بخشی از مقاله
چکیده
پردازش و تفسیر داده هاي دور سنجی نقش مهمی در شناسایی ساختارهاي پوسته زمین ایفا می کند. به نظر می رسد در ناحیه معدنی گل گهر سیماهاي ساختاري خطی و خطی خمیده نقش مهمی در کانی سازي آهن ایفا می کنند. مشاهدات صحرایی صورت گرفته به وسیله محققان پیشین نقش حضور گسلها و خطواره ها را در این ناحیه معدنی آشکار کرده است
کانسار آهن گل گهر بخشی از یک حوضه رسوبی-آذرین پالئوزوئیک تا اوایل مزوزوئیک می باشد و از نظر فعالیت آتشفشانی بسیار فعال بوده است . حوضه مذکور را با کافت هاي درون قاره اي مقایسه کرده اند. که در داخل زون ساختاري سنندج- سیرجان قرار دارد .
در این مطالعه، داده هاي لندست TM4 پوشش دهنده ناحیه گل گهر براي شناسایی خطواره ها و سایر کنترل کننده هاي ساختاري استفاده می شود. بارزسازي حواشی داده هاي تصویري کانسار گل گهر نیز مطالعات ساختاري پیشین را تایید می کند. این مطالعه نشان می دهد که این کانسار همراهی نزدیکی با زونهاي ساختاري منطقه دارد و مشخصات کنترل ساختاري این کانسار با خصوصیات کنترل ساختاري کانی سازي اکسید آهن تیپ Cu - ، U، Au، - REE انطباق دارد.
مقدمه
پردازش و تفسیر داده هاي دور سنجی نقش مهمی در شناسایی ساختارهاي پوسته زمین ایفا می کند. تفسیر این ساختارهاي خطی از تصاویر ماهواره ایی می تواند باعث آشکار شدن گسلها و درزه هاي سطحی شود، که در اکتشاف کانیها و مطالعات زمین ساختی ناحیه اي از آنها استفاده می گردد. به عبارتی با رمز گشایی این تصاویر، خطواره ها و ساختارهاي خطی سطحی، مثل گسلها و درزه ها نشان داده می شود که هر یک از این موارد نقش مهمی در اکتشاف کانیها، تحقیقات زمین شناسی مهندسی، مطالعات زمین ساخت و دیگر علوم زمین دارد
براساس پیشنهاد هیتزمن و همکاران - 1992 - و هیتزمن - - 2000 تمام کانسارهاي مگنتیت- آپاتیت دنیا عضوانتهایی طیف - اکسید آهن -- - Cu-Au - آهن- آپاتیت - هستند. مهمترین مشخصه این کانسارها شامل:
1. تیتانیم و REE آنها به ترتیب نسبتا پایین و بالا است.
2. کانی زایی به ظاهر در ارتباط با محیطهاي زمین ساخت کششی است.
3. کانی زایی در امتداد زونهاي ساختاري بزرگ رخ داده است، و در بسیاري از آنها، به موازات روندهاي ساختاري ناحیه اي و محلی قرار می گیرند.
4. اکثر این کانسارها با فعالیت غیرکوهزایی سیلیسی تا حدواسط آذرین رخ داده اند.
در این مقاله سعی برآنست که با استفاده از تکنیکهاي بارزسازي حواشی ، خطواره ها، عوارض و ساختارهاي حلقوي کانسار گل گهر بارز گردد. هدف اصلی این مقاله بارزسازي خط واره ها و ساختارهاي خطی خمیده ناحیه معدنی گل گهر و اثبات وجود کنترل هاي ساختاري در این ناحیه معدنی است. به بیان دیگراز جنبه کنترل ساختاري هدف از این مطالعه تعیین میزان شباهت کانسار گل گهر با کانی سازي اکسید Cu - ، U، Au، - REE است.
شرح و بحث
ناحیه معدنی گل گهر در 50 کیلومتري جنوب غرب سیرجان در استان کرمان واقع شده است. این ناحیه در لبه شرقی زون سنندج- سیرجان واقع شده است. فاصله این معدن تا مرکز استان 235 کیلومتر و تا شهرستان بندرعباس 370 کیلومتر و تا شیراز از طریق جاده سیرجان – شیراز در حدود 325 کیلومتر است.
منطقه گل گهر در بین عرض هاي 29˚00 و 29˚ 20΄ شمالی و طولهاي 55˚ 12΄ و 55˚ 40΄ شرقی واقع شده است و در حدود 1400 کیلومتر مربع را در بر می گیرد
شکل -1 موقعیت جغرافیایی معدن سنگ گل گهر
با توجه به چینه شناسی منطقه می توان گفت که یک حوضه خاص رسوبی- آذرین در پالئوزوئیک تا اوایل مزوزوئیک در این محدوده وجود داشته که در آن رسوبات - عمدتا" از نوع توربیدیت - تجمع یافته و این حوضه از نظر فعالیت آتشفشانی بسیار فعال بوده است حوضه مذکور را با اولاکوژیوسنکلاینها یا اولاکوژنها یا کافت هاي درون قاره اي مقایسه کرده اند
ناحیه گل گهر در درون زون ساختاري سنندج- سیرجان قرار گرفته است. مجموعه هاي سنگ شناسی این زون حوادث متعددي را به خود دیده است. مهمترین آنها حوادث کیمرین آغازي است. از نظر ساختاري در ناحیه کانسار گل گهر چهار سري گسله عمده وجود دارد که در راستاهاي شمالی- جنوبی ، شمال غربی -جنوب شرقی ، شمال شرقی - جنوب غربی و شرقی- غربی گسترش دارند و از آن میان گسله هاي شمال غربی - جنوب شرقی و گسله هاي شمالی- جنوبی بارزترند.
این ناحیه معدنی در نزدیکی محل برخورد گسلهاي ده بید و ده شیر ، و در کنار گسل تراستی زاگرس قرار دارد.در منطقه چهار زون گسلی در مقیاس ناحیه اي شناسایی شده است:
-1زون گسلی چاه تلخ – چاه دراز
-2زون گسلی گل گهر - خیرآباد
-3زون گسلی بی بی مکو
-4زو ن گسلی چاه بره
فورستر - 1974 - تشکیل کافت با پهناي بیش از 10 کیلومتر بین صفحه ایران و عربستان را، آغاز تشکیل زون سنندج- سیرجان دانسته است. در اواخر ژوراسیک کافت شروع به بسته شدن کرده و با ادامه فرورانش صفحه عربستان، در اواخر کرتاسه- پلیوسن کافت اولی بسته شده و سبب تشکیل زاگرس مرتفع و زون سنندج- سیرجان شده است.
محجل و همکاران - 2003 - آغاز توسعه و تغییرات تکتونیکی سنندج-سیرجان را مربوط به گسترش و بازشدگی یکی از بازوهاي کافتی دریاي تتیس در پرمین می دانند که سرانجام در اواخر میوسن برخورد قاره اي بین شمال شرق صفحه عربستان و ایران مرکزي سبب تشکیل کمربند سنندج- سیرجان شده است
