بخشی از پاورپوینت
اسلاید 1 :
ایجاد گزاره های پایه از طریق فعل و کلام
فصل ششم از کتاب چگونه با کودک خود طیب سخن بگوییم؟
اسلاید 2 :
فعل، مقید شدن کاری در زمان
فعل به انجام کار در زمان دلالت دارد و از همان ابتدای تولد برای کودک از طریق والدین قابل مشاهده است.
براساس اثر فعل، خاطره ها شکل گرفته و هر مشاهده و شنیده ای سابقه پیدا میکند. همچنین بر اثر مشاهده فعل، تدبیر و نیزآینده نگری برای کودک معنا می یابد.
در اثر آموزش فعل جریانی از استفاده از زمان برای کودک پدیدار شده و ازاین طریق، فهم زمان و استفاده از آن برای او شکل می گیرد.
در اثر تکمیل چنین فهمی، گزاره هایی که در همه زمان ها صدق می کند برای کودک معنا پیدا کرده و بر اثر آن، تعاریف و گزاره های ثابت یا نسبتا ثابتی در کودک، پایه و اساس سایر آموزش ها می شود.
برای انتقال مفاهیم فوق، لازم است والدین با زبان کودکان آشنا بوده و همه موارد بیان شده را در افق نگاه و عمل کودک خود بیان نمایند.
لذا مهمترین کار محوری در ایجاد گزاره های پایه، کودکی کردن با کودک و انتقال مفاهیم از طریق رفتارهای کودکانه است.
مجموعه گرایش ها، تمایلات، انگیزه ها، اراده ها، قصد های کودک
کمک به درک مفهوم زمان برای کودک می کند.
اسلاید 3 :
غایت فهم زمان ها
- گذشته :
کاری که درگذشته (قبل از زمان حاضر) انجام شده و به اتمام رسیده است (دیروز آش خوردیم،وقتی به دنیا اومدی خیلی کوچولو بودی، یادته رفته بودیم باغ پرندگان عقاب رو دیدیم؟)
کاری که درگذشته (قبل از زمان حاضر) انجام شده و هنوز ادامه دارد (از ساعت 9 صبح مشغول بازی هستیم دیگه وقت مرتب کردن اتاق است، دیگ حلیم رو از دیشب گذاشتم رو گاز تا وقتی پخت با هم بخوریم )
بنا بود در گذشته انجام شود ولی انجام نشده و ممکن است انجام شود(قرار بود به پارک برویم اما بعد از آمدن بابا میرویم)
بنا بود در گذشته انجام شود ولی انجام نشده و دیگر انجام نمی شود(میخواستیم بریم استخر اما سرماخورده ای و دیگر نمی توانیم برویم)
فایده فهم زمان گذشته برای کودک:
دست یافتن به فهم قوانین کلی یا جزیی.زیرا، کودک وقتی متوجه اتفاقی می شود که در گذشته هم رخ داده، به طور طبیعی، به تکرار پذیری آن دلالت داده می شود
انس با پدیده ها و رخدادها و اشخاص(به واسطه چنین انسی ارتباطات وی شکل میگیرد)
فهم کودک از گذشته با خاطره گویی و داستان به مروربرای کودک تثبیت می شود.
اسلاید 4 :
آینده
کودک بتواند بفهمد که کاری
در آینده(بعد از زمان حاضر)
انجام میشود
دور
نزدیک
وعده و قول هایی که به کودک برای آینده (دور و نزدیک) داده می شود.( آخر هفته به باغ وحش می رویم/ شب میریم پارک شام میخوریم/ برای تولد بابا کیک می پزیم/ بابا قول داده ما رو ببره مشهد.)
خبر دادن از کارهایی که در آینده (دور و نزدیک) اتفاق خواهد افتاد (اگر آب زیاد مصرف کنی بعدها(آینده دور)آب قطع میشه/ با لباس خیس بازی کنیم سرما میخوریم(آینده نزدیک))
به نتیجه رسیدن برخی از کارها در آینده می باشد(دانه ای که کاشتیم یک هفته بعد سبز میشود/خمیر کیک را بعد از دو ساعت در فر میگذاریم و بعد کیک آماده است.)
فایده: شکل گیری امید و نگرانی در کودک که محرکی برای حرکت های ارادی اوست
و ایجاد تلاش و سعی برای رسیدن به مقاصد (اساس دستیابی به مقصد، قرار دادن چیزی در پیش رو است)
غایت فهم زمان ها
اسلاید 5 :
حال
نزدیکترین حالت از زمان است که کودک آن را میفهمد و در ابتدا غیر از این زمان برای او معنایی ندارد
اولین درک از زمان که برای کودک ایجاد می شود در ادامه و به تدریج، فهم سایر زمان ها نیز به واسطه انتزاع توسط قوه شهود برای او حاصل می شود.
کودک برای اینکه غیر حال، که گذشته یا آینده است، را درک کند می بایست بتواند خود را در وضعیتی که از آن گذشته یا به آن نرسیده است، قرار دهد و بر اساس مشاهده ای، مطالب را مورد بررسی قرار دهد.
نکته: ارزش زمان حال: هر چیزی در زمان خودش انجام شود( نه دیرتر، نه زودتر)
مثال
سفر: الان که در راه هستیم تا به دریا برسیم چه کار کنیم؟ اول: (با لحنی شعر گونه) کمربند هامون رو ببندیم بعد :..
غذا خوردن: اگر بعد کشیدن غذا زود اون رو بخوریم دهنمون میسوزه پس باید منتظر باشیم تا سرد بشه.
نماز: الان باید وضو بگیریم و حجاب کنیم تا بتونیم نماز بخونیم
حمام: اول سرتو خیس کن بعد شامپو بزن
نقاشی: اول قلم مو رو تو آب کن بعد داخل رنگ کن
مناسبتها: امروز عید قربان است و گوسفند ها رو قربانی میکنند.
زمان حال زمانی است که کودک، خود را در ظرف آن می بیند، ولی اراده ای نسبت به آن ندارد. نوعا این اراده پس از شکوفایی عقل و در صورت مشاهده عقلی در فرد فعال می شود.
اسلاید 6 :
کاربرهای فهم زمان برای کودک:
شناساندن اوقات روز و تمایز برخی از اوقات به نسبت یکدیگر
در این صورت کودک در اثر چنین آموزشی متوجه میشود:
هر روز دارای اوقات مشترکی است
برای برخی از اوقات مشترک باید ها و نبایدهایی وجود دارد
برای شناخت برخی از اوقات و باید ها و نبایدهای
مربوط به آنها لازم است از والدین حرف شنوی داشته باشد.
به طور طبیعی، کودک با آموزش بایدها و نبایدهای اوقات خاص، نسبت به سایر اوقات نیز تمایز را درک کرده، به تدبیر کردن متمایل میشود.
همچنین قدر و ارزش زمان را متناسب با سن و ظرفیت خود متوجه میشود، زیرا میداند برخی از کارها را نمیتواند در زمانی انجام دهد و نیز برخی از کارها را لازم است صرفا در زمان خاصی انجام دهد.
نکته حائز اهمیت در این آموزشها افزایش هوش و یا مهارت کودک برای درک زمان نیست چه بسا که در این زمینه تلاشها و فعالیتهای فراوانی شده است .
بلکه
رویکرد ما از این امر آموزش زمان به کودک جهت اصلاح و انتخاب صحیح فعل های زندگیش می باشد.
جهت مشاهده نمونه های پیشنهادی برای قالبهای فوق بر روی هر خانه کلیک کنید
اسلاید 7 :
شناساندن عنصر زمان به کودک استفاده از زمان آن هم به صورت کاملا هوشیار کودک را فرهیخته و با تدبیر بار می آورد. همچنین او را قانون دان ساخته و به همین دلیل وی را مستقل می سازد.
برای رسیدن به این منظور لازم است:
نسبت به زمان حساس و قدر دان ببینند. (بیهوده نگذارندن روزها و ساعتها، برنامه ریزی والدین برای کارهایشان، وقت را برای گفتمان های طولانی تلفنی هدر ندادن، درک نقش آسیب زای موبایل و تلویزیون)
نسبت به زمان هوشیار و باتدبیر بداند ( تنبل نبودن والدین در امور روتین زندگی، سریع و هوشیار انجام دادن کارهای روزانه)
نسبت به وقت و توجه به وعده ها حساس بیاید( سر وقت دنبال کودک رفتن برای مهد یا مدرسه، سر وقت در قرارهای خانوادگی یا دوستانه حاضر شدن)
نسبت به برخی از روزها، هفته ها، ایام و لیالی متمایز ببیند( در روزهای خاص بی توجه نبودن و انجام اعمال آن روزها به نوعی که آن روز متفاوت از روزهای دیگر باشد، عید غدیر جشن میگیریم و غذای نذری میپزیم)
کودک خود را به وجود محدودیت هایی در زمان هایی دعوت کنند( وقتی بابا خوابِ بازیهای با صدای آهسته انجام میدیم، وقت سفره انداختن همگی در چیدن سفره کمک میکنیم)
وعده هایی را متناسب با زمان هایی به کودک بدهند( آخر هفته به کوه میرویم)
روزهای هفته را به تفکیک به فرزند خود یادآوری کنند (این هفته این کارها رو میکنیم هفته اول مهر آماده رفتن به مدرسه)
روزهای ماه را به تفکیک به فرزند خود یادآوری کنند( اول ماه که میشه ماه تو آسمون چه شکلیه؟ وسط ماه چی؟ آخر ماه؟)
وجود برنامه هایی معنوی و تفریحی را در برخی روزها به صورت منظم قرار دهند(جمعه ها روز طبیعت و ورزش، پنج شنبه ها ی وسط ماه روز زیارت امام زاده ها، چهار شنبه ها جلسه خانوادگی مدرسه قرآن، زیارت اهل قبور و توجه به شب جمعه، زیارت یک شهید محبوب در روزی خاص)
نسبت به ساعات روز، رفتارهای متمایز سازنده و برنامه ریزاننده داشته باشند، به گونه ای که در هر زمانی، برای خود کاری مشخص در نظر داشته باشند.
کودک والدین خود را
والدین
*تمام فعالیتها با در نظر گرفتن ظرفیت کودک و شادی کودک باید انجام گردد.
*ثبت خاطرات خوش در ذهن کودک در تمام برنامه ها اولویت دارد.
اسلاید 8 :
الگو برداری از آیات قرآن و روایات در اهتمام به امر زمان توسط والدین
اعتنای ویژه و خاص به روز و شب جمعه در بین روزهای هفته، به گونه ای که کودک این تمایز را به طور مطلوب بفهمد و بداند خداوند در این شب و روز رحمتهای فراوانی قرار داده است
برگزاری باشکوه اعیادی همچون غدیر، قربان، فطر و عرفه به صورت ویژه و استثنایی و شاد به طوریکه همیشه در خاطرش بماند
( برگزاری این مراسم در منزل و یا حضور و کمک در امر تزیین این اعیاد به همراه کودک در مکانهای برگزار کننده)
برگزاری مناسبتهایی مثل شب قدر ، ایام رمضان، لیله الرغائب و . به صورت خاطره انگیز بدون ناراحتی و سختی برای کودک
(بردن خوراکیهایی مثل نان پنیر سبزی در این گونه مراسم ها در مساجد و پخش گردن آنها توسط خود کودک، چاپ نقاشیهای بدون رنگ برای رنگ آمیزی با تصویر کودکانه از موضوع آن مراسم که با یک جستجوی ساده در اینترنت موجود است(رجوع شود به نمونه نقاشیهای انتهای اسلایدها))
گرامی داشت اعیاد ولادت یا شهادت اهل بیت با سخنان ایشان و بازگو کردن داستان زندگیشان
متناسب با نام فرزند ایامی که یادآور تناسب این نام است را مبارک شمرده و برنامه هایی تدارک ببینند
خواندن ادعیه حضرت صدیقه کبری(س) متناسب هر روز میتواند به تدریج تمایز روزها را به کودک ما بیاموزد
اسلاید 9 :
راهکارهای(وظایف) کاربردی والدین برای شناسایی عنصر زمان به کودک:
1. آموزش محدودیت های زمانی
نکته: این آموزش ها باید در قالب راهکارهای عملی و به صورت جذاب باشد،
نه به صورت امر و نهی و تحکم و حتی آموزشی که کودک زده شود.
2. دادن وعده های متناسب با یک سری زمان ها
3. یادآوری روزهای هفته و ماه به کودک
4.نظم در برنامه های معنوی و تفریحی در برخی ایام
مثال
شب
آرامش در خانه و هنگام استراحت
نمیتوان بازی هیجان انگیز و پر سر و صدا انجام داد
زمان فکر کردن و برنامه ریزی برای فردا(حل سوالات ذهنی و دغدغه ها)
مهمانی
جایی برویم
کسی خانه ما بیاید
خیابان
گرفتن دست بزرگتر
عبور از پل عابر
عبور از خیابان طبق قوانین
ماشین
در حال حرکت در را باز نکنیم
عقب نشستن کودک در خودرو
عدم صحبت و صدا در ماشین با راننده
بستن کمربند
اسلاید 10 :
راهکارهای(وظایف) کاربردی والدین برای شناسایی عنصر زمان به کودک:
آموزش محدودیت های زمانی
2. دادن وعده های متناسب با یک سری زمان ها
نکته: میتوان روز تولد ها را در نزدیکی عید و ولادت امامان قرار داد.
3. یادآوری روزهای هفته و ماه به کودک
4.نظم در برنامه های معنوی و تفریحی در برخی ایام
مثال
اعیاد مذهبی
گرفتن کیک و شیرینی
دادن هدیه به یکدیگر
رفتن به گردش و مکان های مورد علاقه کودک
زیارت در صورت امکان
روز تولد کودک یا خانواده
خوشحال کردن کودک با خوشحال کردن دیگران(کار خیر)
اسلاید 11 :
راهکارهای(وظایف) کاربردی والدین برای شناسایی عنصر زمان به کودک:
آموزش محدودیت های زمانی
2. دادن وعده های متناسب با یک سری زمان ها
3. یادآوری روزهای هفته و ماه به کودک
نکته: آموزش روز، هفته ، ماه، فصل و سال بسیار در هم آمیخته است.
4.نظم در برنامه های معنوی و تفریحی در برخی ایام
.
مثال
نامیدن ایام به نام اهل بیت
نذر غذای هر بار به نیت اهل بیت
نام گذاری هر هفته با نام اهل بیت
توجه به ادعیه صحیفه فاطمیه
شعر: امروز که روز شنبه است سلام بر پیامبر
داستان: قصه های کوتاه از اهل بیت
2.آموزش فصل ها (در قالبهای مختلف)
آب و هوا
گیاهان و میوه های فصل
لباس هر فصل
رنگ طبیعت در آن فصل
اتفاقات هر فصل( 22 بهمن، 13 آبان و .)
اسلاید 12 :
راهکارهای(وظایف) کاربردی والدین برای شناسایی عنصر زمان به کودک:
1. آموزش محدودیت های زمانی
2. دادن وعده های متناسب با یک سری زمان ها
3. یادآوری روزهای هفته و ماه به کودک
4. نظم در برنامه های معنوی و تفریحی در برخی ایام
نکته بسیار مهم:
پدر ومادربرای ساعات خود برنامه داشته باشند و هیچ گاه بیکار و سرگردان در خانه نباشند(بین استراحت و سرگرمی تفاوت است)،کودکان بسایر تیزبین هستند.
مثال
هر دوشنبه اول هر ماه به پارک کنار خانه آقا جان میرویم.
چهارشنبه ها جلسه خانوادگی مدرسه قرآن
نماز های جمعه را به جماعت به دانشگاه تهران می رویم
پنج شنبه ها وقت رفتن به خانه مادر بزرگ است
اسلاید 13 :
آموزش به کار گیری زمان به کودک:
وقتی عنصر زمان برای کودک مهم شد میتوان انتظار داشت که افعال گذشته، حال و آینده نیز برای او معنای تربیتی داشته باشد و گرنه استفاده از فعل از جمله موارد روزمرهای است که صرفا جهت برطرف کردن نیازهای زندگی دنیایی موارد بهرهبرداری قرار میگیرد.
یکی از مهمترین فعالیتهایی که در راستای تحقق موارد زیر لازم است انجام دهد این است که بتواند با فرزند خود زبان کودکانه داشته باشد و اموری را که به او انتقال میدهد با زبان کودکی و در قالب بازی و شعر و .ارائه دهد. بر این اساس در روایتی از امیرالمؤمنین علیه السلام آمده است:
مَن کان له وَلَدٌ صَبَا
هر کس کودکی دارد کودکانه با او رفتار کند.
الكافي (ط - الإسلامية)، ج6، ص: 50
به کار گیری زمان گذشته برای کودک میتواند مبنای آموزشهای زیر باشد:
تثبیت خوشیها و خوبیها با یادآوری مکرر خاطرات آنها
یادآوری کارهای خوب انجام شده به منظور معرفتافزایی
استفاده از انواع فعلها برای آموزش تنوعی از کارها
اسلاید 14 :
به کارگیری زمان حال برای کودک میتواند مبنای آموزشهای زیر باشد:
فعال شدن در هر لحظه برای کاری متناسب
ایجاد ارتباط مؤثر با کودک
آموزش تنوعی از کار و عمل
بالا بردن مهارتهای فکری و رفتاری
اسلاید 15 :
به کارگیری زمان آینده برای کودک میتواند مبنای آموزشهای زیر باشد:
فعالسازی آیندهنگری در کودک
فعالسازی توان انتزاع در انجام کارهای خوب برای وعدههای مطلوب
ایجاد انتظار و در نهایت رغبت برای انجام کارهای خوب
اسلاید 16 :
چگونگی انحراف در استفاده فعل برای کودک
غفلت والدین از قداست و اهمیت زمان از سویی و استفاده ناردست و اشتباه آنها از زمان از سوی دیگر سبب تخریب فعل برای کودک میشود.
تخریب عنصر زمان برای کودک
فقدان مناسبتهای دینی و معنوی برای فرزند و یا کمرنگ بودن آن یا تمسخر این ایام موجب محرومیت کودک از نعمتهای فراوانی است که گاهی با هیچ چیز قابل جبران نیست.
عدم توجه به ساعات و روزهای هفته و با شکوه نبودن شب و روز پنجشنبه موجب تضعیف تدبیر در کودک و عدم شکوفایی گوهر ایمان در او میشود. این خلأ باعث میشود تا روزها و ساعات و مناسبتهای دنیاگرایانه مانند انواع جشنهای بر پایه عرف و سنت بیمبنا برای کودک مطرح شده و به عنوان باوری قابل رویش پذیرفته شود.
اینگونه است که باورهای غلط اجتماعی در کودکان کاشته میشود و هر هفته یا ماه یا سال با گذر زمان تقویت و تثبیت میشود تا حدی که امکان فکر کردن بر خلاف آن امکانپذیر نیست.
فرزندی که در مناسبتهای زندگی خود تنها با جشن تولد خودش و دیگران آشنا شده است به طور طبیعی به بزرگداشت چیز دیگری توجه نمیکند یا کمتر توجه میکند.
فرزندی که اعیاد دینی ندارد و تنها اعیاد سنتی دارد به طور طبیعی به بزرگداشت اعیاد سنتی رو میآورد و کم کم از مفاهیم دینی فاصله میگیرد.
2. آموزش استفاده نادرست از زمان به کودک
بهرهمندی از زمان یعنی به انجام کارها در بهترین زمان تنها مربوط به زمان حال است، لذا اگر والدین این موضوع را به فرزند منتقل نکنند و کارهای خود و کودک را دیرتر از موقع انجام دهند و یا زودتر ، کودک نیز به این وضعیت گرفتار میشود.
در این صورت گذشته کودک، گذشتهای ناکام یا کمبهره خواهد بود، همانند گذشته والدین. همچنین آینده ممکن است هیچگاه محقق نشود و به شکل آرزو ذهن کودک را درگیر کند،همانند آینده والدین.
اسلاید 17 :
پرندهای برای حفظ خود لانه میسازد و اگر پس از وزش باد لانهاش تخریب شود دوباره لانه میسازد. این کار ادامه دارد تا اینکه خود را دائما حفظ کند. از این فعلی که به صورت دائم اتفاق میافتد میتوان لانهسازی را عاملی برای حفظ پرنده معرفی کرد و آن را به عنوان قانونی طرح کرد.
فهم و بیان فعل به شکل قانون
وقتی فعلهایی که فرد به کار میبرد به صورت دائمی اتفاق افتد و بیانکننده استمرار باشد شکل قانون به خود میگیرد.
بخشی از تعریفها و باورهایی که در درون هر انسانی شکل میگیرد از راه مشاهده فعلها و فهم استمرار آنهاست. در این صورت فعلهایی که از گذشته تا آینده استمرار مییابد به شکل قانون در ذهن فرد ثبت میشود.
منظور از قانون در اینجا وضعیتی ثابت است که امکان تغییر در آن نیست و یا بندرت تغییر میکند. ثبت این وضعیتها به تدریج باورهای اولیه را در کودک شکل میدهد و بر اساس آن تعلیم نیز امکانپذیر میگردد.
حتی آموزش ادبیات و زبان به کودک بر اساس همین شکلگیری وضعیت پایدار امکانپذیر است، زیرا کودک باید بتواند بفهمد چه حرف یا اسم یا فعلی در وضعیت پایدار به چه معنایی است تا در کاربرد کلمات به اشتباه نیفتد. به عبارت دیگر در صورت متغیر بودن معانی امکان یادگیری برای او نیست.
مثال
اسلاید 18 :
1. آموزش قوانین به کودک :
آموزش قوانین زندگی اعم از قوانین مدنی یا خانواده و یا قوانین هستی چرا که با آموزش هر قانون و درونی شدن آن، کودک متوجه میشود که فعلی میتواند در گذشته، حال و آینده واقع شود.
نکته: توجه دادن کودک به حضور قانون در سه زمان
اسلاید 19 :
2.ایجاد باور در کودک
باورهای مطلوب یا حقیقی برای کودک :
اولاً متناسب با فهم کودک باشد.
ثانیاً بتواند برای کارهای خود به دلیلی درست اشاره کند.
ثالثا بر اساس همان دلیل درست کارهای خود را انجام دهد.
باورهای نامطلوب یا غیرحقیقی برای کودک :
اولاً نامتناسب با فهم کودک باشند.
ثانیاً بر اساس دلایل نادرست کارهای خود را انجام دهد.
ثالثاً برای کارهای خود نتواند به هیچوجه به دلایلی اتکا کند.
برای آموزش باورهای مطلوب در کودک لازم است والدین به اعمال زیر مبادرت ورزند:
در حین انجام کارهای خود دلایل آن را متناسب با فهم کودک بیان کنند. ←میخواهیم بریم نماز جمعه چون خوندن نماز جماعت اونم تو روز جمعه خیلی ثواب دارد
در هنگام انجام دادن کار توسط فرزند او را به دلایل انجام آن کار دلالت دهند . ←چرا دست میشوریم تا تمیز بشه و مریض نشیم
برای فرزند داستانهای سودمند را تعریف کرده و در آن به باورهای مطلوب آن اشاره کنند. . ←عید غدیر و داستانش در حین رفتن به مسیر جشن غدیر
فرزند را با افراد معتقد و دارای باورهای حقیقی مطلوب روبرو کنند. . ← دوستی های پایدار و سالم
اسلاید 20 :
توان بیان کلام
یکی از مهمترین کارهایی که والدین میتوانند برای رشد فرزند خود بکنند این است که او را به گفتن کلام تشویق و حتی او را به آن وادار کند.
کلام، جملات و افعالی به هم پیوسته است که میتواند مطلبی کامل را بیان کند. توان بیان چنین جملات و افعالی توسط کودک نشاندهنده فهم قانونها و باورهاست، زیرا قانونها و باورها جملاتی کامل و افعالی مستمر است. بدین ترتیب هر قدر کودک بیشتر بتواند از تراوشان فکری خود کلام بگوید بیشتر میتواند قوانین و باورها را درک کند.
