بخشی از مقاله
چکیده
بیشتر کسانی که اتفاقات قیام امام حسین را نقل کردهاند، از لشکریان ابن سعد بودند و همین باعث شده گروهی به علت وجود این راویان، اعتبار چندانی برای حوادث نقل شده از کربا قائل نشوند. این نوشته با بررسی کتب معتبر و کهن و منابع متعدد، درصدد بیان برخی اتفاقات و حوادث حادثه عاشوراست که از زبان امام سجاد نقل شده است. هدف آن است تا عاوه بر دفع شبهه فوق، به بیان منابع متعدد و معتبر و نقش امام سجاد در درون و استمرار این قیام بپردازد. طبیعتاً با تکیه بر مستندات، جلوی بسیاری از تحریفاتی که در کتب متأخرین رخ داده، نیز گرفته میشود.
مقدمه
حادثه کربا، از جمله مهمترین اتفاقاتی بود که در تاریخ بشریت به وقوع پیوست. حادثهای که عاوه بر ایجاد تحول اساسی در حکومت بنیامیه، منشأ و الگویی بسیار مناسب برای بیشتر انقلبهایی شد که بعد از عاشورای سال 61 به وقوع پیوستند. از آنجا که این حادثه برای جوامع بشری بسیار مهم و قابل احترام و استناد بوده، و تمام انسانهای آزاده، قیام امام حسین را به عنوان اسوه و الگویی مناسب برای خود قلمداد میکنند، لذا بیان حقایق و مطالب معتبر این قیام در شکلگیری انقلبها و تحلیلهایی که از حادثه کربا ارائه میشود، بسیار حائز اهمیت است.
از آنجا که حضرت سجاد خود از کسانی بود که در متن این حادثه تاریخی وجود داشته و از طرف دیگر ایشان به عنوان یکی از شخصیتهای بزرگ اسامی مورد احترام مسلمانان و به اصطاح از معتبرترین راویان این حادثه به شمار میروند، طبیعتاً آنچه تاریخ کهن و معتبر از زبان ایشان نقل کرده، مطالبی مهم و قابل تأمل و استناد میباشد.
این نوشته - در حد امکان- مطالبی که تاریخنویسان بزرگ از آن حضرت نقل کرده یا ایشان در آن حوادث نقشی ایفا کردهاند، را با تکیه بر منابع متعددِ کهن و معتبر بیان کرده است. مقاله مذکور صرفاً به جمعآوری مطالب منقول از آن حضرت اکتفا نکرده، بلکه در برخی موارد نگاهی نقادانه به برخی مطالب منقول نیز داشته است. از دیگر خصیصههای آن، ارجاع مطالب مذکور به کتب و منابع متعدد و معتبر میباشد، که خود برای تحقیقات گستردهتر بسیار راه گشا و مفید است.
نگاهی گذرا به زندگانی امام سجاد
شهربانو دختر یزدگرد، فرزند شهریار بن شبرویه بن پرویز بن هرمز بن انوش روان، پادشاه عادل بود؛ در زمان خلفت عثمان، او و خواهرش کیهان را از مرزهای فارس اسیر کرده و قصد فروختن آنها را داشتند، اما علی بن ابیطالب با این کار مخالفت کرد و فرمودند: «ال یعامل فی بنی الملوک معامله سائرهم»؛ «نباید با فرزندان پادشاهان همانند دیگر مردم معامله کرد.» به همین علت شهربانو با حسین بن علی ازدواج کرد و علیاصغر [زینالعابدین] چشم به جهان گشود و محمد بن أبی بکر با کیهان بانو ازواج کرد.
در میان تاریخنویسان، نامهای دیگری همانند حرار،2 غزاله یا سافه نیز برای مادر حضرت سجاد ذکر شده است.3 اما با توجه به متون معتبر و اولیه نام آن شخصیت شهربانو است، هر چند دیگر نامهای مذکور نیز برای آن بزرگ ذکر شده است. تاریخنویسان فرزندانی را برای امام حسین ذکر کردهاند که از جمله آنها علیاکبر بود که مادرش لیلی بنت مرة بن عروه نام داشت و در سن 18 سالگی در کربا به شهادت رسیدند.4 فرزند دیگر آن حضرت علیاصغر بود [و مراد] همان حضرت زینالعابدین میباشد.
کسی که نسل امام حسین از وی به وجود آمد.5 اما علت اینکه وی را علیاصغر نامند به این دلیل بود که در زمان جدش حضرت علی چشم به جهان گشود و در سن دو سالگی بود که آن حضرت به شهادت رسیدند. 6علی بن الحسین، زینالعابدین به سال 38 هجری در مدینه چشم به جهان گشود؛ از جمله کنیههای وی ابومحمد و ابوالحسن میباشد.7 آن حضرت بیست و سه ساله بود که پدرش در کربا به شهادت رسید. از فرزندان امام حسین تنها علی بن حسین باقی ماند و نسل سیدالشهدا از آن حضرت میباشد.8حضرت سیدالساجدین در سال 92 از دنیا رفتند.9
