بخشی از مقاله
چکیده
ذخیره مس - مولیبدن پورفیری نوچون واقع در کمان ماگمایی سنوزوئیک کرمان از نظر ژنتیکی با استوک های نیمه عمیق با ترکیب غالب مونزودیوریتی - مونزونیتی و گرانودیوریتی مرتبط می باشد که طی الیگوسن به داخل مجموعه ای از نهشته های توف آندزیتی ائوسن نفوذ کردهو مجموعاً متحمل فرآیندهای دگرسانی هیدروترمالی - پتاسیک، پروپیلیتیک، فیلیک و آرژیلیک - شده اند
بر اساس نتایج مطالعات میکروسکوپی 70 مقطع نازک- صیقلی از نمونه های سطحی و مغزه های حفاری 22 گمانه اکتشافی، زون فیلیک در مقایسه با سایر زونهای دگرسانی، از نظر وسعت، شدت و عمق نفوذ، فراگیرترین دگرسانی محسوب می شود و همراه با دگرسانی پتاسیک میزبان اصلی کانی سازی مس می باشد. بیوتیت های هیدروترمالی زون دگرسانی پتاسیک بصورت تیغه های ریز بلور نئوفرمه از بلورهای شکل دار تا نیمه شکل دار بیوتیت های ماگمائی متمایز هستند.
دگرسانی پروپیلیتیک، عموما بر هورنفلس ها موثر بوده، اپیدوت با چند رنگی ضعیف جانشین پلاژیوکلازهای کلسیک شده و یا بطور پراکنده در اطراف کانیهای فرومنیزین و در متن سنگ دیده می شود. دگرسانی فیلیک و آرژیلیک به ترتیب با تشکیل سرسیت و کانی های رسی همراه است. کانه زایی بصورت سوپرژن و هیپوژن رخ داده است، فرم سطحی آن به صورت کانی های کربناته مس مانند مالاکیت و نوع عمقی به صورت انتشاری و رگچه ای و در قالب کانی های سولفیدی مانند کالکوپیریت نمایان شده است.
مقدمه
منطقه معدنی نوچون با موقعیت طول شرقی و عرض شمالی، بخشی از زون بزرگ ارومیه دختر محسوب می شود که در تقسیم بندی کوچکتر، در کمان ماگمایی سنوزوئیک کرمان قرار می گیرد. از لحاظ ژئومورفولوژی، منطقه ای کوهستانی با دره های عمیق و پرشیب است. این محدوده با دارا بودن کانه زایی مس و مولیبدن به مساحت 9/1 کیلومتر مربع در دامنه جنوب شرقی کوه ممزار واقع در 4 کیلومتری جنوب غرب معدن مس سرچشمه و10 کیلومتری شمال شرق پاریز واقع شده است.
سنگهای منطقه، شامل کمپلکس آذرین-رسوبی ائوسن، تودههای نیمه عمیق با ترکیب متوسط- اسیدی - احتمالاً الیگومیوسن- میوسن - میباشند. در شرق و شمال شرق کانسار دگرگونی مجاورتی از نوع هورنفلس مشاهده میشود. هاله دگرسانی، منطقهای در ابعاد 1×2 کیلومتر را پوشش میدهد. در این مطالعه از مغزه های حفاری 22 گمانه اکتشافی استفاده شده است. نمونه برداری گسترده از کلیه واحدهای سنگی و زونهای دگرسانی و پتروگرافی و مینرالوگرافی تحلیلی آنها به منظور تعیین حدود دگرسانی و کانی زایی از اهداف اصلی این پژوهش می باشد.
شکل:1 نقشه زمین شناسی ساده شده نوچون - مقیاس - 1:5000، اقتباس از کان ایران - 2008 -
مواد و روشها
کانی شناسی استوک پورفیری میزبان، تعیین کانیهای شاخص هیدروترمالی به تفکیک در هر زون دگرسانی و روابط بافتی آنها با استفاده از مطالعات میکروسکوپی 70 مقطع نازک- صیقلی صورت گرفت. برای این منظور 40 نمونه سطحی وتعداد 30 نمونه از مغزه های حفاری جهت شناخت بهتر دگرسانی های عمقی و منطقه تأثیر آنها برداشت شده است.
بحث
واحدهای سنگی میزبان کانی سازی در منطقه شامل استوک های نیمه عمیق با ترکیب غالب مونزودیوریتی - مونزونیتی و گرانودیوریتی هستند که که طی الیگوسن به داخل مجموعه ای از نهشته های توف آندزیتی ائوسن، نفوذ کردهو مجموعاً متحمل فرآیندهای دگرسانی هیدروترمالی - پتاسیک، پروپیلیتیک، فیلیک و آرژیلیک - شده اند
پتروگرافی استوک های پورفیری میزبان
الف- استوک نیمه عمیق مونزودیوریتی- مونزونیتی
این نوع از سنگهای منطقه در مقاطع میکروسکپیو معمولاً بافت گرانولار و به میزان کمتر بافت گرافیکی، پورفیروئیدی و پوییکلیتیکی را نشان می دهند. کانیهای اصلی آنها شامل پلاژیوکلاز کوارتز، پتاسیم فلدسپار و هورنبلند و کانیهای فرعی شان بیوتیت، پیروکسن، آپاتیت سوزنی و کانیهای اپک است.. در برخی نمونه ها، پلاژیوکلازها به کانی های رسی و کلسیت یا سریسیت دگرسان شدهاند - شکل 2 الف و ب - . فراوانترین کانی فرو منیزین هورنبلند سبز استکه، بعضاً به بیوتیت دگرسان شده است که محصول نفوذ محلول های گرمابی در دمای 200 تا 300 درجه سانتیگراد می باشد.
کانی های آبدار نظیر هورنبلند سبز و بیوتیت - شکل 2ج - دلالت بر آبدار بودن ماگمای حدواسط والد آنها دارد بیوتیت ها اغلب نیمه شکل دار تا بی شکل بوده و به رنگ قهوه ای تیره مشاهده می شوند و تحت تاثیر سیالات هیدروترمال به کلریت و اکسید آهن دگرسان شدهاند.کلریت اغلب جانشین کانیهای فرومنیزین مانند بیوتیت و آمفیبول شده است.هم رشدی کانی های اپاک در کنار بیوتیت می تواند دلیلی بر بالا بودن فوگاسیته اکسیژن در ماگمای والد باشد
ب- توده نفوذی گرانودیوریتی
از نظر بافتغالباً در دانه درشت تا متوسط هستند و دارای بافت گرانولار هستند. کانیهای اصلی شامل پلاژیوکلاز - حدود40 درصد - ، کوارتز - 20تا 25 درصد - ، پتاسیم فلدسپار - 20 تا30 درصد - و هورنبلند - 5 تا 10 درصد - و کانیهای فرعی شامل بیوتیت، آپاتیت و کانیهای اپک میباشد. کلریت، اپیدوت، سریسیت و کانیهای رسی کانیهای دگرسانی این سنگها میباشند - تصویر 2 م - . پلاژیوکلاز بصورت شکل دار تا بی شکلند و در اغلب موارد سریسیتی شدن را نشان میدهند. کوارتز فضای خالی بین کانیهای دیگر را پر می کند که می تواند بیانگر تبلور کوارتز در مراحل پایانی پس از تبلور سایرکانیها باشد. فلدسپارهای قلیایی در برخی قسمتها به سرسیت و کانیهای رسی تبدیل شدهاند.
دگرسانی
دگرسانی پتاسیک
این دگرسانی در سطح منطقه فاقد رخنمون بوده، اما بر اساس مطالعه مغزههای حفاری، از گسترش بیشتری در عمق برخوردار است. رنگ نمونه های دستی دگرسان شده گرانودیوریتی در این زون تیره تر از انواع کمتر دگرسان است چرا که فراوانی تیغه های ریز بیوتیت های نئوفرمه و اکسید آهن افزایش یافته است. بیوتیت های هیدروترمالی، که از لحاظ پتروگرافی کاملاً از انواع ماگمائی اولیه متمایز می شوند، بصورت تیغه های ریز - 10-100ʽm - حضور دارند که که اغلب کانیهای مافیک اولیه را جایگزین می کنند و یا بصورت پچ های پراکنده در زمینه سنگ دیده می شوند
دگرسانی پروپیلیتیک
این دگرسانی بویژه هورنفلس را تحت تأثیر قرار داده است وکانی دگرسان اصلی آن اپیدوت است - شکل 4 الف - .در سنگهای مونزونیتی مجموعه کانیهای ممیّز این زون دگرسانی شامل اپیدوت، کلسیت و کلریت می باشد
ب - . کلریت به طور فراگیر در امتداد سطوح کلیواژ کانیهایی مثل هورنبلند و بیوتیت های اولیه و ثانویه و یا بطورکامل در قالب آنها دیده می شود. اپیدوت با چند رنگی ضعیف جانشین پلاژیوکلازهای کلسیک شده و یا بطور پراکنده در اطراف کانیهای فرومنیزین و در متن سنگ دیده می شود.
