بخشی از پاورپوینت
اسلاید 2 :
مسمومیت با منواکسید کربن
اسلاید 3 :
منوکسیدکربن سالانه باعث مرگ هزاران نفر درایالات متحده میشود و هزاران نفر را به بیمارستان می فرستد.
مسمومیت با منوکسیدکربن عامل اصلی مرگ در افرادي است که دود ناشی از آتش سوزي را استنشاق کرده اند.
منوکسیدکربن - که در اثر احتراق ناقص بنزین، زغال سنگ ، نفت سفید، پلاستیک، چوب یا گاز طبیعی تولید می شود.
گاز منوکسید گازی کاملا غیر تحریک کننده، بی مزه، بی رنگ و بدون بو است و از دو طریق باعث کمبود اکسیژن تهدیدکننده حیات می شود:
میزان اکسیژن حمل شده توسط جریان خون را کاهش می دهد زیرا مولکولهاي منوکسیدکربن جایگزین مولکولهاي اکسیژن در گلبولهاي قرمز می شوند.
توانایی سلول هاي بدن را براي استفاده از اکسیژن کمّی که تحویل میگیرد، مها ر می کند.
مغز، نخاع و قلب بیشترین آسیب را متحمل میشوند.
خطر مسمومیت با منوکسیدکربن در یک فضاي بسته افزایش می یابد.
اسلاید 4 :
تئوري کلاسیک مسمومیت باco ،هیپوکسی انتقالی است زیرا میل جذبی مولکول co به هموگلوبین 240 بار بیشتر از میل ترکیبی اکسیژن با این ملکول است. در مولکول هموگلوبین چهار محل براي اتصال به اکسیژن وجود دارد که حتی اگر یکی از آنها باco باند شود، میل جدا شدن سه مولکول دیگر اکسیژن کاهش می یابد
اسلاید 5 :
قبل از توضیح مسمومیت با گاز منوکسید کربن یک توضیح مختصری در مورد سوختن و احتراق داده می شود.
احتراق یا سوختن یا سوزش: نتیجهٔ یک فرایند شیمیایی گرمازا میان یک مادهٔ سوختنی و عامل اکسیدکننده است که با تولید گرما و تغییر شیمیایی مواد اولیه همراه میشود. آزاد کردن گرما میتواند با تولید نور به صورت شعله یا درخشش باشد. مواد سوختنی پر کاربرد معمولاً از ترکیبهای آلی (به ویژه هیدروکربنها) به صورت گازی، مایع یا جامد درست شدهاند. همانطور که گفته شد، سوختن یک نوع واکنش اکسایش است؛ اما به خاطر سرعت بالای واکنش که منجر به تولید گرمای زیاد در زمان اندک و بالا رفتن دمای محیط واکنش و ایجاد نور و شعله میشود- در دستهای خاص قرار میگیرد.
سوختن واکنشی است که در آن ماده ای با سرعت زیاد با اکسیژن ترکیب شده و علاوه بر تولید ترکیبهای اکسیژن دار گرما، نور نیز تولید میکند.
اسلاید 6 :
برای انجام فرایند سوختن به اجزایی نیاز است که به مثلث آتش یا سوخت معروف شده است.
مثلث آتش یا مثلث سوخت بیانکننده سه جز اصلی برای ایجاد و ادامه شعله آتش است. این سه جزء عبارتند از:
حرارت (گرما)
سوخت (ماده سوختنی)
اکسیژن
هر یک از موارد بالا، سه ضلع یک مثلث را میسازند و بنابراین در صورتیکه هر یک از این عوامل حذف شوند یا در جایی حضور نداشته باشند، مثلث آتش تشکیل نخواهد شد و به بیان بهتر، آتش ایجاد نمیشود.
اسلاید 7 :
هرم آتش چیست ؟
علاوه بر سه ضلع مثلث آتش شامل وجه چهارمی به نام «واکنش زنجیری شیمیایی» (Chemical Chain Reaction) است.
نحوه عملکرد برخی از خاموشکنندههای آتش به گونهای است که در سطح مولکولی، موادی را به آتش اضافه و از ادامه واکنش زنجیری شیمیایی جلوگیری میکنند و به این ترتیب سبب خاموش شدن آتش میشوند.
اسلاید 8 :
انواع سوختن
سوختن کامل
سوختن ناقص
سوختن کامل
احتراق کامل به ترکیبی متناسب از سوخت و اکسیژن نیاز دارد. در طی فرآیند احتراق ، واکنش دهنده کاملاً در اکسیژن سوزانده می شود و مقدار محدودی از محصول جانبی باقی می گذارد. وقتی هیدروکربن در اکسیژن سوزانده می شود ، واکنش معمولاً منجر به تولید دی اکسید کربن و آب می شود.
سوختن ناقص
احتراق ناقص زمانی اتفاق می افتد که اکسیژن کافی برای واکنش کامل سوختن وجود نداشته باشد. در این حالت ، محصولات جانبی فقط دی اکسید کربن و آب نیستند. در عوض این واکنش ها باعث تولید مونوکسیدکربن ، گاز سمی و آلاینده محیط زیست و دوده خواهد شد مانند واکنش سوختن ناقص هیدروکربن ها.
اسلاید 9 :
منابع اصلی منوکسیدکربن دستگاههاي گرمایشی در منزل (شامل وسایل گرمایشی و شومینه هاي چوبی) و دود اگزوز خودروهستند. سایر منابع شایع عبارتند از: دود تنباکو، باربیکیوها و زغا ل، اجاق هاي آشپزخانه، لامپ هاي گازي، آتش بازي تفریحی، تجهیزات صنعتی که با پروپان کار می کنند و آب گرمکن هاي معیوب، بخاريهاي نفتی و بخاريهاي کوچک قابل حمل.
مسمومیت با منوکسیدکربن بیشتر در زمستانها اتفاق می افتد.
به دلیل که اگر دودکش یا تهویه یک مکان مسدود باشد، گاز مونوکسیدکربن منتشرشده از وسایل مذکور امکان خروج نمییابد، در محیط ساختمان منتشرشده و سبب مسمومیت و درنهایت مرگ میشود. مرگ بر اثر گازگرفتگی را »مرگ خاموش« می نامند.
اسلاید 10 :
علائم و نشانه ها
منواکسیدکربن در غلظتهاي بالا میتواند در طول چند دقیقه فرد را بکشد.
عوامل متعددي در چگونگی بروز و شدت ایجاد علایم مسمومیت نقش دارند که از آن جمله می توان به غلظت منوکسید کربن در محیط، تعداد تنفس فرد در دقیقه، سن بیمار، وجود بیماري زمینه اي قلبی یا مغزي در فرد اشاره نمود.
علائم اولیه مسمومیت با منوکسیدکربن شبیه علائم آنفولانزا است، اما تب، بدن درد، تورم و تندرنس غدد لنفاوي وجود ندارد. هر زمان که با نشانه هاي غیر قابل توضیح آنفولانزا (مانند سردرد، حالت تهوع، استفراغ و گیجی) روبرو شدید، باید مسمو میت با گازمنوکسیدکربن را در نظر بگیرید، به خصوص اگر نشانه ها با افراد دیگر در همان محیط مشترك باشد.
معمولاً اولین علایم مسمومیت با این گاز سر درد و سرگیجه است و اگر فرد مسموم به بیماري قلبی دچار بوده است، ممکن است مسمومیت خود را در وهله اول با علایم آنژین صدري نشان دهد.
با پیشرفت مسمومیت اختلال در تمرکز حواس و تحریک پذیري، ضعف و تهوع و اختلال در تشخیص و قضاوت نیز به علایم فوق افزوده می شود در این حالت در معاینه فیزیکی علایم تاکیکاردي ( افزایش ضربان قلب ) ، تاکی پنه ( افزایش تعداد تنفس ) ، کاهش فشار خون، کاهش تحمل ورزش و فعالیت و گاه میوز ( تنگی مردمک چشم ) قابل مشاهده است.
اسلاید 11 :
در مسمومیت هاي شدید ممکن است حالتی نظیر تشنج ، اختلالات هوشیاري، سفتی منتشر عضلانی و کما دیده شود به طور کلی دو ارگان اصلی متأثر در این مسمومیت ، مغز در درجه اول و سپس قلب می باشد. اصولاً در اکثر موارد بیماري به صورت حاد ایجاد می گردد. در شرایطی ممکن است علایم مسمومیت راجعه یا مزمن (علایم تأخیري عصبی روانی) نیز دیده شود.
علایم راجعه عبارتند از اینکه یکی دو هفته پس از مسمومیت حاد مجدداً همان علایم قبلی ایجاد شده و در غالب موارد نیز به صورت خود بخود و بدون نیاز به درمان،بهبود می یابد. علایم تأخیري معمولاً با سابقه اختلال هوشیاري در فاز حاد مسمومیت همراه هستند و علایم برگشت ناپذیر عصبی و روانی همراه آن وجود دارد. از جمله علایم دیگر مسمومیت می توان به ادم ریه، نارسایی کلیه، گلی رنگ شدن پوست، تاولهاي شدید سوختگی، اختلالات خونی و اختلالات چشمی به صورت تاري دید، خونریزي داخل شبکیه اشاره نمود.
علائم و نشانه ها
اسلاید 12 :
علائم و نشانه ها
به اختصار علایم و نشانه ها در مسمومیت با منوکسیدکربن:
سردرد
تاکی پنه (سرعت تنفس سریع)
سرگیجه (زودرس)
تهوع و استفراغ
وضعیت روانی تغییر یافته (گیجی زودهنگام، عدم پاسخ دیررس)
پالس اکسی متر عدد بالایی نشان میدهد
اسلاید 13 :
پاتوفیزیولوژي
منوکسیدکربن با اتصال به مولکولهاي هموگلوبین در خون جاي اکسیژن را میگیرد.
CO متصل شده رنگ هموگلو بین را به شدت قرمز میکند . یک پالس اکسی متر با خواندن رنگ هموگلوبین کار میکند. در شرایط عادي، هموگلوبین قرمز نشاندهنده اتصال اکسیژن به آن است. از آنجا کهCO نیز هموگلوبین را قرمز میکند، پالس اکسی متر رنگ قرمز را میخواند SPO2 بسیار بالا اما کاذب را ایجاد میکند . سلول ها حتی اگر SPO2 برابر100٪ باشد، واقعاً هایپوکسیک هستند . بنابراین، اکسیژن درمانی بر اساس SPO2 در مسمومیت با CO بی فایده است.
با پیشرفت مسمومیت، بیمار میتواند دچار نابینایی موقتی، از دست دادن شنوایی، تشنج، کما و مرگ شود. یکی از مواردي که باعث مسمومیت با منوکسیدکربن - به ویژه مواجهه مزمن- میشود، این است که میتواند به راحتی با چیز دیگري اشتباه شود .
فقط چند دقیقه طول میکشد تا در اثر مسمو میت با منوکسیدکربن مرد. در حقیقت مرگ به حدي حتمی است که تعداد زیادي ازخودکشیها با اگزوز اتومبیل انجام میشود، که فقط 7 درصد آن منوکسیدکربن است.
اسلاید 14 :
مراقبتهای پزشکی اورژانسی
اسلاید 15 :
اگر مشکوك هستید که شخصی با منوکسیدکربن مسموم شده، همه افراد را که در فضاي محصور شده بوده اند و حتی ظاهرا نشانه اي ندارند، خارج کنید. در حالت ایده آل، بیماران باید حداقل150 فوت ( 45 متر) از منابع مشکوك مونوکسیدکربن به هوا ي آزاد منتقل شوند. همه بیماران مسمومیت با مونوکسیدکربن باید مراقبت پزشکی دریافت کنند؛ بسیاري از آنها پس از بهبودی اولیه دچارعوارض عصبی تأخیري میشوند. بیمار منوکسیدکربن را بلافاصله منتقل کنید حتی اگر به نظر میرسد در حال بهبودي است. فقط به این دلیل که بیمار بیدار شده یا هوشیارتر به نظر میرسد، به معناي رفع مسمومیت با منوکسیدکربن نیست. این یافته ها میتواند علائم کاذب بهبودي باشد.
اسلاید 16 :
مراقبتهاي پزشکی اورژانسی براي مسمومیت با منوکسیدکربن به شرح زیر است:
1. راه هوایی باز را برقرار و حفظ کنید.
2. وضعیت تنفس را ارزیابی کنید. اگر سرعت و حجم جاري کافی باشد، بدون توجه به میزان SPO2از طریق ماسک یک طرفه با جریان 15 لیتر در دقیقه غلظت زیادي از اکسیژن را تجویز کنید.
نیمه عمر کربوکسی هموگلوبین از 240 به 320 دقیقه در بیمار با تنفس هواي محیط به 50 تا 100 دقیقه در بیما ر روي غلظت زیاد اکسیژن کاهش مییابد. براي اکسیژن درمانی به پالس اکسی متر اعتماد نکنید. مانیتورهاي منوکسیدکربن (اکسیمترهاي(COدر دسترس هستند که میتوانند میزان منوکسیدکربن در خون را نشان دهند.
3. اگر سرعت تنفس یا حجم جاري ناکافی است ، فوراً تهویه با
فشار مثبت را در حالی که اکسیژن رسانی را از طریق دستگاه
تهویه به حداکثر میرساند، شروع کنید.
4. بیمار را سریع منتقل کنید.
اسلاید 17 :
نخستین اقدام انتقال مسموم به هواي آزاد و سپس اطلاع به اورژانس 115 است .
از دادن هرگونه مواد محرك و استفراغ آور به بیمار مسموم اکیداً خودداري کنید .
روش اصلی درمان این مسمومیت استفاده از اکسیژن تراپی است. نیمه عمر این گاز در صورت تنفس در هواي معمولی 7-2 ساعت می باشد که در صورت استفاده از اکسیژن 100 %این زمان به 90 دقیقه و در صورت استفاده از اندوتراکئال تیوپ به همراه اکسیژن به 65 دقیقه و بدنبال استفاده از اکسیژن پرفشار به 23 دقیقه می رسد و تنها همین نوع اکسیژن است که اثرات فارماکولوژیک قابل توجه داشته و مانع ایجاد ضایعات اکسیداتیو مغزي در اثر تولید رادیکالهاي مضر می گردد.
درمان:
اسلاید 18 :
چگونگی برخورد با افراد مسموم شده با گاز منواکسيد کربن :
۱ - فرد مسموم را از محيط آلوده به هوای آزاد منتقل کنيد .
2 - يقه پيراهن و کمربند و لباس های تنگ افراد مسموم را باز کنيد
۳ - درصورت امکان اکسيژن دهی به فرد مسموم شده
۴ – باز نگه داشتن راههای هوايی و تماس با اورژانس ۱۱۵ در مراحل بعدی درمانی بايد مورد توجه قرار گيرد .
به ياد داشته باشيد که خارج کردن افراد مصدوم از محيط آلوده، قرار گرفتن در محيط باز و به اين افراد از مهمترين اقدامات پيشگيرانه محسوب میشود.
اسلاید 19 :
اصول ایمنی و پیشگیری از گاز گرفتگی و مسمومیت با منواکسید کربن
اسلاید 20 :
مشخصات گاز منوکسید کربن
گاز منو اکسید کربن بی رنگ و بی بو بوده که بر اثر احتراق ناقص تولید میشود به طوری که بخاری، آبگرمکن، شومینه و اجاق گازها به علت سیستم تهویه نامناسب (دودکش) عامل مسمومیت با گاز CO می شود.
