بخشی از مقاله
چکیده :
بهره وری یکی از شاخص های مهم درر شد اقتصادی هر کشور است و تمام کشورهای جهان در پی به دست آوردن پیشرفت هایی در زمینه بهره وری هستند . در سازمان ها عنصر اساسی در ایجاد و بهبود بهره وری ، نیروی انسانی است لذا توجه به نیروی انسانی ، شناسایی ، درک و براورده ساختن نیازهای این منبع گرانبها ضامن بقا و افزایش بهره وری هر سازمانی خواهد بود و د این میان آنچه می تواند بر بهره وری نیروی انسانی ×تاثیرگذار باشد ، عدالت سازمانی است . در این مقاله نقش عدالت سازمانی بر بهره وری کارکنان مورد بررسی قرار می گیرد .
مقدمه :
بهره وری یکی از شاخص های مهم در رشد اقتصادی هر کشور است. در این راستا بررسی و اندازه گیری بهره وری در سطح بخشهای مختلف اقتصادی می تواند علاوه بر بیان عملکرد اقتصادی کشور در این زمینه، بیانگر ظرفیت تولیدی بخش های مختلف باشد. عنصر اساس در ایجاد و بهبود بهره وری ، نیروی انسانی؛ نیروی انسانی در مورد بهترین شیوه برای بهبود کیفیت تصمیم می گیرد و هدایت گر هرگونه تلاش برای بهبود بهره وری است.
بهره وری نیروی انسانی:
بهره وری نیروی انسانی عبارتست از استفاده بهینه از نیروی انسانی در جهت پیشبرد اهداف سازمان و چگونگی استفاده کردن از جوانان ، میانسالان و حتی بازنشستگان عامل نیروی انسانی به عنوان یکی از سرمایه های با ارزش هر سازمان که از یک سو به طور مستقیم در تولید کالا و خدمات شرکت می کند و از سوی دیگر به عنوان یک عامل ذی شعور و هماهنگ کننده سایر عوامل تولید شناخته شده و جایگاه ویژه ای در بین سایر عوامل دارد، کارکنان سرمایه های با ارزش هر سازمان هستند. دستیابی به هدف های هر سازمان در گرو مدیریت درست این منابع با ارزش است. نیروی کارگر با آرامش خاطر و انگیزه قوی، اشتغال بکار داشته باشد و به دلایل گوناگون از آینده واهمه نداشته باشد بهره وری او بالاتر خواهد بود.
مفهوم بهره وری:
بهره وری یعنی افزایش دائمی و مستمر نسبت ریاضی بین نتایج به دست آمده به منابع بکار رفته و مصرف شده به بیان ساده تر بهره وری یعنی تهیه کالاها و خدمتهای بیشتر و بهتر با هزینه و قیمت تمام شده سابق با صرف همان مقدار منابع تولید یا تهیه همان مقدار کالا و خدمتها با هزینه و قیمت تمام شده کمتر و در واقع با صرف مقدار منابع تولیدی کمتر، اژه ی بهره وری برای نخستین بار بوسیله فرانسوا کنه ریاضی دان و اقتصاد دان طرفدار مکتب فیزیوکراسی - حکومت طبیعت - بکار برده شد. بهره وری عبارتست از به حداکثر رساندن استفاده از منابع نیروی انسانی و تمهیدات به طریق علمی به منظور کاهش هزینه ها و رضایت کارکنان، مدیران و مصرف کنندگان.
تعاریف دیگر بهره وری نیروی انسانی را حداکثر استفاده مناسب از نیروی انسانی به منظور حرکت در جهت اهداف سازمان با کمترین زمان و حداقل هزینه داشته اند. دراساس دیدگاه سازمان بهره وری یک نگرش عقلانی بکار در زندگی است. این مشابه یک فرهنگ بوده که هدف آن هوشمندانه تر کردن فعالیت ها برای زندگی بهتر و متوالی است.
عوامل موثر بر بهره وری: الف: عوامل درونی:
این عوامل از درون سازمان، نهاد یا هر واحد دیگری بر بهره وری تاثیر می گذارند. این عوامل را می توان به دو دسته جداگانه عوامل سخت و عوامل نرم گروه بندی کرد.
-1 عوامل سخت: شامل مواردی چون کالا، کارخانه و تجهیزات آن، نوع تکنولوژی و مواد انرژی می باشد که هرچند تغییراتشان در کوتاه مدت مشکل است ولی اگر بتوان به نحو موثر و کارا از آنها استفاده نمود، موجب افزایش بهره وری می شود. اکثر امور دولت ماهیت خدماتی دارند. بنابراین ذکر این عوامل کافی بوده و بحث بیشتر، به نظر نمی رسد.
-2 عوامل نرم: عواملی هستند که تا حد زیادی کنترل آن به دست مدیر بوده و با تغییر آن می توان به بهره وری بهبود بخشید عواملی مانند نیروی انسانی، انگیزش، آموزش مدیریت و روش های کار.
ب: عوامل بیرونی:
عواملی هستند که از محیط خارجی بر فعالیت های داخلی محیط کار تاثیر می گذارند. این عوامل در اختیار مدیر سازمان نبوده و بنابراین وی نمی تواند آنها را تغییر دهد ولی می تواند آنها را بشناسد و این شناخت در اتخاذ تصمیم گیری های بهتر به وی کمک می کند. مهمترین این عوامل عبارتند از: روند سرمایه گذاری، فعالیت های تحقیق و توسعه و عوامل فرهنگی، اجتماعی و جمعیتی - مانند نگرش و نگاه افراد نسبت به کار، نظو و انضباط، روحیه کار جمعی و اخلاق کار - .
جلوه های بهره وری:
کارایی: عبارتست از بازده واقعی به دست امده به بازده استاندارد و تعیین شده. یا در واقع نسبت مقدار کاری که انجام می شود به مقدار کتاری که باید انجام شود. نکته بسیار مهم آن است که طبق قوانین فیزیکی در ماشین - سیستم های بسته و مکانیکی - کارایی و راندمان که خارج قسمت ظرفیت فعلی به ظرفیت اسمی می باشد، تقریبا هرگز به یک نمی رسد و همواره کوچکتر از یک است، لیکن در مورد انسان - سیستم باز - بر اثر انگیزش و رهبری صحیح می تواند از یک بزرگتر شود.
اثربخشی: اثربخشی عبارت از درجه و میزان نیل به اهداف تعیین شده است. به بیان دیگر اثربخشی نشان می دهد که تا چه میزان از تلاش های انجام شده نتایج مورد نظر حاصل شده است. در واقع اثربخشی مرتبط با عملکرد و فراهم آوردن رضایت انسان از تلاش های انجام شده و کارایی مرتبط با بهره برداری صحیح از منابع است. لذا کارایی جنبه کمی دارد ولی اثزبخشی جنبه کیفی دارد.
معیارهای بهره وری:
-1 میزان تحقق اهداف
-2 چگونگی استفاده کار از منابع جهت ایجاد تولید مفید
-3 آنچه به دست آمده در مقایسه با آنچه امکان داشته
-4 مقایسه عملکرد بهره وری
