پاورپوینت ” نهاد ها و بانک های اسلامی “

بخشی از پاورپوینت

اسلاید 1 :

به نام خدا

” نهاد ها و بانک های اسلامی “

اسلاید 2 :

مقدمه
صنعت خدمات مالی در دهه 1990 و همچنین سالهای اخیر با تحولات شگرف روبرو بوده است.عواملی نظیر : جهانی شدن، مقررات زدایی ،پیشرفتهای فناوری و خصوصا فناوری اطلاعات به تلفیق و همگرایی و فزونی رقابت میان نهادهای مالی رهنمون شده و به این ترتیب شاهد تغییرماهیت نهادهای مالی گردیده است.نهادهای مالی اسلامی نیز در جریان فرآیند توسعه و تکامل نظام مالی جهانی گسترش یافته اند و حتی در بهبود عملکرد صنعت خدمات مالی موثر واقع شده اند.صنعت مالی اسلامی راهی طولانی در دهه های اخیر پیموده است. و بدون تردید نهادهای مالی اسلامی در مواجهه با تغییرات محیطی نیازمند تجهیز خود با مهارتهای مدیریتی و سیستم های عملیاتی روزآمد می باشند. گستردگی کشورهای اسلامی و نقش آنها در تامین انرژی و از این طریق بر اقتصاد جهانی موجب گردید که این کشورها بیش از گذشته در بازار مالی نقش داشته باشند.

اسلاید 3 :

مروری بر نهادهای مالی اسلامی
صنعت مالی اسلامی طی سه دهه گذشته با تاسیس بانکهای تجاری ،بانکهای سرمایه گذاری ،شرکتهای بیمه،صندوقهای سرمایه گذاری مشترک اسلامی و گیشه های اسلامی در بانکهای متعارف در پاسخ به تقاضای مردم برای تجارت و مدیریت پول مطابق با قوانین اسلام شکل گرفته است.
در واقع همانند بانکهای متعارف نهادهای مالی اسلامی نیز واحدهای تجاری انتفاعی محسوب می شوند. نهادهای مالی اسلامی دارای تعهدات قانونی و حقوقی مشابه با بانکهای متعارف هستند مضاف بر اینکه برای پیروی از شریعت نیاز به مقررات بیشتری دارند. بنابراین بانکداری اسلامی را می توان یک نظام بانکداری متناسب با ارزشها و ویژگیهای نظام اسلامی تعریف کرد که اصول و قوانین منتج از شریعت اسلامی بر آن ناظر می باشد و استانداردهای اخلاقی برتری را دارا است.
امروزه پس از گذشت سی سال از اولین تلاشها برای تاسیس نهاد مالی اسلامی حدود 200 نهاد مالی اسلامی در کشورهای اسلامی و غیر مسلمان وجود دارد.

اسلاید 4 :

اصول بانکداری اسلامی
اصول رهنمون برای سیستم مالی اسلامی مجموعه ای از قوانین و مقررات است که تحت عنوان شریعت راهنمای اقتصادی ، اجتماعی ،سیاسی و فرهنگی جوامع اسلامی می باشد.شریعت از قوانین دیکته شده به وسیله قرآن کتاب آسمانی مسلمانان و سنت شکل گرفته است.
بسیاری از نهادهای مالی اسلامی دارای یک بخش مذهبی یا یک شورای مذهبی جهت حصول اطمینان از تبعیت از اصول شریعت و دادن نظر یا فتوا در موارد لزوم می باشد.

اسلاید 5 :

خلاصه ای از اصول معروف تامین مالی و بانکداری اسلامی عبارتند از:
- کسب پول از پول از نظر اسلام مجاز نیست.
- بهره (ربا) ممنوع است.
- قرض دهنده در سود یا زیان حاصل از بکارگیری پول قرض داده شده سهیم است.
-عدم اطمینان یا عدم قطعیت در حالات ممنوع بوده و افشای کامل توسط قوانین باید انجام پذیرد.
- سرمایه گذاریها تنها در سایه فعالیتهای حلال باشد.

اسلاید 6 :

ویژگی های کلیدی بانکداری اسلامی:
1)پرداخت و دریافت بهره با یک نرخ ثابت یا از پیش تعیین شده ممنوع است.به جای آن از اصل مشارکت در سود و زیان استفاده می شود که طبق آن نرخ بازده داراییهای مالی نگاهداری شده در نهادهای مالی تا قبل از انجام معامله مشخص و ثابت نیست نرخ بازده واقعی داراییهای مالی را تنها می توان بر مبنای منافع واقعی حاصل شده از فعالیتهای حقیقی از طریق استفاده مفید از آنها تعیین نمود.
2) فعالیت در چهارچوب مدلهای اسلامی تامین مالی که به دو گروه زیر تقسیم می شوند:
الف- مدل مشارکت در سود و زیان: که در واقع مدل اصلی و هسته ای در بانکداری اسلامی است. در این مدل از تکنیکهای مالی: مضاربه-مشارکت-سرمایه گذاری مستقیم استفاده می شود.
ب- مدل عدم مشارکت در سود و زیان: که در واقع یک مدل حاشیه ای و فرعی است. در این مدل از تکنیکهای مانند:
قرض الحسنه- معاملات اقساطی - خرید سلف-اجاره به شرط تملیک و جعاله استفاده می شود.
3)بانکها برای درخواست وثیقه از مشتریان مسئولیت محدود دارند. به عنوان یک قانون کلی زمانی که از مدل .برای تامین مالی مشتریان استفاده می شود انتظار نمی رود که نهادهای مالی اسلامی برای کاهش ریسک اختیاری درخواست وثیقه کنند.ولی برخی معتقد هستند که بانکها برای جلوگیری از بحرانهای مالی و احتمالی و رفتارهای فریبکارانه مشتری یا پرهیز از ریسک بیش از حد درخواست وثیقه کنند.
4)سپرده های سرمایه گذاری به میزان اصل سرمایه تضمین نمی شوند و هیچگونه نرخ بازده ثابت یا تضمین شده به آنها تعلق نمیگیرد . در صورتی که بانکها به دنبال تصمیمات سرمایه گذاری نادرست،متحمل زیان شوند سپرده گذاران ممکن است تمام یا بخشی از سپرده سرمایه گذاری خود را از دست بدهند. تنها توافق بین سپرده گذاران سرمایه گذاری و بانکها طبق قرارداد بخشی از سود یا زیانی است که بین شرکای قرارداد سپرده تقسیم می شود.

اسلاید 7 :

5)سپرده های دیداری به میزان اصل سرمایه تضمین می شوند ، ولی بازده ای به آنها تعلق نمی گیرد.دلیل توجیه کننده تضمین اصل سپرده این فرض است که اینگونه سپرده ها به عنوان امانت در بانک تلقی می شوند.
6)هماهنگی با یکی از دو مدل واسطه ذیل صورت میگیرد:
- مضاربه دو سطحی : طبق این مدل داراییها و بدهیهای ترازنامه بانک کاملا یک پارچه هستند در طرف بدهیها سپرده گذاران وارد یک قرارداد مضاربه بدون محدودیت با بانک می شوند.و در منافع حاصل از فعالیت تجاری بانکی سهیم هستند.بنابراین سپرده گذاران به عنوان فراهم کنندگان وجه نقد عمل می کند و بانک به عنوان یک کارفرما تلقی می شود.
در طرف داراییها بانک به نوبه خود وارد یک قرارداد مضاربه دارای محدودیت با یک عامل کارفرما می شود که به دنبال پول برای سرمایه گذاری است و پذیرای تقسیم منافع با بانک طبق درصد تعیین شده در قرارداد می باشد.
علاوه بر سپرده های سرمایه گذاری بانکها مجاز به پذیرش سپرده های دیداری هستند که هیچ سودی به آن تعلق نمی گیرد و ممکن است مشمول کارمزد خدمات بانکی گردند.این سپرده ها در صورت مطالبه به ارزش اسمی قابل پرداخت هستند در این مدل الزامی برای نگهداری ذخیره برای هیچیک از انواع سپرده ها وجود ندارد.
- مدل دو پنجره ای: در این مدل بدهیهای بانک به دو گروه تقسیم می شود ،یک گروه برای سپرده های دیداری و گروه دیگر برای سپرده های سرمایه گذاری . سپرده های دیداری به عنوان امانت تلقی می شوند بنابراین در هر زمان عندالمطالبه هستند و از این رو بانکها برای 100 درصد آنها ذخیره نگهداری می کنند. از سپرده های سرمایه گذاری با آگاهی کامل سپرده گذاران برای تامین مالی پروژه های سرمایه گذاری دارای مخاطره استفاده می شود. از رو بانکها نه تنها این گونه سپرده ها را به ارزش سرمایه تضمین نمی کنند بلکه هیچ ذخیره ای نیز بابت آنها نگهداری نمی شود در مورد سپردهای دیداری ممکن است بانک کارمزد خدمات بانکی منظور کند.

اسلاید 8 :

جند نمونه از ابزارهای مالی اسلامی:
مضاربه
مشارکت
مزارعه
مساقات
سرمایه گذاری مستقیم
قرض الحسنه
فروش اقساطی
خرید سهم یا خرید سلف
اجاره به شرط تملیک
مرابحه
جعاله

اسلاید 9 :

انواع مختلف سرمایه گذاریها در بانکهای اسلامی:
- حسابهای سرمایه گذاری
- حسابهای سرمایه گذاری عمومی / مشترک
- سپرده سرمایه گذاری محدود
- سپرده سرمایه گذاری نامحدود
- سپرده سرمایه گذاری ویژه
به طور کلی درنقاط مختلف دنیا بانکداری اسلامی به اشکال زیر انجام می شود:
1- بانکداری و تامین مالی اسلامی در سراسرکشور
2- بانکهای اسلامی در بخش خصوصی که در محیطی ترکیبی کار می کنند.
3- سایر نهادهای مالی اسلامی به غیر از بانکها
4- انجام بانکداری اسلامی به وسیله برخی بانکهای تجاری مرسوم و نهادهای مالی غیر بانکی
5- نهادهای مالی بین المللی مثل بانک توسعه اسلامی عربستان

اسلاید 10 :

بانک های اسلامی در مقایسه با بانک های متعارف
با توجه به ساختار ترازنامه بانک های اسلامی و استفاده آنها از مشارکت در سود و زیان ، بانکهای اسلامی در مقایسه با بانکهای متعارف در جذب شوک های خارجی عملکرد بهتری دارند .در صورت وقوع زیان های عملیاتی بر خلاف بانک های متعارف بانک های اسلامی توان کاهش ارزش اسمی سپرده های سرمایه گذاری یعنی کاهش ارزش بخشی از بدهی هایشان را دارند .در نتیجه ریسک توان پرداخت بدهی که حاصل از عدم تناسب دارای –بدهی است .در بانک های اسلامی نسبت به بانک های متعارف کمتر میباشد .

اسلاید 12 :

اقتصاد جهانی و ارتباط آن با بانکداری اسلامی
جهانی سازی و فن آوری اطلاعات موجب وابستگی روز افزون مالی و اقتصادی شده است .بانکداری اسلامی یک فعالیت یا محرک تقاضا میباشد و واقعیت این است که نه تنها بر ماهیت وجودی فرد ضمیمه گداشته است بلکه با رشد سریع و روز افزون خود طی زمان نشان داده است که یک مکانیسم واسطه مالی و بسیج کننده منابع مالی شاخص است .
بطور خلاصه از نقطه نظر بانکداری اسلامی ، عناصر کلیدی صحنه اقتصاد جهانی به شرح زیر میباشد:
- وابستگی متقابل و روز افزون جهانی .
- افزایش تقاضا برای محصولات مالی جدید .
- مسايلی پیرامون استانداردهای اخلاقی در معاملات تجاری .
- عدم ثبات مالی در حال رشد .
- رشد چالشها و نیاز به تامین مالی اضای برای توسعه .

اسلاید 13 :

توسعه نهاد های مالی اسلامی در فرآیند جهانی شدن
عموما نهاد های مالی اسلامی از نظر اندازه کوچک هستند ، بنابر این با ادغام نهاد های مالی میتوان به یک اندازه اقتصادی عملی برای فعالیت در محیط های رقابتی دست یافت .
بررسی ها نشان میدهد که دارایی های دو سوم آنان ، کمتر از معیار متعارف 500 میلیون دلار آمریکا میباشد .تلفیق وظیفه ایی ، منجر به ادغام های مشارکتی بین بانک ها ، شرکتهای بیمه و سایر واحد های وظیفه ایی میشود که در واقع خط مشی بانک داری چند منظوره را گسترش میدهد و با فلسفه بانکداری اسلامی هماهنگی کافی دارد .

اسلاید 14 :

نقش آتی بانکداری اسلامی در اقتصاد جهانی
بانکداری اسلامی محتملا نقش مهمی را در اقتصاد جهانی بازی خواهد کرد .این نظام موجودیت خود را در تعداد زیادی از کشورها تبعیت کرده است و محصولات مالی متنوعی که هم برای سرمایه گذاران و هم برای پس انداز کنندگان مقید است ارایه نموده است .
تاکید آن بر ابعاد اخلاقی و اجتماعی و رفتار اجتماعی و رفتار سازمانی در سناریو کنونی اقتصاد که واحد های تجاری با خطرات اخلاقی جدی روبرو هستند ، بسیار مطرح میباشد .با توسعه نهاد های حسابداری و نظارت اسلامی انتظار میرود مسولیت ها و نظام های مالی و اسلامی شفاف تر گردند که این امر قطعا نقش مهمی در توسعه آتی صنعت بانکداری اسلامی و اثر آن بر اقتصاد جهانی بازی میکند .

اسلاید 15 :

اصلاحات مالی که بانک های اسلامی باید خواستار آنها از قانون گذاران باشند
بانک های اسلامی در دو دهه اخیر از گسترش مستمر اقتصاد جهانی و کاهش تورم منتفع شده این زمان های خوب ممکن است همچنان پایدار نماند .امروزه تقاضا برای وامهای بانک های متعارف از نظر جهانی به دلایل مختلف رو به کاهش است . بانک های متعارف به دنبال اصلاحاتی هستند که به آنها اجازه میدهد مدل و فراخنای فعالیتهایشان را گسترش دهند و برخی از تقاضاهای آنها در صورت پذیرش ممکن است پیش نگری جدیدی را برای بانک های اسلامی نیز به ارمغان آورد .
هزینه اصلی که بانک های متعارف در آنها به دنبال اصلاحات مالی هستند و بانک های اسلامی نیز میتوانند از آنها منتنفع گردند عبارتند از :
- اجازه دادن به بانک ها برای پرداختن به هر گونه فعالیت مالی شرافتمندانه.
- اجازه دادن به بانک ها با انتخاب ساختار زمانی متناسب با نیازهایشان .

اسلاید 16 :

انعطاف پذیری در گستره فعالیت های بانک های اسلامی
نهاد های بانکداری به دنبال انعطاف پذیری جهت بازشمردن آنها به فعالیت های مرتبط با بانکداری سرمایه گذاری و بیمه در کنار فعالیتهای بانکداری تجاری خود هستند.
بانکهای اسلامی باید با آنها هم آوا شده و به دنبال انعطاف پذیری نه تنها برای مجاز شمردن بانکداری سرمایه گذاری و بیمه گر به دنبال مجاز شمردن فعالیت های زیر به عنوان بخشی از فعالیتهای فوق الذکر باشد :
- بانکداری تجارت شامل صادرات و واردات
- بانکداری اجاره
- بانکداری در زمینه زیرساختها

اسلاید 17 :

انعطاف پذیری ساختار سازمانی بانک ها
نهاد های بانکداری برای انتخاب بهترین ساختار سازمانی متناسب با گستره فعالیتهایشان از سه مدل میتوانند استفاده کنند:
مدل هلدینگهای بانکی
در این مدل یک سازمان اصلی دارای سازمان های مجزا با فعالیت های مختلف مثل بانکداری سرمایه گذاری ، بانکداری تجاری ، بیمه و غیره میباشد.
مدل شعبه شرافتمندانه
در این مدل یک بانک میتواند شعبی (به جای سازمان های مجزا)دایر کند که سرمایه ایی متعلق به خود داشته باشند و کلیه فعالیتهای خود را مجزا از فعالیت های بانک انجام دهند. این شعب باید حسابداری وثبت های مجزا داشته باشند .شعبه جلسات هيت مدیره خود را خواهند داشت .
مدل بانکداری چند منظوره
در این مدل فعالیتهای مختلف در یک واحد یا سازمان انجام می پذیرد ، بنابر این یک بانک ، فعالیتهای تجاری ، سرمایه گذاری وجه و.در یک مکان انجام میدهد .

اسلاید 18 :

چشم انداز بازار آتی بانکداری اسلامی
انتظار میرود دورنمای آتی بانکداری اسلامی گسترده باشد و بنابر این موجب افزایش ارتباط آن با صحنه جهانی گردد بطور کلی چشم انداز صنعت بانکداری اسلامی را در ابعاد زیر میتوان خلاصه نمود :

تداوم رشد صنعت مالی اسلامی
نقش تامین مالی اسلامی در گردآوری منابع مالی بویژه از این واقعیت شهود است که دارایی های نهاد های مالی اسلامی طی 30 سال گذشته به سرعت افزایش یافته است .ولی در نهایت این بانک ها نیاز به اصلاح و تنوع پذیری بیشتر محصولاتشان خواهند داشت تا بتوانند معاملات تجاری بیشتری را از بخش خصوصی در حال رشد در این اقتصاد ها به خود جلب کنند . همچنین بانک های اسلامی نقش مهمی در کاهش فقر در کشورهای در حال توسعه بازی خواهند کرد . وجوه اهدایی ویژه به وسیله افراد دارای بضاعت مالی و همیاری در سطح جامعه برای کمک به نیازمندان رسمی است قدیمی که به جمع آوری منابع اضافی در راستای کاهش فقر قوت میبخشد .

استمرار توسعه نقش بانکداری اسلامی در اقتصادهای صنعتی
بانکداری اسلامی با ایجاد انتخاب های جدید برای پس انداز کنندگان و سرمایه گذاران به دنبال موجودیت خود فراتر از کشورهای عضو بانک توسعه اسلامی ، یعنی در اقتصاد های صنعتی میباشد .در اغلب موارد صرفا دلایل اقتصادی انگیزه چنین فعالیتی میباشد ولی واقعیت این است که تعداد روزافزونی از مردم در این کشورها از عملیات بانکداری متعارف به علت عدم تطابق با نظام ارزشی آنها رویگردان هستند . گروه اخیر بویژه بازار مهمی برای محصولات مالی اسلامی ایجاد میکنند و میتوانند فرصت قابل ملاحظه ایی برای جمع آوری منابع بیشتر جهت سرمایه گذاری و سایر فعالیت های اقتصادی ایجاد نمایند .

اسلاید 19 :

ارتقای سرمایه گذاری واقعی و رفتار ریسک پذیری
تجربه اقتصادهای نوظهور در سال های اخیر نشان داده است که لازم است نقش بخش مالی بیشتر با رشد واقعی کالاها و خدمات عجین شود . با گسترش تامین مالی با پشتوانه دارایی ، بانک های اسلامی میتوانند نقش مهمی در ارتقا سرمایه گذاری واقعی بازی کنند بطوری که به تورم مصنوعی ارزش دارایی ها یا سفته بازی بیش از اندازه بینجامد .

همکاری از جانب نظام تامین مالی جهانی
نقش بیشتر بانکداری اسلامی در صحنه اقتصاد جهانی به نحو سرنوشت سازی وابسته به سطح همکاری بانکداری جهانی و جوامع بین المللی است .این همکاری در حوضه های زیر ضرورت دارد :
-پرداختن به تصورات نادرست درباره بانکداری اسلامی .
-تسهیل تاسیس نهادهایی که به ویژه موجب تقویت فعالیت های بانکداری اسلامی میشوند .
-مشارکت در فعالیت های مالی سودمند (منفعت دار)دو جانبه و سایر ابتکار عمل ها .
-حمایت از نهادهایی که به وسیله صنعت مالی اسلامی برای ادغام موثر آن در نظام مالی و بانکداری جهانی تاسیس میشوند .
-استقرار و مشارکت نهاد های مالی چند جانبه در خطی مشی ها و رویه با بانک توسعه اسلامی و ارتقا کارایی و ارتباط این نهاد با اقتصاد جهانی .

اسلاید 20 :

تقویت نقش بانک توسعه اسلامی
هدف اصلی بانک توسعه اسلامی تقویت صنعت بانکداری اسلامی و ارتقا توسعه اقتصاد و پیشرفت اجتماعی اعضا آن میباشد .لازم به ذکر است که سرمایه مجاز این بانک از 7.53 به 9 میلیارد دلار آمریکا افزایش یافته است همچنین این بانک تعداد محصولهای جدید SUKUK (اوراق قرضه اسلامی که مطابق با اصول شریعت طراحی شده است )برای جمع آوری منابع اضافی جهت ارتقا بیشتر نقش توسعه ایی خود به بازار عرضه کرده است .علاوه بر این بانک توسعه اسلامی طرح هایی برای ارتقای فعالیت بخش خصوصی ارایه کرده است .
این طرح ها عبارتند از :
انجمن اسلامی
توسعه بخش خصوصی (ICD)
انجمن اسلامی بیمه سرمایه گذار
اعتبار صادرات ICIEC) )و وجوه با زیر بنای اقتصادی میباشد .
این ابتکار عملها همچنین به منظور جذب شریک از سراسر دنیا و ارتقای بیشتر نقش جهانی بانک توسعه اسلامی میباشد .