بخشی از مقاله
چکیده
نگارنده این مقاله روشی رادر قالب یک لوح فشردهی 15 جلسهای برای آموزش و خودآموزی روس زبانان عالقهمند به یادگیری زبان فارسی تدوین کرده است که با کمترین نیاز به مدرس، شرایط فارسیآموزی را در محیط مجازی فراهم میکند. اما نکته مهمتری که در مقاله به آن پرداخته میشود، نیاز به کار دسته جمعی در قالب یک کارگروه واقعی یا مجازی برای توسعه روش مذکور به کمک خرد جمعی است. بدیهی است با توجه به وسعت این کار، الزم است قسمتهای مختلف به تناسب توانایی و عالقهمندی افراد بین همکاران تقسیم شود. لذا نگارنده کوشیده است ضمن تشریح ویژگیهای روش فارسی آموزی خود ضرورت شکلگیری کارگروه را نیز توضیح دهد.
محصول این کارِ گروهی نهتنها برای روس زبانان بلکه برای ملیتهای دیگر هم، که زبان میانجی آنها روسی است میتواند دریچهای تازه برای فارسیآموزی سریع و موثر باشد. روش پژوهش نگارنده روش کتابخانهای با استفاده از تجزیه و تحلیل متون و ارایه روشهای نوین برای یادگیری زبان با بهرهگیری از منابع دست اول و دوست دوم در قالب مقالهها و کتابها و سایتهای آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان بوده است.
مقدمه
عالقهمندی یادگیری زبان فارسی در میان روس زبانان به نیمه دوم قرن 18 میالدی برمی-گردد. مردم روسیه با ترجمه آثاری چون شاهنامه به یادگیری زبان نوشتار آن و همچنین درک مطالب آموزش زبان فارسی میپرداختند. در سال 1804 در دانشگاههای مسکو - خازکف و قازان - و در سال 1816 در دانشگاه سنت پترزبورگ تدریس زبان فارسی برای روس زبانان آغاز شد.
از آن زمان تا به امروز روشها و کتابهایی برای فارسیآموزی تدوین شده است که اکثرا مبتنی بر شیوه دستور - ترجمه بوده است. گواه این موضوع کتابهای جدید و اخیر آموزش زبان فارسی به روس زبانان از والدیمیر ایوانف و آموزش زبان فارسی از گالدکوا و چاپ جدید کتاب درسی زبان فارسی از اوچینکوا با بازنگری پروفسور والدیمیر ایوانف است. اما نیازهای امروز فراتر از این بوده و ارتباطهای کالمی و زنده را نیز ایجاب میکند.
با توجه به دستاوردهای جدید زبانآموزی و زبانشناسی، رویکرد جدیدی الزم است تا فارسی را هرچه بیشتر درمیان کسانی که خود روس هستند و یا روسی زبان میانجی آنهاست، اشاعه دهد. بدین منظور نگارنده با ارایه روشهای استفاده شده برای طراحی این خودآموز زبان فارسی با توجه به گستردگی موضوع پیشنهاد ایجاد یک کارگروه آموزش زبان به تناسب توانایی و عالقهمندی افراد همکار را ارائه داده است.
نگارنده به تجربه دریافته است که منابع کنونی آموزش زبان فارسی به روس زبانان کافی نیست و این در حالی است که مشکالت یادگیری الفبا و نوشتار فارسی برای روس زبانان در مرحله مقدماتی بسیار زیاد است. باید راهکارهای جدید و نوینی ارایه کرد تا ایشان به روشی نوین، فارسی را فراگیرند، این مقاله تالش نگارنده را برای طراحی نرم افزار آموزش زبان فارسی به انضمام فلش کارتهای کلمات زبان فارسی به حالت تصویری توضیح میدهد و میتواند مبنای همفکری و هماندیشی برای ایجاد یک منبع موثق فارسیآموزی برای روس زبانها باشد.
همچنین بتواند کمبود یا نبود استاد را در فضای مجازی جبران کند تا زبانآموز بدون نیاز به معلم مقدمات فارسی را در محیط زبانی خود فرابگیرد. مقاله در دو بخش ارایه شده است. نخست محتوای و شکل نرم افزاری توضیح داده می شود که قرار است محور تشکیل یک کارگروه برای تدوین نرم افزار باشد. این عنوان بهمنظور همراستا کردن ایدهی تولید منبع فارسیآموزی نوین به روس زبانها با اهداف همایش واکاوی منابع آموزش زبان فارسی به غیرفارسی زبانان انتخاب شده است. سپس ساختار کارگروه شرح داده خواهد شد.
طرح نرمافزار آموزش زبان فارسی به روس زبانان
ابتدا تعریف سادهای از زبان و خط فارسی و سپس معرفی اجمالی سیستمآوایی فارسی ارائه میشود که شامل حروف صدادار و صامتهای فارسی است. ویراست اول این نرم افزار برای 15 جلسه طراحی شده است. در بخشهای بعدی در هر جلسه چند آوا با نشان دادن تصویرهایی از کلمات فارسی که آوای مربوطه در آن بهکار رفته برای آشنا شدن بهتر فارسیآموز با معنای آن و شکل نوشتاری هر صامت یا مصوت مربوط به آن درس معرفی میشود.
در پایان هر درس تمرینهایی برای تثبیت یادگیری و آزمون و خطای خودآموز داده می شود. همچنین داستان بسیار شیرینی با بهکارگیری کلمات و قواعد مطرح شده در همان درس نقل میشود. داستان با انیمیشن برای خودآموز بیان میشود و فارسی آموز به روش سمعی-بصری با استفاده از کلمات و قواعد بهکاررفته در درس، به یادگیری فارسی عالقهمند می-شود.
از مکالمه، تمرین و تکرار آن برای بهبود مهارت گفت و شنود در موقعیتهای مختلف ارتباطی استفاده میشود. آموزش دستور زبان فارسی بهصورت تصویری و غیر مستقیم انجام میگیرد. فلش کارتهای کلمات زبان فارسی بهصورت ضمیمه ارائه می شود؛ یعنی در یک سمت کلمه به فارسی نوشته شده و در سمت دیگر تصویر آن کلمه میآید.
تحلیل محتوای سبکهای ارایه شده در نرم افزار نقش گفت و شنود در نرمافزار اولویت فارسیآموزی برقرای ارتباط کالمی است. در زندگی روزمره سخنگویان، این گفت و گوست که نقش پررنگی دارد. هر گفت و گو حداقل میان دو گوینده و شنونده جریان مییابد. هدف دیگر آموختن مطالب بهصورت گفت و شنود یا روش سمعی- بصری این است که خودآموز با گوش کردن ، مطالب را به خوبی درک کند و با تقلید و مرورآن در ذهن خود به یادگیری هرچه بهتر زبان در جهت ایجاد توانش ارتباطی بپردازد. در این نرمافزار الگوهای واقعی گفتار بهصورت شنیداری و انعکاس آن به صورت نوشتار فارسی همزمان است و متن گفت و شنود در طی سه مرحله اجرا میشود.
