرانی یا حاکمیت، بر مصدر کاری قرار گرفتن و ناظر بر مفهوم حکم راندن در سطوح گوناگون بوده و در مفهومی وسیعتر در ارتباط با اعمال اقتدار دلالت دارد که به تدریج از سیاست و مدیریت به حوزه کسب و کار نیز وارد شده است.
بر این اساس، حکمران کسی است که بر حوزه مالکیت خود اعمال اقتدار می کند که در این رویکرد حکمرانی معنای عام تری از وظایف را دربر می گیرد.
با توسعه الکترونیک گرایی، داعیه امکان حکمرانی بدون حکومت یا به عبارتی سودجستن از وظایف حکمرانی بدون سلطه حکومت مطرح شده است!
اسلاید 10 :
اهمیت آثار حکومت الکترونیک بر سیستم های اجتماعی
حکومت الکترونیک آثار گوناگونی بر حیاط اجتماعی داشته و بسیاری از سازه های متداول در سیستم های اجتماعی را به چالش کشیده است به طور مثال در حالیکه پس از سالها هنوز مسأله تحقق دموکراسی از مهمترین چالشهای حکمرانیست، توسعه یک سیستم تلفیقی اداری و فنی موجب تحول در رویکرد فلسفی- سیاسی به مقوله دموکراسی شده و در جریان این تحول امکان ناپذیری های فنی تحقق دموکراسی را تا حد زیادی رفع نموده و سیستم های سیاسی را از قابلیت دسترسی مستمر به آرای عامه را برخوردار سازد. اما باید توجه داشت حکومت الکترونیک الزاماً بلوغ اجتماعی را افزایش نمی دهد هر چند بر امکان دسترسی افراد به منابع آگاهی می افزاید و آن ها را در معرض رشد بلوغ قرار می دهد!
اسلاید 11 :
حکومت الکترونیک حاصل تاملات مستمر دانشمندان علم اداره برای بهبود ارائه خدمات دولتی است و حاصل مراودات شهروندان و حکومت جامعه است. پدیده ای که مستمراً در چالش زبان و اندیشه جامعه بازپردازی می شود و چون دارای ظرفیت بازآفرینی فوق العاده ای است به نوعی هوشمندی زایدالوصف دست یافته و امکان بازآفرینی مستمر خود را دستمایه سیر تکاملی از درون ساخته است.
بنا براین پدیده حکومت الکترونیک پس از کسب واقعیتی هستی شناسانه در پذیرش گوهر وجود به مجال رشد و نمو بر اساس یک منطق طراحی یاد گیرنده دست یافته است.
وجود حکومت الکترونیک حاصل مراودات اجتماعی تلقی می شود و جهت و مسیر و مقصد رشد آن نیز مستمراً تحت تاثیر مراودات اجتماعی تحلیل و باز تعریف می گردد. انگاره های ذهنی افراد و باورهای امروز آنان آینده حکومت الکترونیک را نیز مانند سایر پدیده های اجتماعی می سازد و متحول می کند.
اسلاید 12 :
آینده حکومت الکترونیک
بر اساس بصیرت حاصل از تحلیل رابطه سیستم و محیط می توان ادعا کرد که پدیده های محیطی به طور مستمر در پرتور راهبرد ها و اهداف سازمان ها باز تعریف می شود.
حکومت الکترونیک مانند یک پدیده مجازی درتعامل با محیط شکل می گیرد، درنتیجه این پدیده حاصل بخشی از سیستم هدف گذاری اجتماعی است. بنابراین سیستم هدف گذاری اجتماعی را می توان نتیجه مراوده افرااد جامعه و تلاش انفرادی آن ها برای هدف گذاری فردی و هم افزایی حاصل از مواجهه و تأثیر متقابل ساخت اهداف فردی در فراگرد شکل گیری اهداف اجتماعی دانست.
اسلاید 13 :
بدین ترتیب هدف گذاری های رسمی و غیر رسمی واقعی و مجازی حقیقی و خیالی و نظایرآن همگی بر مراودات زبان شناختی و از طریق ان بر فراگرد ساخت اجتماعی تاثیر دارند.
بنا بر نظریه وضع سازمان ها فاعل در محیط هستند. بر اساس نظریه ساخت اجتماعی واقعیت نیز سازمان ها و مردم و همه موجودیت هایی که در مباحث اجتماعی مشارکت یا تأثیر دارند در رویدادی زبان شناسانه واقعیت آینده را در محیط خود می سازند.
اسلاید 14 :
تحلیل های متداول در باره سیر توسعه حکومت الکترونیک
با تأمل در آنچه گفتیم، می توان فرگرد گذار به حکومت الکترونیک را برحسب سیر زبان شناختی تحلیل کرد.
تاکنون مجموعه تحلیل های قابل تأملی در قالب مدل های گذار ارائه شده که در ادامه به اختصار به برخی از آنها می پردازیم.
اسلاید 15 :
الگوهای متداول درباره سیر توسعه حکومت الکترونیک
الگوی پنج مرحله ای سازمان ملل
الگوی چهار مرحله ای هیکس
الگوی پنج مرحله ای هیلر و بلانگر
الگوی چهار مرحله ای وست
الگوی چهار مرحله ای لی و لین
الگوی سه مرحله ای بانک جهانی
الگوی شش مرحله ای وسکت
الگوی شش مرحله ای میسرا و دینگرا
الگوی چهار مرحله ای گارتنر
الگوی زبان شناختی گذار به حکومت الکترونیک
اسلاید 16 :
الگوی ساز مان ملل
1- شکوفایی: پایگاه های برخط توسط دستگاههای دولتی و بصورت مستقل ایجاد شده و اطلاعاتی روی آنها ثبت می شود.
2- تکامل یافتگی: نظم و روزآمدی اطلاعات ثبت شده در پایگاه های اطلاعاتی موردنظر افزایش می یابد.
3- مراوده: توانایی کاربران برای ارتباط با مسئولان سازمان های دولتی، طرح درخواست ها و اخذ کاربرگ های موردنظر افزایش می یابد.
4- تراکنش: کاربران می توانند هزینه خدمات دولتی را پرداخت نموده و هرگونه معاملات مالیشان را با بخش های گوناگون حکومت، ازطریق اینترنت انجام دهند.
5- یکپارچه سازی: کلیه بخش های فراموش شده خدمات دولتی مدنظر قرار گرفته و سیستم های اطلاعاتی مورد استفاده در همه سازمان های دولتی بهم متصل شده و شهروندان قادر می شوند همه خدمات دولتی موردنیازشان را بصورت یکپارچه و ورای مرزهای فیزیکی سازمانی دریافت نمایند.
خصوصیت مهم این الگو آنست که نواقص موجود در هر مرحله الگو، در مراحل بعدی رفع می گردد و در مرحله پایانی استقرار کامل حکومت الکترونیک صورت گرفته و سازمان های دولتی انواع خدمات مورد نیاز جامعه را بصورت کامل و یکپارچه در اختیار کاربران قرار خواهند داد.
اسلاید 17 :
مدل هیکس (Heeks)
ریچارد هیکس ضمن تأمل بر پیش شرط های توسعه اثربخش و زمینه های استقرار موفقیت آمیز حکومت الکترونیک، طی مراحل چهارگانه زیر را لازم می داند:
1- ایجاد تعهد و آگاهی درباره حکومت الکترونیک با درک اهمیت موضوع بوروکراسی و منابع انسانی در سطوح رهبری و اجرایی
2- ایجاد ظرفیت راهبردی موردنیاز در حکومت الکترونیک با تأمین زیرساخت های قانونی و حقوقی و هدایت و راهبری آن درسطح کلان جامعه بوسیله یک نهاد یا سازمان
3- ایجاد ظرفیت استقرار حکومت الکترونیک با تعیین زیرساخت های گوناگون و تلاش برای توانمندسازی منابع انسانی، تأمین زیرساخت های فنی و طراحی و توسعه سیستم های اطلاعاتی موردنیاز
4- اجرای آزمایشی طرح های موردنظر برای توسعه حکومت الکترونیک بویژه باهدف رفع نقص و کاهش نارسائی ها
اسلاید 18 :
الگوی هیلر و بلانگر(Hiller & Belonger)
هیلر و بلانکر براساس دوبعد میزان پیچیدگی و میزان تعامل با کاربران پنج مرحله زیر را طرح کردند:
انتشار اطلاعات : در این مرحله دو گروه از اطلاعات بر خط استفاده می کنند :
الف)گروه درونی ، شامل سازمان های دولتی وکارکنان
ب)گروه بیرونی شامل شهروندان و شرکت های خصوصی
ارتباطات دوطرفه :حکومت مترصد برقراری ارتباط دو طرفه بین خود و ذی نفعان می باشد .
ارائه خدمات و تراکنش ها و پردازش معاملات مالی : سطح مراوده عمومی افزایش یافته ، ذی نفعان جهت دریافت و پرداخت و انجام امور مالی از امکانات حکومت الکترونیک بهره برداری می مایند ولی مستلزم توسعه یشتر آمادگی فنی و سازمانی و انسانی است.
یکپارچگی عمودی و افقی:
یکپارچه سازی عمودی) انسجام فعالیت ها و ارائه خدمات منسجم در سطح هر بخش
یکپارچه سازی افقی) انسجام فعالیت ها و ارائه خدمات منسجم در سطح فرابخشی
مشارکت سیاسی : امکان رأی گیری الکترونیک و نظرسنجی مستمر از شهروندان درمورد کارکردهای اداری و سیاسی حکومت فراهم شده و سطح مشارکت سیاسی جامعه افزایش می یابد .
اسلاید 19 :
الگوی وست (West)
مراحل چهارگانه از استقرار تا تحقق دموکراسی :
1- استقرار الکترونیک : ارائه اطلاعات به صورت برخط از طریق پایگاه های اینترنتی
2-ارائه خدمات به صورت بخشی :مراوده با ذی نفعان هر واحد و ارائه خدمات بر خط به آن ها
3-ارائه خدمات یکپارچه : طراحی درگاه الکترونیکی یکپارچه و ارائه خدمات به صورت منسجم
4-دموکراسی مراوده ای : افزایش سطح پاسخگویی و حساب پس دهی حکومت الکترونیک به کاربران
اسلاید 20 :
الگوی لی و لین (layne and lee)
مطابق پژوهش های لی و لین در آمریکا حکومت الکترونیک ، پدیده ای تکاملی است نه انقلابی.
مراحل چهارگانه این فرآگرد عبارتند از:
فهرست کردن : سطح یکپارچه سازی و پیچیدگی فنی اندک سازمان های دولتی به حضور برخط تشویق میشوند سازمان ها پایگاه اینترنتی جداگانه ایجاد می نمایند.
تراکنش : سطح یکپارچه سازی و پیچیدگی فنی کمی افزایش می یابد شهروندان در هر زمان و با هزینه کمتر می توانند از حکومت خدمات برخط بگیرند.
یکپارچه سازی عمودی : اتصال سطوح گوناگون حکومت در هر بخش از فعالیت های حکومتی به یکدیگر فراهم شدن کنترل فراسطحی برای حکومت .
مثال: اطلاعات مالیاتی واحدهای الکترونیکی محلی ، در سطح ملی نیز قابل پردازش و بازیابی است.
یکپارچه سازی افقی : یکپارچه سازی سیستم ها با کارکردهای گوناگون در سازمان های گوناگون ارائه خدمات واقعی به صورت یکجا و یکپارچه به شهروندان.
مثال: پردازش همزمان وضعیت امور مالیاتی افراد در وزارتخانه های اقتصاد و دارایی،بازرگانی و صنایع
