بخشی از مقاله
چکیده:
در سال های اخیر گرایش شدیدی به استفاده از تئوری های رفتاری در تحقیقات حسابداری به وجود آمده است و به همین دلیل یکی از از مهم ترین مولفه های تئوری رفتاری که همان فرهنگ بود انتخاب گردید. فرهنگ، عمده ترین عامل موثر بر استانداردها و روشهای حسابداری است. بنابراین، در خصوص تدوین استانداردهای حسابداری، ضروری است که بدانیم فرهنگ یک کشور چگونه بر رویه های رایج حسابداری آنجا اثر می گذارد. در این مقاله تآثیر فرهنگ بر تدوین استانداردهای حسابداری مورد بررسی قرار گرفته است.
جهت دستیابی به این هدف، فرضیه اصلی به صورت وجود رابطه معنی داری بین فرهنگ و استانداردهای حسابداری تعریف شد. روش تحقیق به کار گرفته شده در این پژوهش، روش توصیفی از نوع همبستگی و جامعه آماری این تحقیق، حسابرسان سازمان حسابرسی ایران می باشد.سپس این فرضیه با نمونه گیری و جمع آوری اطلاعات بوسیله پرسشنامه از نمونه آماری توسط آزمون همبستگی پیرسون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج این تحقیق نشان داد که بین متغیرهای فرهنگ و استانداردهای حسابداری رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد.
-1 مقدمه:
در سال های اخیر گرایش شدیدی به استفاده از تئوری های رفتاری در تحقیقات حسابداری به وجود آمده است. بدون شک چنین مطالعاتی باعث غنای رشته حسابداری شده و آن را از یک رشته خشک و کاملاً فنی - تکنیکی - خارج می سازد. این امر انجام تحقیقات گسترده در زمینه های مختلف، از بررسی عوامل روانشناختی که بر تهییه صورت های مالی اثر می گذارند تا توجه به نقش سیاسی- اجتماعی حسابداری در سازمان ها و جوامع را موجب شده است. به گونه ای که تاکنون مطالعات تطبیقی جالبی در عرصه حسابداری و عوامل محیطی تأثیرگذار بر آن در جهان صورت گرفته است که همگی آنها مؤید تقابل و تعامل حسابداری و محیط بر یکدیگرند
نتایج این تحقیقات نشان می دهد که توسعه و تکامل حسابداری تحت تأثیر عوامل محیطی مختلفی قرار دارد که یکی از مهمترین این عوامل "فرهنگ" می باشد. پژوهش حاضر، در واقع تلاشی است در جهت تبیین تأثیر تغییرات فرهنگی کشور ایران بر عملکرد حسابداری آن و مقدمه ای است برای انجام تحقیقات آتی تا حصول آگاهی کامل از تمام ابعاد تأثیرگذار بر عملکرد حسابداری در ایران و جهان.
-1-1 مرور ادبیات:
همگام با توسعه بازارهای مالی و ایجاد شرکت های چند ملیتی و به دلیل نیاز مبرمی که احساس می شد، محققان حسابداری به انجام تحقیقات بین فرهنگی روی آوردند. آنها در تحقیقات تطبیقی اولیه خود، سعی کردند تا با استفاده از دو رویکرد قیاسی و استقرایی به بررسی و دسته بندی سیستم های حسابداری موجود در جوامع مختلف جهان بپردازند.
در رویکرد قیاسی، ابتدا محققان عوامل محیطی را که به نظر میرسد مربوط تر از بقیه هستند را شناسایی و بعد از طریق مرتبط ساختن این عوامل با عملکرد حسابداری به تشریح و طبقه بندی سیستم های مختلف حسابداری می پرداختند.اما در رویکرد استقرایی، ابتدا نحوه عملکرد و الگوهای توسعه و تکامل حسابداری در جوامع مختلف مشخص بعد نتایج حاصله به عوامل فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی موجود در آن جوامع ارتباط داده می شد
تحقیقات فوق، صرف نظر از رویکرد به کار رفته در آنها حاکی از این حقیقت بودند که توسعه و تکامل حسابداری در هر جامعه تابع عوامل محیطی و اجتماعی آن جامعه می باشد.
این موضوع، محققان را بر آن داشت تا به شناخت عوامل محیطی اصلی تأثیر گذار بر عملکرد حسابداری بپردازند.
در میان انبوه تحقیقاتی که در زمینه ی گزارشگری مالی و رویکرد های حسابداری در سطح جهان انجام شده است، دسته ای از تحقیقات وجود دارند که به ارائه ی چارچوب و مدل هایی برای بررسی تأثیر فرهنگ برحسابداری پرداخته اند. یکی از این تحقیقات، تحقیق مک کینسون درزمینه ی روند تاریخی تغییر و تکامل حسابداری، در کشور ژاپن بود که دو سال بعد گری با تلفیق ارزش های فرهنگی مطرح شده توسط هافستد ، مدلی را برای بررسی تأثیر فرهنگ بر سیستم های حسابداری ارائه داد که به شدت مورد استقبال محققان قرارگرفت.
گری - Gray,1988 - معتقد بود چون ارزش های حسابداری زیر مجموعه ای از ارزش های اجتماعی اند، بنابراین می توان آنها را به مثابه قالبی از ارزش های وسیع تر اجتماعی انگاشت که ابعادشان در گزارش های مالی و استاندارد های حسابداری نمایان می شود.
در نگاهی دقیق محیط فرهنگی را یک سیستم ملی - یا بومی و محلی - می شناسند که در بر دارنده ی زبان، مذهب، اخلاقیات، ارزشها ، نگرش ها، قانون، تعلیم و تربیت ،سیاست، سازمان های اجتماعی، تکنولوژی و فرهنگ بنیادی است. فرهنگ را می توان - - برنامه ریزی جمعی از تفکراتی که اعضای یک گروه انسانی را از دیگران متمایز می کند - - تعریف کرد
هر گروه انسانی هنجارهای اجتماعی مخصوص به خود را دارد، و متشکل از ویژگی های معمول همچون یک نظام ارزشی است که اکثریت آنها را پذیرفته اند. ارزش ها توسط هافستد - Hofstede, 1980 - به صورت تمایل گسترده به ترجیح دادن اموری خاص بیش از دیگر امور، تعریف شده است .این تعاریفی هستندکه به صورت گسترده برای توسعه ی چارچوبی فرهنگی برای بررسی تفاوت های حسابداری بین المللی در تحقیقات حسابداری مورد پذیرش قرار گرفته اند.
با بررسی ادبیات مربوط به پژوهش های فرهنگ و استانداردهای حسابداری درمی یابیم که مطالعات زیادی به طور مجزا درباره فرهنگ و استانداردهای حسابداری انجام شده است اما به ندرت می توان مطالعه ای یافت این دو حوزه را باهم مورد مطالعه قرار داده باشد و این موضوع خود بر اهمیت پژوهش می افزاید.
-2-1 مفهوم فرهنگ
اگرچه یک تعریف پذیرفته شده جهانی در مورد فرهنگ وجود ندارد، اما گفته شده است که : فرهنگ، مجموعه ای شامل باورها، دانش ها،هنر،سنت، مسائل اخلاقی و قانونی و سایر قابلیت ها و توانایی های افراد یک جامعه می باشد.
