بخشی از مقاله
چکیده
فناوری اطلاعات به عنوان یک پیوند دهنده، تمامی علوم روز را به کار می گیرد تا بتواند اطلاعات مورد نیاز متخصصین، صنایع، سازمان ها و بالاخره همه مردم در قسمت های مختلف جامعه را در کمترین زمان و بهترین وجه ممکن تامین نماید. مدیریت راهبردی یا مدیریت استراتژیک درشاخه فناوری اطلاعات یک تجزیه و تحلیل در خصوص مسائل مهم سازمان است که توسط راهبران ارشد سازمان، به منظور کنترل منابع سازمان اتخاذ می شود. هدف از این مقاله بررسی موقعیت استراتژیک موجود در دانشگاه قم از نظر نقاط قوت ، ضعف، فرصت ها و تهدید ها در ابعاد انسانی، مالی، و مادی و تدوین استراتژی مناسب براساس تحلیل swot و ارائه ی راهکارهای اجرایی به منظور بهبود برنامه ها بوده است .
بر این اساس به منظور شناسایی موقعیت استراتژی خارجی - فرصت ها - تهدید ها - دانشگاه از ابزار مصاحبه و پرسشنامه به صورت میدانی با مدیران ارشد و میانی و اعضای هیات علمی و استفاده از اسناد و برگزاری جلسات راهبردی و همچنین مطالعه تحقیقاتی دانشگاه تنظیم گردید.در جامعه نمونه آماری بالغ بر 270 هیات علمی ، 400 کارمند و بیش از8000 دانشجو استفاده است .
نتیجه نشان داده است که از شش بخش - آموزش، پژوهش ، دانشجویی، اداری ، مالی فرهنگی و عمرانی - مورد ارزیابی، موقعیت استراتژی داخلی دانشگاه در همه موارد از ادغام موقعیت ها ی ماتریس swot دانشگاه قم در وضعیت رقابتی st قراردارد، که در مجموع به منظور برون رفت دانشگاه از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب باید از استراتژی های رقابتی استفاده کرد که در نهایت پیشنهادی کاربردی در جهت بهبود مدیریت استراتژیک دانشگاه ارائه گردید.
مقدمه
امروزه مدیریت دانشگاه به فعالیت پویا و دشواری مبدل شده و چنانچه مدیران بخواهند راهبردها و اهداف مناسبی اتخاذ نمایند باید به برنامه ریزی استراتژیک اقدام کنند. در ابتدای این برنامه ریزی ، نیازمند آگاهی و شناخت عمیق و دقیق از وضعیت حاضر خود هستند. در این میان مدیریت منابع انسانی به دلیل نقش گسترده ای که در سازمان دارد به نوبه خود متاثر از این تحولات است .
بدون شک کارکنان سازمان و محیط کاریشان ، از نظر طراحی شغل،شرایط کار و بسیاری چیزهای دیگر تحت تاثیر فناوری اطلاعات قرار گرفته است.از آنجا که در محیط تجاری امروزی افراد و دانش آنها به عنوان حیاتی ترین دارایی سازمان محسوب می شوند ، بدیهی است که در هر شرکتی باید نسبت به آن با اطلاع و آماده پذیرش تغییرات جدید باشد. آگاهی و درک جهت گیری های جدید نه فقط برای متخصصان فناوری اطلاعات لازم است ، بلکه مدیران نیز باید از آنها با خبر باشند.
هدف از این مطالعه شناخت وضعیت موجود و ارائه تدوین برنامه راهبردی دانشگاه قم بر اساس فناوری اطلاعات بوده است که از طریق تحلیل درونی و بیرونی در سال 93 می باشدانشگاههای. جهان عموماً برای انجام برنامه استراتژیک خودکمیته های ازمدیران ارشد،رؤسای دانشکده ها،اعضای هیأت علمی منتخب وحتی نمایندگانی ازکارکنان و دانشجویان را به سرپرستی رئیس دانشگاه تشکیل داده اند و برای برنامه ریزی استراتژیک خود را برای افق زمانی مورد نیاز که معمولاًبین 5 تا 15سال متغییر است، تدوین نموده اند
نقش فناوری اطلاعات در سازمان های جدید به اندازه ای پررنگ است که بسیاری از نظریه پردازان سازمان، مدیران و تصمیم گیران سازمان ها را به اتخاذ استراتژی مرتبط با این فناوری ها در جهت گیری های آتی سازمان ها توصیه می کنند. از قسمت های مهم سازمان که تحت تاثیر این فناوری قرار خواهد گرفت، منابع انسانی سازمان می باشد. به طور طبیعی نحوه مدیریت بر نیروهایی که در محیط جدید یعنی محیطی که با فناوری اطلاعات عجین شدن است تحت الشعاع این فناوری قرار خواهد گرفت.
در این راستا ضروری است نقش هایی را که فناوری اطلاعات می تواند برای مدیریت منابع انسانی ایفا کند را بررسی نموده و با استفاده از آن زمینه انجام هرچه بهتر وظایف را برای مدیر منابع انسانی فراهم نماییم. در غیر این صورت عملکرد منابع انسانی به ویژه از لحاظ دستیابی به اهداف سازمان ضعیف خواهد بود. در نتیجه برای انجام بهتر وظایف مدیریت منابع انسانی باید اولاً محیط جدید که تحت تاثیر فناوری اطلاعات می باشد را بشناسیم و ثانیاً بدانیم که در این محیط مدیر منابع انسانی چه وظایفی را باید انجام دهد
در جهان امروز دستیابی به برنامه های استراتژی کارا و اثربخش ،دغدغه اصلی سازمان ها اعم از خصوصی و دولتی است چنین رویکردی از این واقعیت ناشی می شود که برنامه های اثر بخش، یکی از مهمترین وجه امتیاز سازمانی در صحنه های رقابتی بشمار می آید، زیرا تغییرات و دگرگونی وسیع و همه جانبه سیاسی اقتصادی و تکنولوژیکی و و بحرانهای ناشی از این تحولات دنیایی بسیار متفاوت از دنیای دیروز ایجاد می کند
یکی از مهمترین مباحث مدیریت تکنولوژی استراتژی های تکنولوژی است که به عنوان که به عنوان قسمتی از تکنولوژی های کلان سازمان می تواند بر تمامی ابعاد آن تاثیر گذار باشد. دیدگاه های مختلفی در زمینه تدوین استراتژی های تکنولوژی وجود دارد که هر یک دارای معایب و مزیت هایی هستند.
از راه های شناخت وضعیت سازمانها استفاده از شیوه بررسی محیطی است که عبارت است از نظارت، ارزیابی و نشر اطلاعات حاصله درباره محیط سازمانی میان افراد کلیدی و موثر سازمان می باشد.سازمان ها باعوامل بیرونی مانند نیروهای سیاسی ، اقتصادی ، اجتمایی وتکنولوژی و درونی مانند مدیریت خدمات یا تحقیق و توسعه و سیستم اطلاعات رایانه ای سر و کار دارند از شیوه های متداول شناخت این عوامل استفاده از تحلیل sowt است که معرف قوت ها ضعف ها فرصت ها و تهدید های یک سازمان است
در این تحقیق از مدل swotاستفاده شده است .این روش ، امکان بررسی عوامل و مقایسه تنگناها ، تهدید ها و جنبه های آسیب زننده به سازمان ، فرصت ها ، تقاضا ها و موقعیت های محیط بیرونی را همراه با ضعف ها و قوت های سازمان به وجود می آورد . با بررسی و شناخت این عوامل به فهرستی از مسایل و چالش های فراروی هر سازمان میتوان دست یافت و اقدامات لازم برای مقابله با آنها را پیش بینی و اجرا کرد. - فردآر و دیوید ، - 1390از طریق این مدل سعی میشود ضعف ها به قوت تبدیل شوند و با حداقل رساندن ضعف های داخلی و تهدید های خارجی ، از فرصت ها حداکثر استفاده به عمل آید
به عبارتی میتوان گفت تکنیک یا ماتریس سوات ؛ ابزاری برای شناخت تهدید ها و فرصت های موجود در محیط خارجی و ضعف ها و قوت های داخلی به منظور تشخیص موقعیت استراتژیک و تدوین راهبردهایی برای هدایت و کنترل آن سیستم است. - موحد و کهزادی، - 1389از مطالعات دیگر که از الگوی نقاط قوت ، ضعف ، فرصت ها و تهدید ها برای شناخت نقاط قوت ، ضعف ، فرصت ها و تهدید های دانشگاه ها استفاده شده است میتوان به پژوهش های زیر اشاره کرد:
در نتایج موقعیت استراتژیک دانشکده تربیت بدنی دانشگاه شهید بهشتی نشان داد که بر اساس ماتریس ارزیابی داخلی و خارجی موقعیت دانشکده در منطقه ST قرار دارد . بدان معنا که سازمان باید از قوت های خود استفاده کند که کمتر تحت تاثیر تهدیدهای محیط قرار گیرد بدین معنی که سازمان باید بررسی نماید که برای رقبا هزینه تمام شده محصول یا خدمات را کاهش دهد ، کیفیت را افزایش دهد.
دانشکده تگزاس فرصت هایی مثل موسسات تحقیقاتی قوی ، مناسب بودن مرکز و گسترش میزان عمل دانشجویان برای خود معرفی کرده است .
دانشگاه هوستن ، تغییر و تنوع محیط های یادگیری ، تغییر نقش ها و مسئولیت ها و اعتبار توسعه را فرصت میداند و در زمینه تهدیدات مسائلی چون وضعیت اقتصادی جامعه و مسائل مالی ، پیشرفت روز افزون تکنولوژی و جوابگو نبودن دانشگاه به دانشجویان ، حداقل آشنایی مردم با خدمات دانشگاه
همچنین دانشگاه کالیفرنیا روبه رو شدن با بحران های بودجه ، وجود دانشگاه های مجازی و کاربردی ، دیدگاه منفی عموم به دانشگاه ، درک دانشجو از آموزش منحصرا به عنوان یک شغل را به عنوان تهدید معرفی می کند.
در بررسی نقاط داخلی و خارجی دانشگاه آزاد اسلامی واحد انار بار استفادهاز الگوی تجزیه و تحلیل SWOT ، نشان داد که ، مهمترین فرصت های پیش روی دانشگاه در ابعاد فناورانی ، اجتماعی و فرهنگی و روی آوردن به دوره های تحصیلات تکمیلی و آموزش مجازی و مهمترین تهدید در بعد اقتصادی و توسعه مرکز در منطقه است .
در دانشگاه هوسترن ویکتوریا که دارای نقاط قوت ، ضعف ، فرصت ها و تهدیدهای کم و بیش مشابه با دانشگاه لیرش تگزاس می باشد. از نقاط مشترک بین همه ی این دانشگاهها در ابعاد مختلف اهمیت دادن به گسترش تحقیق ، افزایش میزان ثبت نام دانشجویان ، جذب سرمایه های خارجی و تجید نظر در برنامه های پیش روست
