بخشی از مقاله
چکیده
با توجه به تغییرات بنیادی به وجود آمده در مدیریت شرکت های پتروشیمی و تغییر رویکرد آنها از دولتی به شبه دولتی و خصوصی و هزینه بالای خرید دستگاهها و تجهیزات جدید، نگهداری و تعمیرات بعنوان بخش تفکیک ناپذیری ازبخش تولید تلقی می شود. در این میان یکی از مهمترین معیارهای عمده در تصمیم گیریها و سیاستهای برنامه ریزی نگهداری و تعمیرات، بدون شک بحث قابلیت اطمینان و قابلیت دسترس پذیری تجهیزات می باشد که سالانه هزینه های گزافی را بر پیکر سیستم تحمیل می کند، براین اساس لزوم بازنگری در این برنامه ها برای هر شرکتی بیش از پیش احساس می شود.
در این مقاله سعی کرده ایم، ضمن تشریح سیاست های نگهداری و تعمیرات شرکت پتروشیمی تبریز به تاثیر کاربرد آنالیز ریشه های علل خرابی در بهره وری آن و ارایه تجربیات ارزشمند کسب شده در این حوزه در طی چند گام پیموده شده، بپردازیم.
مقدمه
تلاش جوامع بشری در دنیای رقابتی به سر منزل نخواهد رسید، مگر با بهینه نمودن راهکارها، استفاده صحیح از زمان، منابع مالی و نیروی انسانی. در این راستا برای به حرکت درآوردن چرخ های اقتصاد و صنعت، باید تلاش و کوششمان را چند برابر کنیم تا بتوانیم در عرصه رقابت پیروز باشیم و باید با متدولوژی و رویکردهای پیشرو در علوم مهندسی، انسانی، پزشکی و ...آشنا شویم تا با کارکرد این علوم جدید در کشورمان پیروزمندانه قدم برداریم و این مساله اتفاق نخواهد افتاد مگر اینکه آگاهی و دانش خود را در هر زمینه روز به روز فزون تر نماییم و این امر در جهان کنونی به سادگی امکان پذیر است، زیرا ما در زمانی زندگی می کنیم که ابزارهای اطلاعاتی در دسترس همه افراد قرار دارد. همانطورکه می دانیم داده های خام سریع به اطلاعات و اطلاعات به دانش تبدیل می شوند و دانش پویا، پلی است به سوی پیشرفت و پیشرفت نیازمند هدف گذاری، برنامه ریزی، تخصیص منابع، زمان، نیروی انسانی و اجرا است و برای حرکت به سوی پیشرفت و رسیدن به جامعه ای متعالی باید در زمینه های گوناگون علوم مطالعه، تحقیق و تفحص نمود و نتایج حاصله را در ابعاد مختلف جامعه به کار برد.
در شرکت پتروشیمی تبریز پیرو سیاست کاهش بهای تمام شده محصولات کارگروه های متعددی تشکیل شد، یکی از این کارگروهها کارگروه برنامه ریزی تعمیرات بود که ماموریت یافت به بررسی و ارزیابی استراتژی های جاری نگهداری و تعمیرات شرکت پرداخته و گزارشات خود را از ممیزی انجام شده ارایه دهد که در صورت لزوم به بازنگری فرایندهای آن پرداخته شود تا از این طریق هزینههای نگهداری و تعمیرات را تا حدود بسیاری کاهش دهیم چرا که با ترکیب مناسب برنامههای تدوین شده در بخش نگهداری و تعمیرات در میان مدت و بلند مدت منافع بسیار زیادی نصیب سازمان خواهد شد.
تجارب ارزشمند سازمانها نشان داده است که با اجرای روشهای مناسب نگهداری و تعمیرات و توجه نمودن به تجارب ارزنده نت سازمانها، کاهش هزینهها تا میزان قابل توجهی ممکن خواهد بود. حال به تشریح روشهایی می پردازیم که با بکارگیری مناسب از آنها می توانیم کنترل بیشتر و موثرتری بر عملکرد نگهداری و تعمیرات سازمان خود داشته و به موفقیتهای چشمگیری دست می یابیم.
سیاست نت پیشگیرانه شرکت پتروشیمی تبریز
نگهداری و تعمیر تجهیز پیش از وقوع خرابی با سرویس و روانکاری منظم و دوره ای و با انجام بازرسی های منظم که منجر به کشف عیب در مراحل اولیه و اقدام به تعمیر اصلاحی می گردد. نگهداری و تعمیرات به مجموعه فعالیتهایی اطلاق می گردد که سبب افزایش عمر مفید ماشین آلات، کاهش مصرف قطعات یدکی، کاهش انرژی مصرفی، افزایش کارایی و راندمان عملی ماشین آلات می شود و اصلی ترین هدف آن بهینه کردن تواناییهای تجهیزات به منظورنیل به حداکثر تولید و کاهش فرسایش و خرابی آنهاست. برای تحقق اهداف فوق سیاست نت پیشگیرانه مبتنی بر CM در شرکت پتروشیمی تبریز پیاده سازی شده است که از سالیان گذشته تاکنون با همان متدولوژی تدوین شده در حال اجراست که لزوم ارزیابی و ایجاد اصلاحاتی برای بهبود سیستم در آن بیش از پیش احساس می شد.
نگهداری بر اساس وضعیت 4F3، در این روش وضعیت تجهیز با اندازه گیری و نمودار کردن پارامترهای خاص و حیاتی تحت کنترل قرار می گیرد. ابزارهای بازرسی و آنالیزها در سطح بالاتری قرار دارندمعمولاً. در این روش از ارتعاش سنجی جهت کنترل تجهیزات دوار و از آنالیز روغن در تجهیزات رفت و برگشتیخصوصاً دیزل ها استفاده می شود. واحد لرزه نگاری یا به اصطلاح CM بعنوان بازوی توانمند و دست راست سیاست نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه شرکت می باشد که به منظور کاستن از هزینه های تعمیراتی تجهیزات اقدام به پایش و اندازه گیری وضعیت تجهیزات نموده و پس از بررسی رفتار و روند آنها براساس دیتاهای ثبت شده نظریه خود را مبنی بر اینکه روند تحت کنترل می باشد و یا در حال خارج شدن از وضعیت نرمال هست، اعلام می نماید. تا براساس نظریه صادره کارشناسان ارشد تعمیرات تجهیزات نسبت به تعیین و تکلیف نهایی نوع روتین انجامی آنها اقدام نمایند. بررسی آمار خرابیهای غیرمترقبه روی داده در طول سنوات گذشته حاکی از این مطالب بود که سیاست اتخاذی فعلی شرکت اثربخشی لازم را ندارد.
نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه و نیز بکارگیری روش CM یکی ازمباحثی است که مرتباً در کار و در موارد عملی با آن رو برو بوده ایم. وقتی استانداردهای PM و انجام بازرسی های برنامه ریزی شده و منظم را در جهت شناسایی عیوب تجهیزات پیش از وقوع شکست و خرابی بکار برده باشیم، باز هم در مواردی شاهد وقوع شکست هستیم و زمانی به عیب و نقص تجهیز پی می بریم که دستگاه به شرایط بحرانی رسیده و مجالی برای کار نیست.این وضعیت برای تجهیزات حساس که شکست آنها تعمیرات خاص، سنگین و پرهزینه را به همراه دارد، گران تمام می شود. اتکا به سطوح بازرسی در روش PM، برای پی بردن به عیب و نقص در فاصله زمانی طولانی تری پیش از وقوع خرابی در همه موارد امکان پذیر نیست.
سطوح بازرسی در PM در سطح قوای حسی انسانی - شنیداری، بصری و لامسه - و یا ابزار ساده و ابتدایی خلاصه می شود . علاوه بر آن، گاهی تجهیز در فاصله زمانی بسیار کوتاهی از حالت کارکرد نرمال به سمت شکست پیش می رود که در PM ، چاره ای برای آن وجود ندارد . لذا برای اینکه قابلیت اطمینان و قابلیت دسترس پذیری تجهیزات در سطح قابل قبولی باقی بماند ، بایستی سیاست فعلی نگهداری و تعمیرات بصورت بنیادی تجزیه و تحلیل شود. پس از مطالعات بعمل آمده، مدل آنالیز ریشه های علل خرابی برای ادامه کار انتخاب و مقرر شد علت خرابیهای پیش بینی نشده تجهیزات براساس مدل انتخابی ریشه یابی شده و بصورت بنیادی مرتفع گردد. عمده ترین دلایل بروز خرابی های اضطراری در شرکت پتروشیمی تبریز که ما را بر آن داشت بدنبال آنالیز ریشه ای آنها برویم عمدتاً ناشی ازموارد مشروحه زیر می باشد :
1. کیفیت پایین مواد مورد استفاده در فرایند،که مخصوصاً پس از تحریم های ظالمانه بیشتر رخ نمایی می کرد
2. فقدان دانش کافی در بهره برداری و استفاده نامناسب از تجهیز بصورت بیش از حد ظرفیت
3. عدم تناسب متریال خریداری شده برای تعویض با تجهیز مورد نظر
4. عدم استقرار مناسب تجهیز در جای خود
5. عدم انجام روتینهای پیشگیرانه بصورت موثر وکارآمد و عدم توجه به مقوله نت کیفی
6. رعایت نکردن فواصل زمانی تعریف شده برای صدور روتینهای پیشگیرانه بعلت شرایط عملیاتی واحد
7. یکی دیگر از دلایل بروز خرابی، استفاده از قطعات و مواد مصرفی نا مرغوب در زمان تعمیرات می باشد.
8. عدم بازنگری و بروز رسانی فواصل زمانی بازرسی ها در نت پیشگیرانه
9. عدم انجام روانکاریهای لازم با توجه به شرایط دمایی و فصلی منطقه ای
آنالیز ریشه های علل خرابی - RCA -
این مدل ابزار بسیار مفیدی برای عیب یابی خرابیها و رفع اثربخش علل بروز آنها می باشد، در واقع پس از جمع آوری اطلاعات مربوط به خرابیهای غیر مترقبه روی داده، کلیه عواملی که می تواند بطور مستقیم و غیر مستقیم بر افزایش نرخ توقفات تاثیر گذار باشد در قالب نمودار استخوان ماهی5F4 گردآوری شده و سپس به آنالیز نقطه ای روتینهای پیشگیرانه و خرابی های اضطراری روی داده پرداخته می شود تا تحلیل نقطه ای درستی انجام گردد به منظور سهولت انجام کار میتوان فراوانی آنها را در قالب نمودار علت و معلول رسم کرد تا علل ریشه ای بروز خرابی ها و توقفات سیستم مشخص شده و بصورت ریشه ای ارزیابی و مرتفع گردد.
پس از رسم نمودارهای مذکور ما نیازمند ابزارهای تحلیلی خواهیم بود که ضمن شناسایی نقاط ضعف و قوت سیستم و اصلاح نقاط ضعف و تقویت نقاط قوت به رویکرد نگهداری و تعمیرات موثر در رسیدن به اهداف خود نائل شویم و بعبارت دیگر در این گام ما از مهمترین روشهای تحلیلی مورد استفاده در سیستم نگهداری و تعمیرات موثر استفاده کردیم که عبارتست از روش آنالیز ریشه ای خرابیها که جهت اجرای موفق این روش مراحل نه گانه زیر طی شدند که در زیربه تشریح آنها می پردازیم
