بخشی از پاورپوینت
اسلاید 1 :
دستیار ویژه رییس جمهور
در امور حقوق شهروندی
مروری بر روند پیگیری اجرای منشور حقوق شهروندی و تدوین اولین گزارش سالانه پیشرفت ها و راهکارهای رفع موانع تحقق حقوق شهروندی
اسلاید 3 :
◄ نشر کتابچه مختصرحقوق شهروندی از سوی رییس جمهور در جریان تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری در سال 1392 که حقوق ملت در قانون اساسی را یادآوری می کرد.
◄ تهیه پیش نویسی با عنوان منشور حقوق شهروندی در همان ماههای آغازین دولت یازدهم و انتشار آن در دیماه 1392 برای نظرخواهی از مردم و ترویج گفتمان عمومی در این زمینه
◄ گردآوری دهها اظهار نظرعمومی و طرح دیدگاه در مورد پیش نویس منشور حقوق شهروندی منتشره در سال 92 و متعاقب آن تدوین سند تفصیلی جدیدی توسط جمعی از اساتید برجسته حقوق با عنوان «خط مشی و برنامه دولت برای رعایت و پیشبرد حقوق اساسی شهروندان جمهوری اسلامی ایران» (شهریور سال 1393)
◄ تدوین متن نهایی منشور حقوق شهروندی طی جلسات مختلف با محوریت شخص رییس جمهور و با محتوای معرفی گزیده ای از حق های شهروندان که در مقررات کشور اعم از قانون اساسی یا مقررات عادی شناسایی شده است (شهریور1395)
◄ رونمایی از منشور حقوق شهروندی در 29 آذر1395 توسط رییس جمهور
روند شکل گیری و ابلاغ منشور حقوق شهروندی
اسلاید 4 :
◄ موازین شرعی ناظر به رعایت حقوق مردم یا حق الناس
◄ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، از جمله فصل حقوق ملت و اصول 113 و134 قانون اساسی در مورد وظایف رییس جمهور و نحوه ابلاغ برنامه و خط مشی دولت
◄ مقررات عادی کشور، شامل قوانین مختلف و مصوبات قانونی که گزیده ای ازآنها در انتهای منشور به عنوان مستندات و ارجاعات قانونی هر ماده ذکر شده است.
◄ تعهدات بین المللی پذیرفته شده ایران در زمینه حقوق انسانی
پشتوانه حقوقی منشور حقوق شهروندی
اسلاید 5 :
روند پیگیری اجرای منشور حقوق شهروندی و تدوین اولین گزارش ملی ارزیابی پیشرفتها و چالشها
در اجرای بند 8 بیانیه دیباچه منشور حقوق شهروندی ناظر بر تکلیف دستگاههای تابع قوه مجریه در خصوص "ارائه هر ساله گزارش ادواری حوزه مسئولیت خود در زمینه پیشرفت در چالش ها، موانع و راه حل های پیشنهادی" و نظر به بند 5 ساز و کار اجرا و نظارت بر حسن اجرای حقوق شهروندی مبنی بر "ارائه گزارش سالانه پیشرفتها و راهکارهای رفع موانع تحقق حقوق شهروندی توسط رییس جمهور به ملت و روزآمد کردن منشور در صورت نیاز"، با طی مراحل زیر این ماموریت در دست انجام است:
◄ ابلاغ تکالیف عمومی و اختصاصی دستگاههای مختلف اجرایی براساس مفاد منشور حقوق شهروندی در دی ماه1395 توسط رئیس جمهور.
◄ تقاضای مکتوب از دستگاههای مختلف برای ارائه گزارش عملکرد و ارائه برنامههای خود برای اجرای منشور حقوق شهروندی که طی چند مکاتبه در زمستان95 و نیمه اول بهار96 انجام شده است.
اسلاید 6 :
◄ تصریح رئیس جمهور به رعایت دقیق مفاد منشور حقوق شهروندی در اولویت های عمومی احکام ابلاغی اعضای دولت دوازدهم. ◄ مکاتبات دستیار ویژه رئیس جمهور و دفتر رئیس جهمور خطاب به دستگاههای مختلف برای ارائه گزارش عملکرد اجرای منشور حقوق شهروندی (آبان و آذر 96) ◄ تاکید رییس جمهور بر رعایت دقیق منشور حقوق شهروندی در همایش ملی حقوق شهروندی (سالگرد رونمایی منشور در 28 آذر 96). ◄ مکاتبات مجدد دستیار ویژه رییس جمهور و دفتر رییس جمهور در زمستان 96 و نیمه اول بهار 97خطاب به دستگاههای مختلف برای ارائه گزارش عملکرد و نحوه اجرای توصیه های رییس جمهور در همایش ملی حقوق شهروندی.
اسلاید 7 :
◄ ارائه پیش نویس گزارش ارزیابی همزمان به رییس جمهور (همراه با ارائه راهکارهای پیشنهادی در 8 بند) و به همه دستگاهها جهت ارائه هر گونه نظر و پیشنهاد اصلاحی و تکمیلی در هفته آخر اردیبهشت 1397. ◄ انتشار اولین گزارش سالانه پیشرفت ها و راهکارهای رفع موانع تحقق حقوق شهروندی (14 مرداد 97 / سالگرد صدور فرمان مشروطیت و سالگرد تحلیف رییس جمهوری) ◄ مکاتبه با رییس جمهور و ارسال نسخه ای از گزارش به انضمام 11 بند راهکار پیشنهادی ( 13 مرداد 1397) ◄ رصد بازخوردها و واکنشها متعاقب انتشار اولین گزارش ملی به منظور بهره برداری مقتضی در تدوین دومین گزارش ملی
اسلاید 8 :
◄ توجه به خوداظهاری دستگاههای مختلف و اقدام مرجع ارزیابی در تطبیق کتبی یا شفاهی گزارشهای دریافتی با معیارهای شکلی و ماهوی ابلاغی به دستگاهها و نهایتا گزینش دادههای قابل توجه از گزارشهای دستگاهها برای نشان دادن نقاط مثبت و منفی و ارائه توصیهها؛
◄ راستی آزمائی موردی گزارشهای اعلامی دستگاههای مختلف در جهت احراز صحت و سقم هر یک از موارد اعلامی و سپس تطبیق با معیارها و شاخصهای ابلاغی شکلی و ماهوی رعایت حقوق شهروندی؛
◄ بازرسی میدانی برای مشاهده عینی نحوه عملکردها در دستگاههای مختلف و تدوین گزارش ارزیابی مبتنی بر نتایج بازرسیها؛
◄ بهرهمندی از نظارت رسانهها و مطالب منتشره در عرصه عمومی در مورد عملکرد دستگاههای مختلف حاکمیتی و بررسی موردی هر یک از موارد مثبت یا منفی مربوط به رعایت حقوق شهروندی؛
تنوع روشهای ممکن ارزیابی عملکردها در سطح جهانی
اسلاید 9 :
◄ بهرهمندی از گزارشهای علمی مراکز مختلف تحقیقی که چالشها یا دستاوردهای رعایت حقوق مردم در هر یک از دستگاهها را مورد بررسی قرار داده اند و به نتایج مشخصی رسیدهاند؛
◄ توجه به گزارشهای بینالمللی سازوکارهای نظارتی غیردولتی یا بینالدولی که مطالبی را در خصوص دستاوردها یا اشکالات عملکردی موجود در یک کشور از حیث رعایت حقوق انسانی یا شهروندی بیان داشته اند؛
◄ بهرهمندی از نظرسنجی عمومی به شکلهای مختلف، اعم از رفراندوم، توزیع پرسشنامههای مشخص و اخذ نظرات مردم در گستره نخبگان یا گروههای ذینفع موضوع مورد بررسی یا عموم مردم، بررسی میدانی در جامعه و. .. برای دریافت میزان رضایتمندی یا عدم رضایت شهروندان نسبت به عملکردهای مختلف دستگاهها از حیث رعایت حقوق مردم؛
◄ استفاده از دادههای مراجع نظارتی اداری، شبه قضائی و قضائی در مورد عملکرد دستگاهها و مجریان مختلف،
◄ استفاده از گزارشهای نهادهای مدنی و انجمنهای صنفی و حرفهای و سایر تشکلهای مستقل که در موضوعات مختلف رعایت حقوق شهروندی بررسیهايی انجام داده و به نتایج مشخصی در مورد عملکردهای نهادهای حاکمیتی نائل آمده اند؛
◄ توجه به شکایات و گزارشهای فردی شهروندان در موضوعات مختلف عملکرد نهادهای حاکمیتی و ارزیابی نحوه واکنش دستگاهها به هر مورد گزارش ادعای نقض حق.
اسلاید 10 :
◄ بررسی نحوه تدوین گزارش و شاخص های ارزیابی رعایت حقوق بشر و مفاهیم مرتبط با منشور حقوق شهروندی در بیش از 15 گزارش جهانی از قبیل گزارش حاکمیت قانون، گزارش توسعه انسانی، گزارش امنیت انسانی، گزارشات ارزیابی صلح، گزارش وضعیت اجرای عدالت، گزارش وضعیت سلامت، گزارش وضعیت زنان،گزارش آزادی رسانه ها، گزارش حقوق مالکیت و.
◄ بررسی شاخص ها و نحوه ارزیابی رعایت حقوق انسانی در مراجع نظارتی پیمان نامه های بین المللی ونظام گزارشگران ملل متحد و فرآیند بررسی دوره ای جهانی شورای حقوق بشر
◄ بررسی نحوه ارزیابی رعایت حقوق انسانی در برخی نظام های منطقه ای به ویژه اتحادیه اروپا
◄ بررسی گزارشات ملی تدوین شده دربرخی کشورها در زمینه نحوه رعایت حقوق بشر
◄ سوابق ارزیابی رعایت حقوق مردم در داخل ایران از جمله در چارچوب ستاد صیانت وزارت کشور یا طرح تکریم ارباب رجوع یا گزارشات وضعیت رعایت حقوق انسانی در ایران تدوین شده در کمیسیون حقوق بشر اسلامی ایران
پشتوانه مطالعاتی تدوین اولین گزارش ارزیابی
اسلاید 11 :
الف) ساختار:
◄ ذکر جملات اثرگذاری از امام علی (ع) ، بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی(ره)، مقام معظم رهبری و ریاست محترم جمهوری در زمینه رعایت حق الناس و حقوق شهروندی در ابتدا و انتهای گزارش
◄ مفاد گزارش 132 صفحه ای منتشره شامل پیشگفتار، بخش اول در توضیح روش شناسی ارزیابی عملکردها که 8 موضوع مهم در این بخش تبیین شده است، بخش دوم در بیان گردش کار گزارشات ارائه شده وزارتخانه ها ودستگاههای اجرائی در یک نگاه، بخش سوم مربوط به تحلیل و ارزیابی عملکردها و بخش چهارم با عنوان رهاورد و توصیه ها که ذیل سه عنوان ابعاد هنجاری، ابعاد ساختاری و ابعاد رفتاری - عملکردی ارائه شده و نهایتا سخن پایانی.
ب ) ابداعات: ◄ اتخاذ رویکرد علمی در تدوین گزارش نه صرفا تجمیع داده ها و نمره دهی غیر دقیق و فاقد ارائه راهکارهای همه جانبه.
ساختار گزارش ارزیابی و ابداعات
اسلاید 12 :
◄ معرفی روش های مختلف ده گانه ارزیابی عملکرد رعایت حقوق بشر و شهروندی در دنیای کنونی و تاکید بر اینکه داده های اولیه گزارش کنونی عمدتا بر مبنای یک روش یعنی خود اظهاری دستگاهها و تجزیه و تحلیل علمی لازم فراهم شده است. (صص 5 و 6 گزارش)
◄ معرفی شاخص های ششگانه ارزیابی عملکرد و30 مولفه جزیی آن که تمامی فرآیند مربوط به تحقق حقوق بشر و شهروندی را در برمی گیرد.
◄ بیان مسایل فنی حقوقی با مثال های توضیحی متعدد در گزارش که جنبه آموزشی هم برای دستگاهها و هم برای عموم جامعه دارد.
◄ بیان مطالب راهبردی مختلف در «رهاورد و توصیه های گزارش» که هر مورد را باید به دقت پیگیری و اجرایی کرد.
◄ معرفی حقوق گروهها در منشور حقوق شهروندی تا علاوه بر حقوق فردی، جامعه بداند که در چه موادی حقوق گروهها تصریح شده است. (صص 92 و 93 گزارش)
اسلاید 13 :
◄ بیان جدول تفصیلی یکایک حق های موجود در منشور از حیث اینکه علاوه بر قوه مجریه به چه نهادهای حاکمیتی دیگری مربوط می شوند. (صص 130-124 گزارش)
◄ بیان دقیق مواردی که دستیار ویژه رئیس جمهور در روند تلاش های آتی باید تحت نظر رییس جمهور به انجام رساند.
◄ رعایت ادبیات و رویکرد تشویق و ترغیب همه نهادهای حاکمیتی به همکاری و رعایت حقوق شهروندی نه رویکرد مچ گیری و تحکم و تخریب.
◄ توجه به ظرفیت های حوزه های علمیه و علمای دینی در فرآیند تحقق حقوق شهروندی.
◄ ذکر مصادیقی از مهم ترین پرونده های حوزه حقوق شهروندی در سال 96 که توجه جامعه را بر انگیخت.(صص 117 و118 گزارش)
اسلاید 14 :
معیارهای ارزیابی پیشرفت ها وشناسایی چالش ها (6 مورد با 30 زیر شاخص)
با توجه به تجربیات جهانی طبیعتا در سطح ملی باید از یک سری شاخص ها و معیارهای حداقلی ارزیابی ها را شروع کرد تا در روند منطقی و با ایجاد زیرساختهای لازم معیارهای سنجش عملکردها در قبال هر کدام از احکام هنجاری حقوق و آزادی ها کامل تر شود:
1-ادراک حقوق شهروندی و تکالیف مبتنی بر آنها
2-اتخاذ تدابیر و اقدامات لازم برای اجرا و تحقق حقوق و آزادی های شهروندان
3-اقدامات ترویجی، اطلاع رسانی، ظرفیت سازی ،پژوهشی و آموزشی برای اجرا و تحقق هر چه بهتر حقوق و آزادی های شهروندان
4-اقدامات لازم برای تضمین رعایت حقوق شهروندان
5-حمایت های ویژه از گروههای آسیب پذیر و نیازمند تدابیر جبرانی
6-اقدامات لازم برای حفظ پویائی روند اجرا، تحقق و ارتقای حقوق شهروندان
اسلاید 15 :
برخی ملاحظات مربوط به گزارشهای واصله از دستگاههای اجرایی
به موازات رشد مطالبات عمومی و گفتمان جاری در جامعه برای رعایت و ارتقای حقوق شهروندی، تحرک قابل توجهی در همه دستگاههای اجرایی کشور شکل گرفته است که البته تا وضعیت مطلوب و انتظارات رو به تزاید عمومی فاصله زیادی به چشم می خورد:
◄ از میان وزارتخانهها فقط گزارش وزارتخانههای اطلاعات و دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در زمان مقرر دریافت نشد.
◄ از معاونتها و سازمانهای اجرایی تابعه ریاست جمهوری 15 مورد گزارش عملکرد دریافت شد.
◄ تمامی استانداریها گزارش خود را ارائه کردند.
◄ در بخش دوم گزارش، حجم داده های ارائه شده هر دستگاه اجرایی و محتوای کیفی هر مورد معرفی شده است. برخی گزارشات به چند صفحه مختصر بسنده کرده و برخی موارد قریب به 50 صفحه را دربر می گرفت.
◄ در اغلب گزارشهای دریافتی ارائه شده، بازه زمانی انجام فعالیتها یعنی یکساله بعد از رونمایی منشور حقوق شهروندی تا پایان سال 96 رعایت نشده است. عمده موارد، فعالیت های خود از آغاز دولت تدبیر وامید را ذکر کرده بودند.
◄ در بسیاری از گزارشهای دریافتی، آمار فعالیت های انجام شده یا قلمرو اجرا و گروه هدف بهره مند از خدمات دقیقا معلوم نشده بود.
اسلاید 16 :
برخی نتایج حاصله از گزارش ارزیابی
◄ روند اجرای منشور حقوق شهروندی و اجرای تصویب نامه حقوق شهروندی در نظام اداری، تحرکات جدیدی در همه دستگاههای اجرایی برای انطباق بیشتر نگرش ها و فعالیت ها در جهت رعایت حقوق مردم شکل داده است.
◄ اگرچه در اکثر دستگاههای اجرایی نماینده ای برای پیگیری امور حقوق شهروندی تعیین شده، اما هنوز سازوکار مناسب پیگیری همه جانبه تحقق حقوق شهروندی در کلیه دستگاهها شکل نگرفته است.
◄ در گزارشات دستگاههای اجرایی، مصادیق مختلفی از فعالیت های جالب توجه مربوط به هر یک از 6 معیار فراگیر ارزیابی عملکردها وجود داشت که هر مورد درگزارش ذکر گردیده است.
اسلاید 17 :
◄ علیرغم اذعان مخاطبان مختلف در سطح جامعه به رویکرد اهتمام به حقوق شهروندی دولت، گفتمان عمومی مطالبه رعایت حقوق شهروندی در حد قابل توجهی جلوتر از شتاب عملکردها یا نمود عینی آنها در سطح جامعه است.
◄ در گزارشهای مختلفی از سوی دستگاههای اجرایی، به ویژه استانداری ها این واقعیت تلخ مورد تاکید قرار گرفته بود که همکاری و هم افزایی لازم بین قوا برای رعایت همه جانبه حقوق شهروندی محسوس نیست، بلکه در مواردی دستگاههای غیر قوه مجریه برخلاف روند تحقق منشور حقوق شهروندی عمل میکنند. در بخش چهارم گزارش ارزیابی، برخی مشکلات هنجاری، ساختاری و رفتاری - عملکردی مربوط به موضوع یاد شده تبیین گردیده است.
◄ میزان ارائه چالشهای فراروی حقوق شهروندی در گزارشات خود اظهاری دستگاههای اجرایی، میزان توجه به هر حق مندرج در منشور حقوق شهروندی برابر گزارش دستگاهها، میزان توجه به حقوق گروههای خاص در گزارش دستگاهها قابل توجه بودند که علاوه بر تحلیل علمی، در نمایه های خاص در متن گزارش معرفی گردیدند. (نمایه های شماره 3 الی 7)
