بخشی از مقاله
چکیده
هدف از این مطالعه، بسط دادن ابزار الگوهاي ارتباطی زوجین بود. گروه نمونه شامل 247 زوج متاهل بودند. میانگین سنی گروه 35.4 و میانه13.3 و سن آنها بین 19 سال تا 57 سال بود. در این مطالعه از ابزار الگوهاي ارتباطی زوجین که برگرفته شده از مقیاس الگوهاي ارتباطی خانواده - کوئرنر و فیتزپاتریک - 2002 استفاده شد. درنتیجه یافتههاي حاصل از تحلیل عامل 26 سوال انتخاب شدند.
نتیجه تحلیل عامل محتواي این ابزار به شیوه مولفههاي اصلی استخراج شده دو عامل عمده جهتگیري گفتوشنود و همنوایی بود. بررسی پایایی این ابزار، به روش ضریب آلفاي کرونباخ و شیوه بازآزمون حاکی از پایایی این ابزار بود. ضریب آلفا براي بعد گفتوشنود%92 و براي همنوایی %89 بود.نتایج نشان دادکه ابزار الگوهاي ارتباطی زوجین از ویژگیهاي روانسنجی مناسبی برخوردار است و میتواند بهعنوان ابزاري روا و پایا در مورد زنان و مردان متاهل بهکار رود.
مقدمه
نوع تعاملات و عملکرد اعضا در خانواده بسیار حایز اهمیت است. دستیابی به جامعه سالم، آشکارا در گرو سلامت خانواده و تحقق خانواده سالم مشروط به برخورداري افراد آن از سلامت روانی و داشتن رابطههاي مطلوب با یکدیگر است، از این رو سالمسازي اعضاي خانواده و رابطههايشان بیگمان اثرهاي مثبتی را در جامعه بهدنبال خواهد داشت - برنشتاین و برنشتاین،. - 2003 شیوه ارتباطات اعضاي خانواده و نحوه تبادل احساسات اعضا نشاندهندهي سلامت روانشناختی اعضاي خانواده و عملکرد آنها می باشد.
ارتباط مهمترین جنبههاي انسانی فرایند خانواده است - بوچنرر،. - 1967 ما در بافت خانواده، نه فقط یاد میگیریم چطور ارتباط برقرار کنیم، بلکه همچنین یاد میگیریم که چگونه ارتباط را دریافت کنیم - برنر،. - 1967 کوئرنر و ریس - - 2001 معتقدند که اعضاي خانواده دیدگاهها، ارزشها و سییذیت خود را با یکدیگر در میان میگذارند که این مورد ادراکات اجتماعی آنها را تحت تاثیر قرار می دهد.
نحوه ارتباطات و نوع نگاه فرد به ارتباطات، رفتارهاي آتی فرد را شکل می دهد و این رفتارها متعاقبا تفسیرهاي ذهنی در مورد ارتباطات شخصیت و نوع نگاه فرد به دنیا را موجب می شود - لال19805،به نقل از ولتی. - 2003 همه جوامع خواستار سعادت و سلامت روانشناختی اعضاي خود هستند، براي رسیدن به این خواسته تا آنجا که ممکن است عوامل تاثیرگذار بر سلامت و سازگاري روانی را شناخت، یکی از این عوامل خانواده و نحوه ارتباطات اعضاي آن بهخصوص زوجین و همسران با یکدیگر است - زارع. - 1388
محققان سعی کردند تا الگوهاي ارتباطات خانواده را بررسی کنند. چفی،مکلئود و اتکین - - 1972 نظریه اي را مطرح کردند که در آن الگوهاي ارتباطات خانواده و شیوه هایی را منعکس میکنند که بهوسیله آنها خانواده واقعیت اجتماعی را تعبیر و تفسیر کرده، اعضایش را در آن تعبیر و تفسیر سهیم می سازد. چفی،مکلئود و اتکین - - 1971،به نقل از الوود و اشرادر - - 1980 در زمینه چگونگی شکلگیري ارتباطهاي خانوادگی به دو گونه جهتگیري گفت و شنود و همنوایی اشاره کرده اند.
به باور کوئرنر و فیتز پاتریک - 2002 - سوگیري گفت و شنود اشاره به شرایطی دارد که در آن خانواده، اعضا را به شرکت آزادانه و آسان در تعامل و گفتگو در زمینههاي گوناگون تشویق میکند، اعضاي خانوادههایی با گفت و شنود بالا، آزادانه، پیوسته و خودانگیخته، باهم تعامل و ارتباط دارند. در این دیدگاه، همنوایی مصداق ارتباطهاي خانوادگی دانسته میشود که اعضا را وادار به یکسان نمودن نگرشها، ارزشها و باورها میکند. به عبارت واضحتر، خانوادههایی با جهتگیري همنوایی بالا در تعاملات خود بر همسانی باورها، نگرشها تاکید میکند.
به نقل از جوکار،. - 1386 چفی،مکلئود و اتکین - - 1971 به نقل از مکلئود و چفی - - 1972 براساس دو بعد گفتوشنود و همنوایی، 4 نوع خانواده توافق کننده، کثرتگرا، محافظت کننده و خانوادههاي بی قید را معرفی کردهاند. خانوادههاي توافقکننده،گفتوشنود و همنوایی بالایی دارند. خانوادههاي کثرتگرا، جهتگیري گفتوشنود بالا و جهتگیري همنوایی کمی از خود نشان دادند.
خانوادههاي محافظتکننده، جهتگیري همنوایی بالا اما جهتگیري گفت وشنود کمی داشت و در نهایت خانوادههاي بی قید که گفتوشنود و همنوایی کمی دارند. فیتزپاتریک - - 1988 به نقل از فیتزپاتریک وکوئرنر - - 1997، ارتباطات زناشویی در انواع خانوادهها را مورد بررسی قرار داده اند و بر این باورند که ارتباطات زناشویی در خانوادههاي توافقکننده در طبقه سنتی 1 قرار میگیرد.
زوجهاي سنتی به یکدیگر وابستهاند و در ارتباطات خود مصاحبتهاي مشترکی با هم دارند. همچنین ارتباطات زناشویی زوجین در خانوادههاي کثرتگرا به احتمال زیاد از نوع مستقل 2 است. اگرچه آنها با هم مصاحبتهاي مشترك زیادي دارند. اما در عین حال به برنامهها و فضاهاي فیزیکی جداگانه نیز اهمیت میدهند. فردگرایی و استقلال در این خانوادهها تشویق میشود. زوجینی که خانوادههاي محافظتکننده را سرپرستی می کنند، به احتمال زیاد از نوع جدا از هم هستند.
این زوجین به طور چشمگیري مصاحبت هاي مشترك کمی باهم دارند و در ارتباطات خود هرکس با جرات از موضع خود دفاع کرده و دیگران را متقاعد میکند. ویژگی ارتباطات در این خانوادهها میزان کم تعاملات در بین آنهاست. بخش عمده تحقیقاتی که در طول سه دهه گذشته در رابطه با الگوهاي ارتباطی خانواده انجام شده با استفاده از ابزار تجدیدنظر شده الگوهاي ارتباطی خانواده که یک پرسشنامه خودسنجی است که شامل مقیاس جهتگیري گفتوشنود و جهتگیري همنوایی میباشد، انجام شده است. ابزار الگوهاي ارتباطی زوجین برگرفته شده از الگوهاي ارتباطات خانواده - فیتزپاتریک و کوئرنر - می باشد که روایی 4 و پایایی 5 این ابزار در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته شده است.
روش پژوهش
جامعه و نمونهي مورد مطالعه: جامعه آماري پژوهش کلیه زنان و مردان متاهل شهرستان مرودشت بودند. بدین ترتیب که گروه نمونه از مراکز اداري، تجاري، آموزشی، درمانی و نیز منازل مسکونی و مکانهاي عمومی به صورت در دسترس انتخاب شدند. بدین منظور 247 نفر زن و مرد متاهل شهر مرودشت مورد مطالعه قرار گرفت.
ابزار گردآوري اطلاعات: این ابزار یک پرسشنامه خودسنجی است که میزان موافقت یا عدم موافقت پاسخ دهنده را با 26 گویه که درباره ارتباط فرد با همسر خود است، در دامنه 5 درجهاي مورد سوال قرار میدهد. نمره 5 معادل کاملا موافقم و نمره 1 معادل کاملا مخالفم است. 15 سوال اول مربوط به بعد گفتوشنود و 11گویه بعدي مربوط به بعد جهتگیري همنوایی می باشد. روش اجرا: ین پژوهش با توجه به پرسشهاي تدوین شده از نوع همبستگی از نوع تحلیل عامل یا روش تحلیل مولفههاي اصلی است.
یافته
بهمنظور بررسی ساختار عامل پرسشنامه الگوي ارتباطی زوجین از دو روش تحلیل عامل به شیوه اکتشافی و تایید استفاده شد. نسبت KMO براي تحلیل اکتشافی به شیوهي مولفههاي اصلی برابر با 0/85 و مقدار آزمون کرویت بارتلت براي این تحلیل برابر با 1906 بود که در سطح 0/0001 معنادار بود. نتایج تحلیل عامل به شیوه مولفه هاي اصلی با چرخش متعامد واریماکس حاکی از وجود دوعامل با ارزش ویژه به ترتیب برابر با 6/2 و 2/9 بود که درمجموع %35 از مجموع واریانس کل را مورد ارزیابی قرار می دادند.
جدول شماره یک نشانگر بارعاملی هر یک از سوالات در تحلیل عامل به روش اکتشافی به شیوه مولفههاي اصلی می باشد. این دو عامل براساس محتواي آنها به قرار عامل گفت وشنود و عامل همنوایی نامگذاري شدند. به منظور آزمون ساختار عامل حاصل از روش اکتشافی به استفاده از ماتریس تصادفی دادهها براي50 درصد از گروه نمونه از روش تحلیل عامل به روش تاییدي به شیوه بیشینهي احتمال استفاده شد. مقدار مربع کاي براي این تحلیل برابر با 448/05 بود که با درجه آزادي 298 در سطح 0/0001 معنادار بود.
با پیش فرض وجود دو عامل در این تحلیل ارزش ویژهي دو عامل استخراجی به ترتیب در این تحلیل برابر با 5/7 و 2/0 بود. ماتریس عوامل چرخش یافته در این تحلیل حاکی از تایید این دو عامل گفتوشنود و همنوایی بود. به قراري که تمام گویهها در این روش زیرمجموعه عاملهاي مربوطه خود قرارگرفتند. به استثناي سوال 14 در عامل گفتوشنود و سوالات 22 و 25 در عامل همنوایی که از بار عاملی کمتر از 0/30 برخوردار بودند. جدول شماره دو نشانگر بار عامل در روش تایید به شیوه بیشینهي احتمال می باشد.
