بخشی از مقاله
چکیده:
در این مقاله با استفاده از مدل های تحلیل پوششی داده ها، کارایی یازده گروه آموزشی در دو حالت بازدهی به مقیاس ثابت و بازدهی به مقیاس متغیر و سپس بازده به مقیاس گروههای آموزشی مورد ارزیابی قرار گرفته است. با توجه به بازده به مقیاس ثابت، صعودی و نزولی میتوان علل ناکارایی واحدهای آموزشی را دقیقتر ارزیابی کرد.
همچنین این تحقیق به ارزیابی علل ناکارایی گروههای آموزشی را با توجه به بازده به مقیاس می پردازد. ارزیابی بازده به مقیاس گروههای آموزشی راهی برای تسریع در پیدا کردن علل ناکارایی گروههای آموزشی مشخص می کند. با توجه به بازده به مقیاس میتوان علل کمبود کارایی را با توجه به کمبود در کاهش ورودی یا افزایش خروجی سریعتر پیدا کرد.
-1 مقدمه
کارایی به معنی تلف نکردن منابع است که از نسبت مجموع موزون خروجی ها به مجموع موزون ورودی ها به دست می آید. از طرفی بدون شک رسالت و هدف اساسی هر مجموعه بهره برداری مؤثر و کارا از منابع در اختیار می باشد. استفاده از فنون و تکنیکهای پیشرفته و شناخت فرصت ها و محدودیت های بالقوه و بالفعل وابسته به آگاهی از وضعیت فعلی سازمان است.
دانشگاه ها به عنوان بدنه اصلی آموزش عالی و منبع مهم تأمین نیروی انسانی ماهر و متفکر، نقش بسیار مهم و تعیین کننده ای در رشدو توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور دارند و بعضاً به عنوان محور اصلی توسعه نیز معرفی می شوند از این رو حفظ کارایی دانشگاه ها به عنوان یک هدف مهم به شمار می آید چرا که عدم کارایی دانشگاه ها می تواند توسعه علمی و سیستم های آموزشی و پژوهشی را محدود سازد و به همان نسبت که واحدهای کاراا و سالم می توانند به رشد علمی و اقتصادی جامعه کمک نمایند ناسالم بودن و عملکرد بد آنها نیز می تواند باشد.
بحران های عظیم فرهتگی اقتصادی و اجتماعی را بهمراه داشته - مثلاٌ گرو ههای آموزشی دانشگاه - در این میان بررسی عملکرد بخشهایی که ساختار آنها به شکل سازمانی بزرگ - مثلا دانشگاه - با چندین شعبه است، مورد توجه خاص قرار میگیرد شعبه ها وظایف اجرایی را برعهده دارند و وظیفه سازمان - مدیریت ارشد - نیز نظارت و کنترل شعبه هاست.
با مشخص شدن اهمیت ارزیابی و بررسی عملکرد شعبه های یک سازمان باید معیارهایی برای بررسی عملکرد مشخص نمود این معیارها بر اساس اهداف مشخص شده شعبه هاخواهدبود بایدمشخص نماییم که شعبه های مختلف برای سطح معینی از فعالیتهای خود چه سطحی از منابع را استفاده می نمایند. بر این اساس روش هایی برای ایجاد معیارهای مناسب ابداع شده است که از مهمترین آن ها میتوان به روش تحلیل پوششی دادهها اشاره نمود. در بخش دوم به ارائه یک نوع مدل تحلیل پوششی داده ها مورد استفاده معرفی می شود. دربخش سوم یک مثال عددی ارائه شده است . پایان بخش این مقاله، بخش چهارم یعنی نتیجه گیری است.
-2 ارائه بک مدل تحلیل پوششی داده ها مورد استفاده
در تشخیص کارایی، روشهای متفاوتی وجود دارد که از جمله این روشها می توان به روش تحلیل نسبت و تحلیل مرزی اشاره نمود. روش تحلیل پوششی داده ها یک روش مرزی ناپارامتریک می باشد که به صورت زیر قابل تعریف است: کارایی هر واحد تصمیم گیرنده - - DMU یک مساُله برنامه ریزی کسری می باشد، یعنی کارایی هر - DMU - ماکزیمم نسبت خروجی توزین شده به ورودی توزین شده تحت یک سری محدودیت است.
در این تحقیق بازده به مقیاس واحدها نیز در مورد ارزیابی قرار گرفته است.کارایی مقیاس، توسعه ای است که یک سازمان می تواند از مزایای بازده به مقیاس با تغییر اندازه اش به سوی مقیاس بهینه به دست آورد و فرض وجود بازده به مقیاس ثابت در مدل بدان معنا است که اندازه سازمان در تشخیص کارایی مورد توجه قرار نمی گیرد. گاهی با بزرگ شدن سازمان افزایش ورودی ها به میزان دو برابر، خروجی هایی کمتر از دو برابر را ارایه می کند که بیانگر بازده به مقیاس نزولی است این امر ممکن است به علت عدم توانایی در اداره .[1,4]×یک سازمان بزرگ و ناهماهنگی های ناشی از آن باشد.
تخمین بازده به مقیاس در DEA برای اولین بار توسط بنکر - × - 1984و بنکر ،چارنز و کوپر - - 1984 مطرح شد. .[10.11] بنکر و همکاران با استفاده از دوال مدل BCC نوع بازده به مقیاس را مشخص کردند. سپس فار و همکاران [12,13] با استفاده از مقدار کارایی نوع بازده به مقیاس را مشخص کردند . مدل های ارایه شده فوق بازده به مقیاس واحدهای تصمیم گیرنده را به سه دسته صعودی، نزولی و ثابت طبقه بندی می کنند.
