بخشی از مقاله
چکیده :
سیر و سیاحت از اهمیت و جایگاه ویژه ای در آیات و روایات برخوردار است و قرآن مجید به کرّات به بعد تبادل فرهنگی و تعامل صلح آمیز ناشی از سفر اشاره دارد و این تأکید نشان از ارزش و قداست این مسئله است و تأکید بر آن از آن روست که همه جنبه های آن به رشد و تعالی انسان کمک می کند .
از آنجاییکه یکی از روش های کسب دانش و معارف الهی و مشاهده عظمت خداوند از طریق سیر و سلوک عرفانی و گردشگری حاصل می گردد این همان چیزیست که قرآن نام آن را »سیر فی الأرض« نامیده و در آیات متعدد به آن دستور داده است . امروزه با گسترش جوامع بشری و ازدیاد گرفتاری های بشر یکی از راه های کاهش پی آمدهای این پدیده آشنایی با رهنمودهای دین مبین اسلام درباره جایگاه سیر و سیاحت، عبرت گرفتن از سفرهای تاریخی پیامبران الهی و ... است . بنابراین باتوجه به لزوم برقراری ارتباطات سریع و گسترده در جهان امروزی و توجه به صنعت گردشگری ضرورت و اهمیت تحقیق در این باره را مشخص می سازد .
مقدمه :
سفر حقیقت زندگی است و زندگی خود یک سفر . انسان همیشه در گذر از دیروز به امروز و از امروز به فرداست قرآن کریم در بسیاری از آیات مسلمانان را به سیر و سیاحت و گردشگری در زمین با هدفهای روشن فراخوانده است . پیشوایان دین نیز با الهام از آموزه های وحی ، گردشگری را با عبارت های گوناگون ستوده اند و پیروان خود را به سیر و سیاحت و بهره گیری از مواهب آن تشویق کرده اند . فقهای اسلام نیز با توجه به دستاوردهای مفید و سازنده سیر و سیاحت بدان اهمیت ویژه داده اند و بر این باور بوده اند که شناخت انسان از بود و هست و رویدادهای خارجی ، گسترش یافته های ذهن ، آشنایی با اقوام ، گروه های گوناگون ، آگاهی از اندیشه های گونه گون و ... در پرتو سیر و سیاحت میسر است .
از این روی شاگردان خود را به سیر و سیاحت سفارش کرده و رشد و شکوفایی استعدادهای آنان را در گردشگری می دیده اند . سفر در ژرف ترین رگه های وجودی بشر از بنیادی ترین نیازهای او محسوب می شود و مقوله ای متفاوت با دیگر شئون زندگی او نبوده بلکه بخش اجتناب ناپذیر حیات آدمیان است . بنابراین با توجه به ضرورت و اهمیت این موضوع در اسلام و تأثیر آن در شرایط کنونی در برقراری ارتباط با سایر ملل و توسعه صنعت و گردشگری بهتر است که پژوهشی درباره آن صورت پذیرد .
اندکی ژرف اندیشی در موضوع تحقیق و نگاهی گذرا به فهرست مطالب ، ضرورت ، فایده ها و اهمیت این پژوهش را آشکار می کند و خواننده را از نگاه سطحی به موضوع باز می دارد . روش تحقیق این رساله از طریق مطالعه توصیفی کتابخانه ای صورت گرفته است .
مفهوم شناسی :
قرآن کریم مهمترین اثری است که در آیات فراوانی به اهمیت سیر و سفر و آثار آن اشاره می کند . بنابراین مفاهیم کلیدی که عبارتند از : سیر و سیاحت ، سفر و ... را مفهوم شناسی کرده تا با معانی آنها بیشتر آشنا شویم .
.1 سیر:
در تکاپوی زندگی به ویژه در ابعادی اقتصادی ، فرهنگی سیاسی و تاریخی ، سفر و گردشگری نقش تعیین کننده ای دارد. قرآن کریم با به کارگیری واژه سیر در شکل ها و هیئت های گوناگون دستور به گردشگری می دهد که در این جا نمونه ای از آیات را یاد آور می شویم : »فَسیرواالأرضِ فیَانظُروا کیفَ کان عاقِبَهُ المُکَذﱢبین ؛ بنابراین در زمین بگردید و ببینید فرجام تکذیب کنندگان چگونه بوده است «. - نحل : - 36
. 1-1 معنای لغوی سیر :
دهخدا در تعریف لغوی سیر اینگونه مینویسد : - - گشت،تفرّج،گردش،سفر و سیاحت
در مفردات اینگونه آمده استالسﱠیَرُ:» المَضیّ فی الأرضِ ؛ سیر به معنای گذشتن و راه رفتن و سیر کردن در زمین است
درباره آیهسِیروا» فی الأرضِ « - انعام : - 11 اینگونه بیان شده است ، که این آیه شریفه تشویق بر سیر و سیاحت در زمین ، با جسم و بدن ] ظاهری[ و حرکت و تلاش فکری و دریافت حالات دگرگون شده]اقوام ، زمین و طبیعت[ است ، چنان که در خبری در وصف اولیای الهی روایت شدهأبدانَهُماست ؛فی» الأرض سائِرهٌ ، و قلوبُهُم فی المَلکوتِ جائِلَه ؛ بدن های اولیای الهی سیرکننده در زمین و جهان طبیعت است، ولی دلهایشان در ملکوت ]اعلی[ در حال طواف می باشد
در مقاییس اللّغه اصل معنای سیر یعنی » گذشتن ، گذر کردن و جریان داشتن
بنابراین گفته می شودسارَ:» ، یسیرُ ، سَیراً «و بر این اساس شب و روز قرار دارند ؛] مرتباً و پیوسته در جریان و گذر می باشند [. و سیرت راه و روش جاری و ساری در اشیاء می باشد
