بخشی از مقاله
چکیده
تالاب ها از جمله مهمترین عرصه های زیست در جهان می باشند که به دلیل تنوع زیستی منحصر به فرد، اهمیت های چند جانبه توریستی تفرجی، ارزش های بی شمار علمی- پژو هشی و زیبا شناختی و ... در شبکه حفاظت بین المللی محیط، زیست و اندوختگاه های بیوسفری از جایگاه ویژه ای برخوردارند. تالاب میانکاله اولین تالاب بینالمللی ثبت شده در فهرست تالابهای کنوانسیون رامسر است.
شبه جزیره میانکاله اکوسیستمی منحصر بفرد در ایران به شمار می رود که به دلیل شرایط خاص خود در سازمان جهانی یونسکو به ثبت رسیده است و از جمله ذخیره گاه های زیست کره و از جمله مهمترین زیستگاه های گیاهی و جانوری و پناهگاه هزاران پرنده مهاجر به شمار می رود.
این تحقیق با هدف شناساندن اهمیت تالاب میانکاله به عنوان یکی از زیباترین و مفیدترین اکوسیستم ها در ایران و پناهگاه تعداد بی شماری از جانوران و مروری بر منابع و جاذبه های موجود در ان صورت گرفته است. میانکاله ای که متاسفانه به ×دلیل برخی فعالیت های انسانی اخیرا مورد تهدید جدی قرار گرفته است.
×
-1 مقدمه
تالابها، این بومسازگانهای بینظیر آبی، 6 درصد سطح کره زمین را فرا گرفتهاند و مساحت آنها در مجموع بالغ بر 885 میلیون هکتار است که حدود 75 میلیون هکتار از آنها در کنوانسیون رامسر ثبت شده و سهم ایران از این میان 250 تالاب با مساحتی در حدود 2/5 میلیون هکتار است .
از لحاظ مساحت بیش از نیمی از آنها 1/4 - میلیون هکتار - در کنوانسیون رامسر تحت 19 عنوان تالاب به ثبت رسیده و به عنوان تالابهای مهم بینالمللی شناخته میشوند . اگرچه از لحاظ مساحت تنها مقدار ناچیزی از تالابهای جهان 0/3 - درصد - در ایران واقع شده است، ولیکن به خاطر شرایط خاص اقلیمی و موقعیت جغرافیایی هر یک از تالابهای ایران دارای ویژگیهای منحصر به فردی است که شاید نظیر آن را کمتر جایی از جهان بتوان مشاهده کرد.
تالاب ها اکوسیستم های باارزشی هستند که در بین انواع اکوسیستم های طبیعی از کارکرد های بسیار متنوعی برخوردارند و علاوه بر حفاظت از تنوع زیستی، دارای ارزش های طبیعی، اقتصادی و اجتماعی متعدد دیگر نیز می باشند. اهمیت تالاب ها زمانی بیشتر مشخص می شود که توجه داشته باشیم بیش از یک سوم جمعیت جهان در حاشیه تالاب ها، اعم از رود خانه ها، برکه ها و سواحل زندگی می کنند.
تالاب ها دارای ارزش بسیار زیادی هستند که هر چند به ظاهر به چشم نمی آیند اما زمانیکه به دقت مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرند اهمیت آنها حتی از نفت موجود در کشور فراتر می رود.
با وجود این، اکوسیستم های غنی با مخاطرات زیادی مواجه هستند. یکی از تهدید های اصلی برای تالاب ها، فعالیت های بشری است. این گونه فعالیت ها عمدتا در قالب پروژه های عمرانی- توسعه ای، بدون توجه به ابعاد آثار زیست محیطی آنها صورت می گیرد. انجام چنین پروژه هایی علی رغم آثار مفید اقتصادی، توجه به تبعات زیست محیطی می تواند تهدیدی اساسی برای حفاظت از این اکو سیستم های با ارزش باشد.
بر این اساس با توجه به حساسیت و اهمیت موضوع و به منظور دستیابی به توسعه ی پایدار این مقاله تلاش دارد از گردشگری به عنوان یک راهکار و عامل اساسی در رونق مجدد و هرچه بیشتر اکوسیستم تالاب میانکاله و فرصتی مناسب برای بهبود شرایط زیست محیطی تالاب یاد کند.
-2 چارچوب نظری
به طور کلی تالاب ها از جمله مهمترین عرصه های زیست در جهان می باشند که به دلیل تنوع زیستی منحصر به فرد، اهمیت های چند جانبه توریستی تفرجی، ارزش های بی شمار علمی - پژو هشی و زیبا شناختی و ... در شبکه حفاظت بین المللی محیط، زیست و اندوختگاه های بیوسفری از جایگاه ویژه ای برخوردارند.
یکی از اولین اقدامات موثر هماهنگ جهانی در حمایت از تالابها، کنوانسیون رامسر بود که با انگیزه آشنایی بشر و با ویژگیهای منحصر به فرد تالابها و مشارکت جهانی در حفاظت از تالابها شکل گرفت. این کنوانسیون در طی سالهای فعالیت خود توانست ضمن جلب افکار عمومی جهان، زمینه را جهت مطالعات و حفاظت بیشتر تالابها در سطح بینالمللی فراهم کند که به لحاظ اهمیت در بخشی جداگانه آن را مورد بررسی قرار میدهیم
با توجه به ناقص بودن تعریف فوق که بعضاً دارای نقاط مبهمی بود و فهم کامل آن برای همگان مشکل مینمود، کمیسیون تالابهای کشور در سال 1362 تعریف دیگری را به شرح ذیل از تالابها عنوان کرد که نسبت به بقیه تعاریف موجود به نظر کاملتر و با درک بهتری همراه است. »تالاب ناحیه ای از مظاهر طبیعی و خدادادی است که در روند پیدایشش، خاک آن توسط آبهای سطحی و زیرزمینی به صورت اشباع درآمده و در طی یک دوره کافی و شرایط عادی محیطی تشکیل شده است و دارای توالی زیستی میباشد. این مجموعه دارای جوامعی از گیاهان و جمعیتهایی از جانوران ویژه است که امکان سازگاری در چنین نقاطی را دارند.
-3 منطقه مورد مطالعه: تالاب میانکاله
میانکاله به عنوان یکی از ذخایر زیست محیطی کره مسکون در کنوانسیون رامسر شناخته شده است این شبه جزیره نام خود را از دو کاله - طرفین شمالی و جنوبی - گرفته است و محصول فرآیند مرفولوژیکی جریان دائمی آب دریای خزر است. این منطقه علاوه بر چشم اندازهای بی نظیر و استثنایی ، دارای تنوع اکوسیستم مختلف گیاهی و زیستگاهی بسیار مناسب و با ارزش برای وحوش مختلف به حساب می آید.
این جزیره با چشم انداز طبیعی و زیست محیطی شگفت انگیز یک اکوسیستم کم نظیر در سطح جهانی است و جزو مناطقی است که استعدادهای فراوانی برای ایجاد تفرج گسترده دارد . یعنی تفرج هایی مانند ماهیگیری ، شکار ، اسب دوانی ، جنگل پیمایی که انجام آنها بدون ایجاد تأسیسات و یا تأسیسات مجهز امکانپذیر است.
