بخشی از پاورپوینت
اسلاید 1 :
بسم الله الرحمن الرحیم
پایائی و روایی در یک پژوهش
اسلاید 2 :
چكيده:
هرگاه دانش فعلی درباره موضوع مورد نظر کافی نباشد، روشهای تحقیق برای افزایش آگاهی از موضوع ، مورد توجه قرار میگیرند. امر تحقیق ممکن است بیشتر معطوف به هدفهای مشخصی باشد. از قبیل اثبات یک نظریه منطقی حاصل از آن بوسیله یافتههای واقعی تائید میشود. در بعضی موارد ، ممکن است هدف تحقیق فقط این باشد که پایهای برای اطلاعات بدست آید که بطور دقیق منعکس کننده وضع جاری امور باشد. هدف تحقیق ممکن است بسیار جامعتر باشد و نه تنها شامل کسب ادراکی از عوامل عمل کننده در محیط ، بلکه هم چنین شامل تعیین امکانات کاربرد آنها در کنترل یا اصلاح بعضی جوانب یک پدیده باشد.
اين "تحقيق" خود در پي علل و زمينه هاي انجام يك تحقيق مناسب و علمي و مطابق با استاندارهاي متقن است و از بعدي ديگر به بررسي مشكلات و آسيب هايي كه در زمينه سنجش روايي و پايايي امكان دارد به يك پژوهش وارد گردد مي باشد و ضمن شناسايي آسيب ها و مشكلات راه حل هايي را نيز پيشنهاد مي نمايد.
اسلاید 3 :
مقدمه:
برخي را عقيده بر اين است که علم همان روش است. در هر حال مي توان به خوبي پذيرفت که هيچ علمي فاقد روش نيست و دست آورد هاي هر پژوهش علمي به همان نسبت حائز ارزشند که با روشهائي درست اخذ شده باشند(ساروخاني،1382: 56). از رهگذر پژوهش و تجربه است که نا آزموده در بوته آزمايش قرار ميگيرد و در ژرفناي تاريک نا آگاهي، بارقه روشن اکتشاف و آگاهي تلألو مي يابد.
واژه ي پژوهش يا "تحقيق" در لغت به معناي جستجو كردن ، تفحص كردن، خواهان پرده برداري شدن از امري نهان مي باشد. اما در اصطلاح به هر جستجويي تحقيق علمي اطلاق نمي شود
اسلاید 4 :
پژوهش علمي جستجويي است كه واجد اين خصوصيات باشد:
1. آگاهانه و هدفمند صورت پذيرد.
2. مستدل باشد. چنانكه در عرف اهل علم، ( تحقيق ) به معناي اثبات مساله با دليل و برهان است
3. روشمند عمل باشد.
4. مستقيما به مساله ي اصلي ( مشكل نظري ) بپردازد. ( به تعبير ديگر، در آن از هر دري سخن به ميان نرود. )
5. هدف از انجام آن رسيدن به حقيقت باشد.
مي توان گفت همه اين 5 اصل،بر يك بنيان اساسي نهاده شده است يعني ملاك" صدقيت ".بدين معنا كه داده هاي تحقيق تا چه ميزان با واقعيت تطابق داشته و فرضيه ها تا چه ميزان به اثبات خواهد رسيد. اين تحقيق به دنبال كشف اين مهم و آسيبهاي احتمالي در راه اثبات فرضيه ها است.
اسلاید 5 :
پژوهش علمي چيست؟
روش معادل فارسي واژه (Method) مشتق از واژه يوناني rσοО يعني در طول و taεm يعني راه و به معناي دقيق "در پيش گرفتن راهي" و يا معين کردن گامهائي است که براي رسيدن به هدفي ميبايد با نظمي خاص برداشت(خاکي،1378 :34)
پژوهش و روش علمي اگر يک چيز نباشند کاملا نزديک و وابسته به يکديگرند (هومن،1386: 23)
"روش علمي يا روش پژوهش علمي، فرايند جستجوي منظم براي مشخص ساختن يک موقعيت نا معين است"(بازرگان ،1376: 43). در نهايت بايد اذعان نمود دستيابي به هدف هاي علم يا شناخت علمي ميسر نخواهد شد مگر زماني كه با روش شناسي درست صورت پذيريد. به عبارت ديگر پژوهش از حيث روش است كه اعتبار مي يابد نه موضوع پژوهش(خاكي،پيشين: 65)
اسلاید 6 :
انواع پژوهشهاي علمي
تحقيق بنيادي: پژوهشي است كه به كشف ماهيت اشياء پديدهها و روابط بين متغيرها، اصول، قوانين و ساخت يا آزمايش تئوريها و نظريهها ميپردازد و به توسعه مرزهاي دانش رشته علمي كمك مينمايد. تحقيق نظري: نوعي پژوهش بنيادي است و از روشهاي استدلال و تحليل عقلاني استفاده ميكند و بر پايه مطالعات كتابخانهاي انجام ميشود.
تحقيق كاربردي: پژوهشي است كه با استفاده از نتايج تحقيقات بنيادي به منظور بهبود و به كمال رساندن رفتارها، روشها، ابزارها، وسايل، توليدات، ساختارها و الگوهاي مورد استفاده جوامع انساني انجام ميشود.
تحقيق عملي: پژوهشي است كه با استفاده از نتايج تحقيقات بنيادي و با هدف رفع مسائل و مشكلات جوامع انساني انجام ميشود.
در پژوهشهاي علوم انساني نظر به اينكه هدف اصلي از انجام پژوهش بررسي يک موضوع به روش ميداني است ميتوان گفت پژوهش مذکور از نظر هدف در حيطه پژوهشهاي كاربردي مي باشد. از سوي ديگر با توجه به اينكه در اين پژوهش از روش هاي مطالعه كتابخانه اي و نيز روش هاي ميداني نظير پرسشنامه استفاده شده است، مي توان بيان كرد كه پژوهش حاضر بر اساس ماهيت و روش، يک پژوهش توصيفي-پيمايشي است.
اسلاید 7 :
روايي
وقتی شما وسیله ای برای اندازه گیری یک مشخصه یا ویژگی دارید باید مطمئن شوید : این وسیله می تواند آنچه که شما می خواهید را اندازه بگیرد. مثلا اگر شما می خواهید میزان رضایت شغلی را به وسیله یک پرسشنامه در یک جمعیت خاص اندازه گیری کنید، باید مطمئن باشید سوالاتی را که در پرسشنامه گنجانده اید با اطمینان بالایی این مشخصه را (رضایت شغلی) به درستی اندازه خواهند گرفت. به عبارتی پرسشنامه ای دارای اعتبار و" روایی" (Validity) است که برای اندازه گیری یک ویژگی کافی و مناسب باشد.
اسلاید 8 :
درتعریفی دیگر روایی عبارت ازمیزان انطباق مشاهدات وپرسش های تحقیق باهدف اصلی پژوهش می باشد.آیا داده های گردآوری شده تصویر حقیقی همان موضوع مورد بررسی است یا خیر.زمانی مسئله به وجود می آید که داده های جمع آوری شده ظاهراً حاصل روش پژوهش انجام گرفته باشند.
اسلاید 9 :
به عنوان مثال، یک ساعت را در نظر بگیرید که موظف است زمان صحیح را نشان دهد.اگر ساعت زمان غلط را نشان دهد،خواهیم گفت که این ساعت فاقد روایی است و معتبر نیست.یا ترازویی که برای سنجش وزن به کار می رود هنگامی روایی لازم را دارد که وزن دقیق فرد را نشان دهد.
اسلاید 10 :
بطور کلی مقصود از روائي آن است كه وسيله اندازهگيري واقعا بتواند خصيصه مورد نظر را اندازهگيري نمايد نه متغير ديگري را. اگر وسيله اندازهگيري از لحاظ خصيصه مورد نظر داراي روائي كافي نباشد، نتايج پژوهش بيارزش خواهد بود.
اسلاید 11 :
روایی وابسته به معیار بر دو نوع است:
الف) روایی پیش بین ب)روایی همزمان
الف)روایی پیش بین
روایی پیش بین عبارت است از بررسی رابطه ی نمرات و نتایج حاصل از مقیاس آزمون با عملکرد و رفتار افراد در زمان آینده است.در این حالت این سؤال وجود دارد که آیا ابزار اندازه گیری قادر است آنچه را که ادعا می کند پیش بینی کند.به عنوان مثال،یکی ازدلایل اجرای کنکور برای داوطلبان شرکت در دانشگاه ،گزینش دانشجویان در رشته هایی است که بتوانند با توجه به استعدادشان ،دوره آموزشی مورد نظر را با موفقیت طی نمایند.بنابر این اگر بین نمرات قبولی کنکور در یک رشته خاص و شاخص پیشرفت تحصیلی دانشجویان آن رشته (که معمولاً از معدل استفاده می شود)همبستگی وجود داشته باشد می توان گفت آزمون فوق اعتبار پیش بین بالایی دارد.همچنین سازمان هایی که برای استخدام پرسنل کارآمد،اقدام به گزینش و آزمون می کنند،ازیک سری آزمون ها و مصاحبه ها بهره می برند و هدف آنها جذب بهترین پرسنل جهت افزایش کارایی سازمان می باشد.بنابر این در صورت عدم اعتبار آزمون ها و مصاحبه ها ،قادر به جذب بهترین پرسنل نخواهند بود.
اسلاید 12 :
روایی همزمان نوعی روایی وابسته به ملاک است که از همبستگی بین نمره های آزمون و ملاک در شرایطی که هر دو اندازه در یک زمان به دست آمده باشند،استفاده می کند.به عبارت دیگر این نوع اعتبار،حالتی از اعتبار پیش بین می باشد که در آن به جای تعیین رابطه بین دو آزمون پس از یک فاصله زمانی،رابطه ی بین دو آزمون به طور همزمان تعیین می شود.
در مواردی که نتایج هر دو آزمون شبیه به یکدیگر باشد،محقق می تواند آزمون کوتاه را جایگزین آزمون بلند نماید.بنابر این می توان گفت یکی از اهداف تعیین روایی همزمان بین دو آزمون،جایگزینی یکی به جای دیگری باشد.بدیهی است چنین جانشین سازی هنگامی مفید خواهد بود که بین نمرات هر دو آزمون رابطه ی بالایی وجود داشته باشد و دیگر این که استفاده از آزمون جدید نسبت به آزمون قدیمی دارای مزایای قابل توجهی باشد.(جي آلن،پيشين: 98)
روایی همزمان
اسلاید 13 :
پايائي دلالت بر آن دارد كه ابزار اندازهگيري در شرايط يكسان تا چه اندازه نتايج يكساني بدست ميدهد. دامنه ضريب اعتبار از صفر تا يك است(زند ،1384 : 116).
ابزاری که برای جمع آوری داده ها مورد استفاده قرار میگیرد درمرحله نخست باید از روايي ( اعتبار ) برخوردار باشند و درمرحله دوم باید پايايي ( اعتماد ) داشته باشند
پايايي
اسلاید 14 :
عواملي که بر پايايي و روايي ابزار سنجش اثر منفي دارد:
- تعريف نشدن اصطلاحات ( باعث برداشت هاي متفاوت از يك واژه مي شود. )
-عدم توجيه پرسشگران ( باعث ناروايي پرسشنامه مي شود)
-عدم تجانس و همگوني پاسخگويان ( در مرحله نمونه گيري دقت شود)
-تغيير شرايط و زمينه هاي اجراي پرسشگري ( زمان و مكان)
-وضعيت ظاهري و دروني ابزار: ( سوالات فراوان باعث كاهش روايي و پايايي مي شوند)
-عدم تناسب مراحل مختلف فرايند تحقيق : بايد سوالات و محتواي ابزار با سوال اصلي تحقيق و فرضيه ها هماهنگ باشد. و همه اين ها بايد با روش هاي نمونه گيري و گرداوري اطلاعات متناسب باشد
اسلاید 15 :
محققان براي اطمينان از روايي و پايايي ابزار از روشهاي مختلفي استفاده مي کنند :
الف ) استفاده از روش هاي دوگانه و موازي
در اين روش محقق مي تواند يک ابزار را در دو زمان يا دو مکان به مورد اجرا گذارد؛يعني اينکه در يک زمان دو گروه نمونه متجانس را انتخاب کند و ابزار را درباره آن ها به کار گيرد . يا اينکه ابزار را در دو گروه متجانس ولي متفاوت از حيث زمان و مکان مورد استفاده قرار دهد . سپس مي تواند نتايج حاصل را با يکديگر مقايسه نموده، ضريب هبستگي آنها را محاسبه کند .چنانچه نتايج مشابه و ضريب همبستگي بالا باشد ( بيش از 90درصد) مي توان گفت ابزار داراي روايي و پايايي است.
اسلاید 16 :
ب ) استفاده از روش مقايسه با معيار
در اين روش محقق نياز به معيار و محک دارد که بتواند نتايج حاصل از ابزار را با آن مقايسه نموده و بسنجد.معيارهاو محک ها معمولا مشکل ساخته مي شوند و کمتر وجود دارند ،ولي در مواردي که موجود هستند محقق مي تواند از آنها استفاده کند . ( مي توان نتايج كار ديگران را در همان موضوع و مساله به عنوان معيار و محك بپذيرد.
ج ) استفاده از روش پيش آزمون
از طريق اين روش مسائل مختلف فرايند تحقيق مورد بررسي مقدماتي قرار مي گيرد که يکي از اين موارد روايي و پايايي ابزار سنجش است. نتايج کار يک تحقيق آزمايشي يا پيش آزمون مي تواند فوايد زير را داشته باشد :
-آگاهي از صفات جامعه مورد مطالعه بويژه زماني که پارامترهاي جامعه در اختيار نيست.
-برآورد حجم نمونه يا ارزيابي تعداد نمونه هاي در نظر گرفته شده از طريق به کارگيري شاخص ها و نشانه هاي به دست آمده از جامعه به روش پيش آزمون
-اصلاح روش گردآوري اطلاعات
-اصلاح ابزار سنجش
-اصلاح روش استخراج ،طبقه بندي و تجزيه و تحليل
-اطلاع از پاسخ هاي مورد انتظار
-اصلاح روشهاي مصاحبه و مشاهده
