بخشی از مقاله
چکیده
امروزه باتوجه به پیشرفت سریع و غیر قابل باور جایگزینهای دیجیتالِ قلمرو کتابخانه های سنتی، بسیاری از طرفداران این نوع کتابخانه ها و نیز دولت ها نگران تغییرات محتمل و ناخوشایند در این حوزه هستند و این حقیقت که این علاقه مندان مجبور باشند کاری را که سالیان زیاد مشتاقانه انجام داده اند قطع کرده و ناگزیر به خداحافظی با کتابخانه های عمومی باشند.
به بیان دقیق تر، آینده های بدیل کتابخانه ها به طور اعم و کتابخا نه های عمومی به طور اخص چه می تواند باشد؟ کتابخانه های عمومی المانی از یک سیستم بزرگ تر و پیچیده تر می باشند که شامل صنعت نشر، دانشگاه ها، قانون مالکیت معنوی، تکنولوژی و اقتصاد می باشند که تغییر جزء لاینفک هر کدام از این زیر سیستم ها میباشد که برآیند این تغییر ها می تواند کتابخانه های عمومی را به سمت آینده های متفاوت سوق دهد.
در این مقاله، برآن هستیم تا با استفاده از تئوری تاب آوری و تفکر سیستماتیک، مدلی از کتابخانه ی یادگیرنده و تطبیقی ارائه کنیم که قادر است با رقبای خود هم زیستی مسالمت آمیز داشته باشد. این مهم با تغییر مدل ذهنی افراد در جامعه از کتابخانه حاصل می شود. تئوری تاب آوری پیشنهاد می کند که لازم نیست فعالیت های خود را همانطور که همیشه انجام داده ایم به سوی آینده ای مملو از عدم قطعیت ادامه دهیم. بلکه لازم است تغییرات غیر قابل بازگشت دنیای جدید را پذیرفته و تلاش لازم برای تطبیق پذیری را انجام دهیم. در این مقاله تلاش داریم تا تصویری از این نوع کتابخانه ی یادگیرنده ارائه دهیم.
.1 مقدمه
در حدود 100 سال پیش، اندرو کارنجی1 با توجه به پتانسیل بالایی که برای کتابخانه های عمومی در راستای اعتلای یادگیری در هر جامعهای قائل بود پیشنهاد تاسیس کتابخانههای عمومی را ارائه کرد. امروز که ما در عرصه اطلاعات، اینترنت و کتابخانههای دیجیتال هستیم، آیندهی کتابخانههای عمومی همانند بسیاری از ساختارهایی از این دست در هالهای از ابهام است. با این وجود نتایج یک تحقیق میدانی در آمریکا حاکی از این موضوع است که %78 آمریکاییها اعتقاد دارند که علیرغم انفجار اطلاعاتی در فضای مجازی، کتابخانههای عمومی به عنوان یکی از المانهای یادگیری در آینده ایفای نقش خواهند کرد. . - وودن، - 2006
یکی از اساسیترین دغدغهها، صرف منابع مالی دولتی برای تجهیز و یا تاسیس کتابخانهها میباشد. اگر قرار باشد سایه عصر دیجیتال، موتورهای جستجو و اینترنت بر کتابخانههای عمومی سنگینی کند، آیا تخصیص این بودجهها در بلند مدت نوعی اتلاف سرمایه نخواهد بود؟ و آیا کتابخانهها میتوانند هنوز منابع دولتی را جذب کنند؟ براساس همان تحقیق میدانی چهار حوزهی اساسی در راستای ایجاد نسل جدید کتابخانه ها قابل شناسایی است: - وودن، - 2006
-1 ایجاد برنامههای گوناگون برای نوجوانان
-2 مبارزه با بیسوادی و مهارتهای خواندن در میان افراد بالغ
-3 دسترسی آسان به اطلاعات پیرامون خدمات دولتی در کتابخانهها
-4 امکانسازی برای دسترسی با کامپیوترها در کتابخانهها برای همگان
اما باید توجه داشت که وارد شدن به چنین حوزههایی نیازمند تزریق بودجههای فراوان است که بسیاری از کتابخانههای عمومی قادر به انجام آن نیستند. یکی از مهمترین بازیگران این عرصه فن آوری اطلاعات 2 می باشد که از یک سمت به عنوان یک چالش می تواند طومار کتابخانه هی عمومی را در هم نوردد و ازسمت دیگر با تغییر کارکرد کتابخانه ها می تواند به عنوان یک فرصت ویژه مطرح باشد.
فن آوری اطلاعات به فن آوری هایی اطلاق می شود که امکانات لازم برای جمع آوری ، انباشت پردازش و توزیع اطلاعات فراهم می کند . محور این فن آوری ، رایانه و ارتباطات راه دور است . رایانه ها اساسا کارپردازش و انباشت اطلاعات را انجام می دهند و ارتباطات راه دور ، امکان پخش و توزیع این اطلاعات را در سطحی بسیار وسیع فراهم می سازد. - داورپناه ، - 1378
تاریخ استفاده از رایانه در کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی را می توان به چند دوره نسبتا مشخص تقسیم کرد - فتاحی، 43، - 1377 در دهه 1940 نخستین روشهای نیمه ماشینی ذخیره و بازیابی اطلاعات با استفاده از نظام برگه ای لبه منگنه مورد توجه قرار گرفت . این نظام در واقع پیش آمد نظام های رایانه ای دهه 1960 بود. در دهه 1980 شاهد گسترش نظام های پیوسته چه از نظر تنوع و ایجاد نرم افزارهای آماده و تجهیزات چاپ و نمایش اطلاعات و چه از نظر نفوذ و کاربرد این نظام ها در کشورهای در حال رشد بود . دهه 1990 دهه رشد اینترنت به حساب می آید و کتابخانه ها نیز از این پدیده حاصل از فناوریهای جدید در کارهای خود به خوبی استفاده کردند. این مسیر روز به روز در حال تحول و پیشرفت است و جهت آن به سوی افزایش تواناییهای انسان در به دست آوردن دقیق اطلاعات می باشد.
