بخشی از مقاله
چکیده :
مدیریت پساب هاي ناشی از تولید نفت خام یکی از مهمتربین پروژهاي زیست محیطی صنعت نفت در جنوب است که توجه جدي به این مقوله همواره در راس برنامه هاي متولیان صنعت نفت کشور بوده است. درمسیر رو به رشد تصاعدي آلودگی محیط زسیت و اثرات سو صنعت نفت و پالایشگاه بر حیاط انسان ها و محیط زیست ،محققان و پژوهشگران بر آن شدند که این اثرات ناشی از صنعت نفت وبه ویژه عملیات پالایش را تصفیه یا حذف ویا کاهش دهند .لذا در این پروژه نیز سعی بر آن شده است که با توضیح راهکار ها و عملیات انجام شده در فرایند تصفیه پساب هاي تولید شده از صنعت استخراج و فراورش نفت ، راهی را در جهت کاهش آلودگی هاي وارد شده به محیط زیست، نلشی از این صنعت را نشان دهد .
در مطالعات آزمایشگاهی انجام شده در این پروژه کلیه آزمایشات لازم اعم از آنالیز فیزیکی ، شیمیایی و میکروبیولوژي پسابهاي نمکزدایی ، تعیین وضعیت شیمیایی تداخل آبهاي نمکزدایی و آب همراه نفت ، تعیین اندازه و تعداد ذرات و میکروارگانیزمها توسط میکروسکوپ ، انتخاب نوع و غلظت مناسب مواد شیمیایی - منعقد کننده ، بایوساید ، بازدارنده خوردگی و بازدارنده رسوب - انجام گردیده تا امکان استفاده از نتایج آن در مقیاس پایلوتی مهیا گردد .
-1 مقدمه :
در شرکت بهره برداري کارون روزانه بیش از 15000 بشکه آب مازاد آسماري و 5000 بشکه آب مازاد بنگستان تولید می گردد . در حال حاضرآب مازاد آسماري - حاوي آهن محلول - پس از تصفیه مقدماتی در واحدهاي مربوطه ، جهت فیلتراسیون نهایی و تزریق مجدد به چاه به واحد نمکزدایی شماره 1 اهواز ارسال می گردد .
وجود H2S در آبهاي مازاد بنگستان و امکان تشکیل رسوب سولفید گوگرد در صورت اختلاط آن با آب مازاد آسماري - به علت وجود یون آهن در آن - باعث می شود این آب در چاه تزریق نشود و به لاگونهاي تبخیري تخلیه گردد . البته شرایط آب تصفیه شده آسماري در نمکزدایی شماره 1 نیز در بسیاري از مواقع مطلوب نبوده و پساب تصفیه شده همراه با مواد نفتی و کدورت بیش از حد مجاز به درون چاه تزریق می شود . وجود این آلاینده ها موجب بروز گرفتگی زود هنگام چاههاي تزریقی و خارج شدن آنها از سرویس و نهایتاً انتقال پساب نمکی به محیط اطراف - لاگونهاي تبخیر - می گردد . این موضوع موجب بروز پیامدهاي نامطلوب زیست محیطی نظیر آلودگی هوا ، آلودگی آبهاي زیر زمینی و سطحی می گردد . نمونه هاي 1 تا 5 آبهاي موجود دربخش نمک زدائی را نشان می دهد که عبارتند از :
-1 آب ترقیق - Dilution Water -
-2 آب استخراج شده به همراه نفت - Formation Water -
-3 پساب مخزن ائتلاف کننده - Coalescer -
-4 پساب دستگاه نمکزدایی الکتریکی - Electric Desalter -
-5 پساب نهایی - Disposal Water -
پساب نهائی ، جهت جداسازي مواد نفتی و معلق به دستگاههاي API , Skimmer هدایت شده و خروجی API جهت فیلتراسیون به واحد نمک زدائی شماره 1 اهواز ارسال می گردد . در حال حاضر عملیات تصفیه و تزریق تنها بر روي آبهاي مازاد آسماري انجام می شود و بغیر از واحد نمک زدائی شماره 3 ، پساب سایر واحدها در واحد نمک زدائی شماره 1 فیلترمی گردند . در شرکت کارون پسابهاي واحدهاي نمک زدایی 3،2،1، 4، بهمراه بخشی از پسابهاي شرکت مارون بافشار حداکثر 1600 PSI به چاههاي 11 ،58 ، 113، 117 ،124 ،314 تزریق می شوند . مقدار آب تزریقی به چاهها بسته به نوع نفت و غلظت نمک متغیر است . بطورمثال آب تزریقی در روز 82/6/5 ، 24000 بشکه بوده که از اجزا زیر تشکیل شده بود :
- پساب واحد نمکزدایی شماره 1 اهواز 7000 = بشکه در روز
- پساب واحد نمکزدایی شماره 2 اهواز 7000 = بشکه در روز
- پساب واحد نمکزدایی شماره 4 اهواز 5000 = بشکه در روز
- پساب شور تولیدي در شرکت مارون 5000 = بشکه در روز
با استمرار تولید نفت از مخزن زیر زمینی ، غلظت نمک موجود در نفت خام نیز افزایش یافته و مقادیر بیشتري آب جهت شستشوي نفت خام مورد نیاز می باشد . این موضوع در جدول زیر نشان داده شده است.
جدول فوق نشان میدهد که با افزایش برداشت از چاه و افزایش غلظت نمک در نفت خام آب مصرفی جهت نمک زدائی از %3 حجم نفت خام به %12 افزایش یافته است .
-2 مطالعات آزمایشگاهی انجام شده :
در مطالعات آزمایشگاهی انجام شده کلیه آزمایشات لازم اعم از آنالیز فیزیکی ، شیمیایی و میکروبیولوژي پسابهاي نمکزدایی ، تعیین وضعیت شیمیایی تداخل آبهاي نمکزدایی و آب همراه نفت ، تعیین اندازه و تعداد ذرات و میکروارگانیزمها توسط میکروسکوپ، انتخاب نوع و غلظت مناسب مواد شیمیایی - منعقد کننده ، بایوساید ، بازدارنده خوردگی و بازدارنده رسوب - انجام گردید تا امکان استفاده از نتایج آن در مقیاس پایلوتی مهیا گردد . در این بخش نتایج حاصل از این بررسی ها ارائه می گردد .
