پاورپوینت آزمایش میکروسکوپی نمونه های مدفوع

بخشی از پاورپوینت

اسلاید 1 :

آزمايش ميكروسكوپي نمونه هاي مدفوع

معمولاً آزمايش ميكروسكوپي نمونه هاي مدفوع متشكل از سه مرحله جداگانه شامل :

1-تهيه گسترش مستقيم
2- روشهاي تغليظ نمونه
3- روشهاي رنگ آميزي دائمي

اسلاید 2 :

الف- تهيه گسترش مستقيم(مرطوب)
گسترش مستقيم را مي توان در كوتاهترين مدت و با حداقل امكانات تهيه نمود.

در صورت مثبت بودن آنها از نظر وجود انگل، مي توان يك گزارش اوليه سريع به پزشك ارائه داد و گزارش نهائي را موكول به انجام آزمايش با استفاده از روشهاي تغليظ و رنگ آميزي دائمي نمود.

در آزمايش مستقيم به علت برداشت حجم بسيار كمي از مدفوع، امكان دستيابي به انگل خيلي كم است. همچنين در صورت يافتن انگل، به علت اينكه بعضي از تك ياخته ها خيلي كوچك مي باشند به سختي مي توان در گسترش مستقيم نوع آنها را تعيين نمود.

اسلاید 3 :

اهداف تهيه گسترش مستقيم شامل:
1-ارزيابي آلودگي بيمار
2- بررسي حركت ارگانيسم مي باشد.

در مورد نمونه هاي تازه اي كه در ماده نگهدارنده قرار داده نشده اند، محلول كلرورسديم در آب و يا محلول يد به عنوان رقيق كننده استفاده مي شود. براي نمونه هاي نگهداري شده در فرمالين و يا مواد نگهدارنده ديگر، مواد نگهدارنده نقش رقيق كننده را نيز ايفا مي كنند.

اسلاید 4 :

بايد توجه نمود كه مواد نگهدارنده مانند فرمالين باعث كشته شدن ارگانيسم شده و حركت آن را نمي توان بررسي نمود.

تهيه گسترش مستقيم با محلول يد باعث مي شود كه هسته و بيشتر عناصر داخل كيستهاي انگل مشخص گردند. معمولاً در اين گونه آماده سازي، تروفوزوئيت ها شكل طبيعي خود را از دست مي دهند. تخم كرمها و لاروها قابل شناسايي هستند اما بعضاً جزئيات داخلي آنها نامشخص مي شود.

اسلاید 5 :

براي تشخيص اوليه اووسيست كريپتوسپوريديوم تهيه نمونه با محلول يد پيشنهاد مي گردد، زيرا معمولاً اووسيستها يد را جذب نكرده و شفاف مي مانند (برخلاف مخمرها و ديگر عناصر مدفوع كه رنگ زرد يد را جذب مي نمايند) اما به هر حال بايد تشخيص قطعي كريپتوسپوريديوم با رنگ آميزهاي اختصاصي و يا استفاده از كيت داراي آنتي بادي منوكلونال اختصاصي انجام گيرد.

اووسيست ايزوسپورابلي نيز مي تواند در گسترش مستقيم ديده شود. اسپورهاي ميكروسپوريديا آنقدر كوچك هستند كه ممكن است با ذره هاي كوچك موجود در محيط اشتباه شوند، بنابراين معمولاًدر گسترش مستقيم تشخيص صحيح داده نمي شوند.

اسلاید 6 :

در امتحان ميكروسكوپي نمونه مدفوع ممكن است عناصر زير ديده شوند:
تروفوزوئيت و كيست تك ياخته هاي روده اي
تخم كرمها و لاروها
گلبولهاي قرمز كه ممكن است دليل زخم يا عوامل ديگر خونريزي دهنده باشد.
گلبولهاي سفيد مخصوصاً نوتروفيلها كه ممكن است دليل التهاب باشد.
ائوزينوفيلها كه معمولاً دليل وجود يك پاسخ ايمني است(كه ممكن است در ارتباط با وجود عفونتهاي انگلي و يا علل ديگر باشد).
ماكروفاژها كه ممكن است به دليل حضور عفونتهاي باكتريايي يا انگلي باشد.
كريستالهاي شاركوت ليدن كه بقاياي ائوزينوفيلهاي تخريب شده است (ممكن است به دليل وجود عفونتهاي انگلي و يا علل ديگر باشد).
قارچها (انواع كانديدا) و مخمرهاي ديگر
ريشه گياهان و يا موي حيوانات كه ممكن است شبيه لارو كرمها باشد.

اسلاید 7 :

روش انجام آزمايش مستقيم
يك قطره سرم فيزيولوژي را در طرف چپ و يك قطره از محلول لوگل را در طرف راست لام قرار مي دهيم.
مقدار خيلي كمي از مدفوع (به اندازه 2 ميلي گرم و يا در حدي كه نوك يك اپليكاتور را به داخل نمونه فرو كنيم) را در سرم فيزيولوژي به حالت يكنواخت در مي آوريم. اگر کمتر از اين مقدار برداشته شود،گسترش رقيق شده و احتمال مشاهده انگل كم مي شود.
عمل فوق را بوسيله اپليكاتور ديگري با محلول لوگل انجام مي دهيم.مي توان يك قطره از محلول متيلن بلوي بافره را نيز بر روي لام ديگري قرار داد و به طريقه فوق نمونه مدفوع را در آن به حالت يكنواخت در آورد.
جهت بررسي نمونه هاي فوق يك لامل(mm) 22*22 بر روي نمونه تهيه شده قرار مي دهيم .
ترجيحاً مي توان نمونه هاي تهيه شده در سرم فيزيولوژي و يد را بر روي لامهاي جداگانه اي قرار داد كه در اين صورت امكان جاري شدن مايع بر روي ميكروسكوپ كاهش مي يابد.

اسلاید 8 :

اگر نمونه آبكي يا موكوئيدي باشد، نمونه برداري بوسيله اپليكاتور مشكل است، لذا از دو اپليكاتور به كمك هم طوري استفاده كنيد كه حالت يك قاشقك را ايجاد نمايد.

جهت بررسي گسترش ابتدا با عدسي با بزرگنمائي كم (10*) تمام قسمتهاي گسترش (لامل) را بررسي مي كنيم. اگر مورد مشكوكي مشاهده گرديد از عدسي با بزرگنمائي (40*) براي بررسي جزئيات استفاده مي نمائيم .

حتي در مواردي كه مورد مشكوكي مشاده نگرديد ، حداقل يك سوم سطح لامل بايد با عدسي با بزرگنمائي 40* مورد بررسي مجدد قرار گيرد.

اسلاید 9 :

چون اين گونه ارگانيسم ها كمرنگ مي باشند، مي توانند نور را از خود عبور دهند و مشاهده آنها مشكل گردد، بنابراين بايد با نور كم گسترشها را بررسي نمود.
زمانيكه نور زياد باشد بيشتر ارگانيسمها به خوبي مشاهده نمي شوند.
اگر اطراف لامل كاملاً با پارافين مذاب مسدود شده باشد، مي توان با استفاده از عدسي روغني (بزرگنمايي 100* ) آن را بررسي نمود. ترجيحاً در اين موارد استفاده از لامل ضخيم توصيه مي شود.

اسلاید 10 :

چنانچه در بررسي گسترش، حركت تروفوزوئيت كم شده باشد، مي توان با قرار دادن يك سكه كوچك گرم شده دركنار گسترش ، حركت آن را تحريك نمود. همچنين با فشار روي لامل نيز مي توان باعت حركت مايع و تحريك تروفوزوئيت جهت حركت نمودن گرديد.
در صورت استفاده از محلول غليظ يد عناصر داخل مدفوع به يكديگر چسبيده و سبب كاهش انكساروعبور نور از ارگانيسم و باعث اشكال در تشخيص مي گردد و چنانچه محلول رقيق يد مورد استفاده قرار گيرد، عناصر داخل ارگانيسم به خوبي رنگ نمي گيرند. استفاده از محلول لوگلي كه در رنگ آميزي باكتريها استفاده مي شود، به دليل غلظت آن جهت رنگ آميزي انگلها توصيه نمي گردد.

اسلاید 11 :

جمع آوري نمونه مدفوع:
نمونه برداري بايد به نحوي انجام پذيرد كه امكان تشخيص و جداسازي هر انگلي وجود داشته باشد. تشخيص عفونتهاي انگلي به امتحان ميكروسكوپي مدفوع، ادرار، خون ، خلط، بافت و در مواردي بررسي ماكروسكوپي نمونه استوار است. نمونه ها بايد در يك ظرف دهان گشاد تميز پلاستيكي يا مومي جمع آوري گردد. در پيچ ظرف بايد كاملاً محكم باشد تا رطوبت نمونه حفظ گردد.

اسلاید 12 :

نمونه ها نبايد با آب يا ادرار مخلوط شود زيرا سبب بي حركت شدن تروفوزوئيت تك ياخته و يا موجب از بين رفتن آن مي گردد. آلودگي اتفاقي نمونه با خاك و يا آب ممكن است باعث گردد كه نمونه به ارگانيسم هاي داراي زندگي آزاد كه موجود در آب و يا خاك مي باشند آلوده شده كه در اين مورد به آساني با تك ياخته هاي انگلي اشتباه مي شوند و جمع آوري نمونه از توالت فرنگي وغيره نيز مناسب نمي باشد.

اسلاید 13 :

تداخل مواد: بعضي از مواد مانند روغنهاي معدني، باريم (كريستالها مانع مشاهده انگل به خصوص تك ياخته هامي گردند)، آنتي بيوتيكها (تتراسيكلين) ، داروهاي ضدمالاريا و مواد غير قابل جذب تركيبات ضد اسهالي در جداسازي انگلهاي روده اي تداخل مي كنند. بعد از مصرف مواد فوق بوسيله بيمارممكن است براي مدت يك هفته تا چند هفته نتوان انگل را تشخيص داد،معمولاًدو ماده اي كه به مقدار زياد توسط بيماران مصرف مي گردد باريم و آنتي بيوتيك است كه تتراسيكلين باعث كاهش يا از بين رفتن انگل ها (مخصوصاً تك ياخته ها) مي گردد و در چنين مواردي بايد نمونه برداري بعد از گذشت 7 روز انجام شود.

اسلاید 14 :

ثبت مشخصات نمونه:
هر نمونه بايد داراي مشخصات نام بيمار، نام پزشك، شماره، تاريخ و زمان جمع آوري نمونه باشد. برگه درخواست پزشك بايد ضميمه شده و در آن اطلاعات اضافي مانند تشخيص احتمالي بيماري با توجه به علائم آن و يا تاريخچه مسافرت به منطقه خاص واطلاعات مورد لزوم ديگر درج گرديده باشد.
بايد توجه نمود كه چون هرنمونه مدفوع مي تواند به عنوان يك منبع مهم باكتري، ويروس و انگل باشد ،لذا بايد به عنوان يك منبع آلوده كننده مهم محسوب گردد.

اسلاید 15 :

تعداد نمونه
حداقل سه نمونه، به صورت هر روز يا يك روز در ميان بايد جمع آوري گردد.(به دليل اينكه معمولاًبعضي از تك ياخته ها و تخم كرمها به صورت تناوبي دفع مي گردند).
مواردي كه بيمار اسهال و درد شكم نداشته باشد مي توان دو نمونه را به طور معمول ويك نمونه را بعد از استفاده از يك مسهل مانند سولفات منيزيم وغيره جمع آوري نمود.از مسهل هاي روغني نبايداستفاده كرد زيرا روغن باعث كندي حركت تروفوزوئيت شده و به علت تغيير شكل انگل، تشخيص را مشكل مي سازد.در مواردي كه پزشك مشكوك به آميبياز روده اي باشد جمع آوري 6 نمونه بسيار كمك كننده است و سبب تشخيص عفونتهاي آميبي به ميزان 90% مي گردد،اما معمولاً كمتر توسط پزشك درخواست مي گردد.

اسلاید 16 :

در صورت مثبت بودن آزمايش انگل در نوبت اول ، حتماً دو نوبت ديگر نيز بايد مورد بررسي قرار گيرد، چون ممكن است بيمار به دو يا چند انگل مختلف آلوده باشد.

زمان جمع آوري :
اگر نمونه هاي مدفوع به صورت يك روز در ميان جمع آوري گردد،3 نمونه را بايد حداكثر در فاصله زماني 10 روزجمع آوري كرد.اگر منظور جمع آوري 6 نمونه باشد،بايد آنها را حداكثر در فاصله زماني 14 روز جمع آوري كرد.

٭بايد توجه نمود كه نبايد در طي يك روز بيشتر از يك نمونه از بيمار جمع آوري نمود.

اسلاید 17 :

زمان صحيح آزمايش نمونه بعد از جمع آوري:
بستگي به روش جمع آوري نمونه در آزمايشگاه دارد چون بعضي از آزمايشگاهها از مواد نگهدارنده استفاده مي كنند.

زمان صحيح به شرح زير است:
بايد در فاصله زماني 30 دقيقه بعد از جمع آوري نمونه آزمايش شود مايع(آبكي) Liquid(Watery)بايد در فاصله زماني 60 دقيقه بعد ازجمع آوري نمونه آزمايش شود Semi formed
همان روز يا روز بعد مي تواند آزمايش شود كاملاً شكل دار Formed

اسلاید 18 :

بايد توجه نمود كه مي توان نمونه را در يخچال 5-3 درجه سانتيگراد نگهداري نمود كه در اين حالت، تخمها ، لاروها و كيستهاي تك ياخته ها تا چند روز بدون تغيير شكل حفظ مي شود اما بايد توجه نمود كه نمونه ها يخ نزند. چون در اثر نگهداري در دماي زير صفر، خصوصيات ظاهري انگل تغيير مي كند. نمونه نگهداري شده در يخچال براي انجام آزمايش مستقيم به هيچ وجه مناسب نيست چون تروفوزوئيت تك ياخته از بين مي رود. همچنين نمونه ها را به هيچ وجه نبايد در انكوباتور قرار داد به علت اينكه دماي آن باعث تخريب انگل مي گردد.
تروفوزوئيت آميبها و تاژكداران بيشتر در نمونه هاي آبكي يا شل ديده مي شود و سريعاً در درجه حرارت اتاق از بين مي روند. همچنين ممكن است در نمونه نرم (soft) نيز تروفوزوئيت تك ياخته ها مشاهده گردد.

اسلاید 19 :

معمولاً خصوصيات ظاهري كيستهاي موجود در نمونه شكل دار، در درجه حرارت اطاق و در فاصله زماني يك روز تغيير نمي كند. تخمها و لاروها در هر نمونه اي با هرگونه قوام ممكن است مشاهده گردند اما در نمونه هاي آبكي به علت رقيق بودن نمونه ، شانس يافتن آنها كم مي شود، اما در درجه حرارت اطاق به نسبت تروفوزوئيتها و كيستها خصوصيات خود را از دست نمي دهند.

اسلاید 20 :

بعضي مواقع كرم آسكاريس،كرم سنجاقي و يا بندهاي كرمهاي نواري ممكن است در سطح يا زير مدفوع مشاهده شود. بندرت ممكن است كرم تريكوسفال ، كرم قلابدار و هيمنولپيس نانا در مدفوع مشاهده شود و معمولاً دفع اين كرمها بعد از درمان يا مصرف مسهل مشاهده مي گردد. جهت جدا نمودن اين انگلها، مي توان مقداري از نمونه را با سرم فيزيولوژي مخلوط كرده و سپس آن را از چند لايه گاز مرطوب صاف نمود..